Tầm soát sớm giúp nhận diện nguy cơ trước khi có triệu chứng
Tầm soát tim, thận và chuyển hóa là hoạt động kiểm tra sức khỏe có hệ thống nhằm phát hiện sớm nguy cơ bệnh lý, để người dân được tư vấn và theo dõi trước khi biến chứng gây ảnh hưởng rõ rệt đến cuộc sống. Với người mắc bệnh đái tháo đường, đây không nên là việc chờ có triệu chứng mới làm: bệnh thận mạn có thể tiến triển âm thầm, trong khi nguy cơ tim mạch và thận thường đi cùng nhau.
Ngày 24/10, Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu phối hợp với Boehringer Ingelheim (Đức), Sở Y tế TP.HCM và các đơn vị y tế tổ chức chương trình “Hành trình sức khỏe - Bảo vệ tim mạch, thận, chuyển hóa cho người đái tháo đường”, đưa hoạt động tầm soát và tư vấn đến gần 1.200 người dân. Đây là hướng đi đáng chú ý vì giúp đưa chăm sóc dự phòng về cộng đồng, thay vì chỉ tập trung xử lý bệnh khi đã tiến triển.
Vì sao người mắc đái tháo đường cần chú ý sức khỏe tim thận?
Quy mô bệnh thận mạn khiến việc phát hiện sớm trở thành ưu tiên, không phải lựa chọn phụ. Tại Việt Nam, hơn 8,7 triệu người mắc bệnh, tương đương khoảng 12,8% dân số; tỷ lệ phát hiện sớm được nêu ở mức thấp, chỉ 4,5–15,5% bệnh nhân được chẩn đoán ở giai đoạn 3. Theo Hiệp hội Đái tháo đường Thế giới, năm 2024 có khoảng 589 triệu người mắc đái tháo đường trên toàn cầu; khoảng 20–40% người bệnh có thể phát triển biến chứng thận.
Những con số này cho thấy kiểm soát đường huyết là cần thiết nhưng chưa đủ. Người bệnh cũng cần được đánh giá nguy cơ tim mạch, suy tim và bệnh thận mạn. Việc tầm soát thận mạn từ sớm có thể giúp nhận ra nguy cơ để bác sĩ hướng dẫn theo dõi và chăm sóc phù hợp; chương trình cộng đồng có giá trị nhất khi mở được cánh cửa tiếp cận ấy cho người vốn dễ bỏ lỡ kiểm tra định kỳ.
Ai được tham gia và chương trình cung cấp những gì?
Chương trình được triển khai tại phường Chánh Phú Hòa, TP.HCM, hướng đến người mắc đái tháo đường, nhất là nhóm có nguy cơ cao, đồng thời mở rộng cơ hội kiểm tra sức khỏe miễn phí cho mọi người dân. Hơn 1.200 người tại địa phương đã được kiểm tra tổng quát và tầm soát nguy cơ bệnh lý tim mạch, thận, chuyển hóa.
Theo thông tin từ đơn vị tổ chức, người tham gia được đội ngũ y tế đánh giá chuyên sâu các yếu tố nguy cơ liên quan đến tim mạch, thận và rối loạn chuyển hóa, tư vấn sức khỏe cùng bác sĩ và cấp phát thuốc miễn phí. Như vậy, tầm soát miễn phí ở đây không chỉ là một lần đo hay kiểm tra đơn lẻ: người dân còn có cơ hội trao đổi với nhân viên y tế về hướng chăm sóc tiếp theo. Phạm vi được xác nhận trong thông tin chương trình là tại phường Chánh Phú Hòa; nguồn không nêu lịch đăng ký, đầu mối liên hệ hay đợt triển khai kế tiếp, vì vậy người quan tâm nên hỏi cơ sở y tế hoặc chính quyền địa phương về lịch cụ thể.
Tầm soát là điểm khởi đầu, không thay thế quản lý lâu dài
Một buổi sàng lọc không thể thay thế việc theo dõi và điều trị liên tục. Đại diện ngành y tế TP.HCM chỉ ra những khoảng trống đáng lưu ý: bệnh có thể chưa được phát hiện kịp thời vì diễn tiến âm thầm, quản lý chưa liên tục, chăm sóc còn thiên về điều trị và nhận thức về biến chứng chưa đầy đủ. Đây là lời nhắc rằng kết quả tầm soát chỉ có ý nghĩa khi người dân tiếp tục trao đổi với bác sĩ, làm các kiểm tra được khuyến nghị và duy trì kế hoạch chăm sóc.
Giá trị lớn nhất của chương trình là đưa sức khỏe tim thận đến gần cộng đồng, đặc biệt với người mắc bệnh đái tháo đường và người có nguy cơ cao. Nhưng để giảm biến chứng, cần biến phát hiện sớm thành theo dõi đều đặn, kiểm soát đường huyết và chăm sóc toàn diện. Người dân ở Chánh Phú Hòa có thể hỏi đơn vị y tế địa phương về thời gian, điều kiện tham gia các hoạt động tiếp theo; không nên xem một lần tầm soát là kết luận thay cho chẩn đoán của bác sĩ.
