Thay đổi bắt đầu từ căn bếp
Một cộng đồng sống xanh là cộng đồng trong đó từng gia đình giảm lãng phí, phân loại rác và chăm sóc không gian chung bằng những thói quen lặp lại mỗi ngày. Bởi vậy, con đường đến một môi trường sạch không nhất thiết bắt đầu bằng công trình lớn: nó có thể khởi đầu từ bữa ăn vừa đủ và chiếc thùng rác được phân loại đúng cách. Tiết kiệm thực phẩm, giữ bếp gọn sạch rồi thực hành phân loại rác tại nhà là những bước cụ thể mà nhiều người có thể duy trì. Thông điệp “Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch” của Tuần lễ làm cho thế giới sạch hơn năm 2026 nhấn mạnh mối nối ấy: cách ta mua, nấu và bỏ đi ảnh hưởng đến môi trường ngoài ngưỡng cửa. Ngày 24/10, tại TP Quảng Ninh, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố Quảng Ninh tổ chức sự kiện truyền thông “Phụ nữ chung tay làm cho thế giới sạch hơn” năm 2026.
Góc nhìn này đáng được giữ vững vì rác thải không tự biến mất khi rời khỏi căn bếp. Lãng phí thực phẩm vẫn phổ biến, phân loại tại nguồn còn chậm, tỷ lệ tái chế thấp và rác chủ yếu được xử lý bằng chôn lấp. Nói cách khác, chỉ quét sạch mặt bàn là chưa đủ; thói quen tiêu dùng có trách nhiệm và cách xử lý phần bỏ đi cũng phải đổi. Đây là việc của mọi người trong gia đình, đồng thời là điều các tổ chức phụ nữ có thể khuyến khích bằng hướng dẫn gần gũi, gắn với bữa ăn và sinh hoạt hằng ngày.
Phế liệu thành nguồn sẻ chia
Ở thôn Lam Điền, xã Nam Đông Hưng, bà Lê Thị Dung dành riêng một góc nhà để cất chai nhựa, lon nước và bìa carton. Đến ngày thu gom, bà mang chúng tới điểm tập kết của Chi hội Phụ nữ thôn trong mô hình “Góp phế liệu - trao yêu thương”. Việc ấy có giá trị hơn chuyện dọn nhà: vật liệu còn dùng được được gom lại, bán gây quỹ, rồi biến thành sự trợ giúp thiết thực cho người gặp khó khăn. Mỗi năm, chi hội tổ chức 3–4 đợt thu gom, bình quân gây quỹ 1,2–1,5 triệu đồng mỗi đợt.
Theo bà Vũ Thị Ngà, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ thôn Lam Điền, khoảng 80% cán bộ, hội viên thường xuyên tham gia sau quá trình vận động đến từng ngõ xóm. Quỹ đã hỗ trợ một học sinh, sáu hội viên và năm trẻ em khuyết tật có hoàn cảnh khó khăn bằng tiền mặt, thẻ bảo hiểm y tế, gạo và quà vào dịp lễ, Tết. Điều đáng quý không chỉ là lượng rác được giữ khỏi dòng thải, mà còn là những lần chị em cùng nhau chuẩn bị và trao quà. Từ một việc nhà nhỏ, phụ nữ bảo vệ môi trường đồng thời vun đắp sự tin cậy và tình làng nghĩa xóm.
Rác hữu cơ nuôi vườn, thói quen làm đẹp xóm
Tại thôn Phú Lương, xã Bắc Tiên Hưng, bà Chu Thị Chích phân loại rau củ thừa, vỏ trái cây và rác hữu cơ để xử lý bằng chế phẩm men vi sinh IMO, rồi dùng làm phân bón cho vườn rau, cây cảnh. Cách làm này vừa giảm lượng rác phải đưa đi thu gom, vừa thay đổi thói quen chăm cây vốn dựa nhiều vào phân bón hóa học. Triển khai từ tháng 3/2026, mô hình đã thu hút hơn 60% số gia đình trong thôn tham gia.
Sáng kiến chỉ có sức bền khi đi cùng hướng dẫn và hoạt động cộng đồng. Từ đầu năm 2026, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Bắc Tiên Hưng tổ chức 23 lớp tập huấn, tuyên truyền về bảo vệ môi trường, hướng dẫn phân loại rác tại nguồn và xử lý rác hữu cơ; địa phương hỗ trợ sản xuất men IMO gốc và cấp hơn 7.000 lít men cho các hộ. Song song với việc trong nhà, các chi hội duy trì “Ngày Chủ nhật xanh”, vận động hội viên quét dọn đường làng, ngõ xóm và chăm sóc cây xanh. Một nếp nhà gọn gàng sẽ khó tạo nên làng quê xanh sạch nếu con ngõ vẫn bị bỏ mặc; hai việc cần được làm cùng nhau.
Gia đình xanh sạch là nền tảng của làng quê
Những mô hình ở Hưng Yên gợi ra một cách xây dựng nông thôn mới bền vững hơn: không chỉ chỉnh trang đường sá, mà còn hình thành thói quen để cảnh quan được giữ gìn mỗi ngày. Khi phụ nữ vận động các hộ phân loại rác tại nhà, tận dụng phần hữu cơ và không xả rác bừa bãi, tiêu chí môi trường được đưa vào nếp sống thay vì chỉ xuất hiện trong một buổi tổng vệ sinh. Từ đầu năm 2026, gần 3.000 lượt hội viên ở xã Bắc Tiên Hưng đã tham gia tổng vệ sinh; các chi hội nhận chăm sóc bốn tuyến đường cây xanh. Những con số ấy đáng chú ý, nhưng giá trị lớn hơn nằm ở việc cộng đồng cùng nhận trách nhiệm với nơi mình sống.
Không nên xem việc giữ nhà sạch, gom chai lọ hay quét đường là chuyện nhỏ không đáng kể. Khi những việc ấy được lặp lại và chia sẻ, chúng vừa giảm rác, vừa giúp các gia đình quan tâm đến nhau hơn. Các khoản quỹ từ phế liệu cho thấy bảo vệ môi trường có thể đi liền với chăm lo phụ nữ, trẻ em và những người khó khăn ngay tại địa phương. Gia đình xanh sạch không phải một khẩu hiệu trang trí; đó là nền móng để đường làng sáng sủa, khu dân cư văn minh và tình làng nghĩa xóm thêm bền chặt. Muốn có làng quê xanh sạch, mỗi căn bếp cần bắt đầu trước, rồi cả xóm cùng duy trì.
