Thi công gần xong nhưng tiền chưa theo kịp
Cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột giai đoạn 1 là tuyến đường dài 117,5 km, quy mô bốn làn xe, kết nối Tây Nguyên với duyên hải Nam Trung Bộ và mở rộng lối ra cảng biển, thị trường hàng hóa. Đây là một mắt xích quan trọng của cao tốc Tây Nguyên duyên hải, nhưng tiến độ tài chính đang tụt xa so với khối lượng thi công. Theo báo cáo Bộ Xây dựng, dự án đạt 89,3% khối lượng hợp đồng nhưng mới giải ngân 27%, trong khi bình quân cả nước là 62,9%. Khoảng cách này không thể xem là một trục trặc kế toán nhỏ: vốn chậm lưu chuyển có thể làm giảm khả năng duy trì nhân lực, thiết bị và nhịp thi công ở giai đoạn cuối. Tuyến dài qua Khánh Hòa và Đắk Lắk, tổng mức đầu tư 21.935 tỷ đồng, được chia thành ba dự án thành phần. Muốn phát huy hiệu quả kết nối, các đoạn phải hoàn thành đồng bộ, chứ không chỉ đạt tỷ lệ cao trên báo cáo.
Vật liệu và nghiệm thu là hai nút thắt phải gỡ cùng lúc
Tiến độ các dự án thành phần không đồng đều: một phần đạt 99%, trong khi phần khác mới đạt 79%. Nguồn đá đạt chuẩn làm bê tông nhựa là trở ngại nổi bật ở dự án thành phần 2; các mỏ thương mại có trữ lượng và công suất hạn chế. Thiếu nhân công, thời tiết bất lợi và nhà thầu chưa huy động đủ máy móc cũng khiến việc bù tiến độ khó hơn. Vì vậy, chỉ đạo tăng ca sẽ không đủ nếu nguồn cung vật liệu vẫn thiếu hoặc các dây chuyền chưa được bổ sung. Bộ Xây dựng yêu cầu tìm nguồn đá phù hợp ở địa bàn lân cận, tăng năng lực khai thác và tập kết, đồng thời lập lại kế hoạch cho các hạng mục đường găng. Việc đẩy nhanh nghiệm thu, thanh toán khối lượng đủ điều kiện cũng cần được xem là một phần của thi công, không phải thủ tục để xử lý sau. Với giải ngân dự án đường thấp như hiện nay, trách nhiệm và thời hạn xử lý hồ sơ phải rõ ràng.
Đừng để các dự án khác lặp lại cùng một vòng chậm trễ
Cao tốc Vinh Thanh Thủy, dự án trị giá gần 24.000 tỷ đồng, đang gặp vướng mắc về mặt bằng và nguồn vật liệu; tỉnh Nghệ An triển khai giải pháp tháo gỡ để bảo đảm tiến độ. Những khó khăn này cho thấy mỗi tuyến có đặc thù riêng, nhưng mặt bằng và nguồn cung vẫn là các điều kiện cần được xử lý trước khi công trường bước vào cao điểm. Không thể chờ đến khi tiến độ hụt mới huy động thêm nguồn lực. Với Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, mục tiêu là cơ bản hoàn thành các đoạn còn lại trong năm 2026 và đưa toàn tuyến vào khai thác đồng bộ năm 2027. Hệ thống giám sát, điều hành giao thông được yêu cầu triển khai trong quý IV/2026; hồ sơ trạm dừng nghỉ cần hoàn tất phê duyệt trong tháng 10/2026. Đây là phần việc thiết yếu để tuyến đường vận hành an toàn, phục vụ vận chuyển nông sản, hàng hóa và kết nối kinh tế vùng. Hạ tầng giao thông Việt Nam chỉ đem lại giá trị tương xứng khi thi công, giải ngân và chuẩn bị khai thác cùng tiến về đích.
