Khi thảo dược Việt Nam trở thành ngôn ngữ chung giữa hai nền văn hóa
Nhịp cầu thảo dược Việt Nam là cách gọi một xu hướng ngoại giao mềm mới, trong đó y học truyền thống, cây thuốc bản địa và các sản phẩm dược liệu được dùng như chất xúc tác để kết nối con người, kể câu chuyện văn hóa và mở ra hợp tác khoa học giữa các quốc gia xa nhau về địa lý nhưng gần nhau về giá trị. Chiều 17/10, trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Liên bang Thụy Sĩ Guy Parmelin và Phu nhân, bà Ngô Phương Ly và bà Caroline Parmelin đã cùng thăm Trường Đại học Dược Hà Nội. Hoạt động này không chỉ là một điểm dừng trong lịch trình ngoại giao mà là thông điệp rõ ràng: y học truyền thống có thể trở thành cầu nối mềm, tinh tế hơn mọi diễn văn trang trọng. Diễn ra trong năm kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước, chuyến thăm mang tính biểu tượng của một cuộc đối thoại Đông – Tây bằng mùi hương thảo mộc hơn là nghi thức ngoại giao lạnh lùng.
Di sản Alexandre Yersin: Sợi chỉ đỏ nối Đông Dương xưa với bang Vaud
Nếu chiếc gối thảo dược là biểu tượng của hiện tại, thì di sản Alexandre Yersin là sợi chỉ đỏ nối quá khứ Việt Nam với Thụy Sĩ. Trường Đại học Dược Hà Nội gắn liền với tên tuổi bác sĩ Yersin, nhà khoa học người Pháp gốc Thụy Sĩ, hiệu trưởng đầu tiên của Trường Y khoa Đông Dương – tiền thân của cả Trường Đại học Dược Hà Nội và Trường Đại học Y Hà Nội ngày nay. Hơn một thế kỷ trước, đây là nơi y học phương Tây bắt đầu được giảng dạy ở Việt Nam. Hôm nay, tại chính không gian ấy, hai phu nhân nghe giới thiệu về lịch sử hơn 120 năm của nhà trường và xem phim tư liệu về Yersin. Câu chuyện về một người đồng hương sinh ra ở bang Vaud – quê hương của Tổng thống Guy Parmelin – khiến cuộc gặp trở nên gần gũi, cho thấy khoa học và ký ức lịch sử có thể trở thành nền tảng cảm xúc cho hợp tác hiện đại. Đây là minh chứng sống động rằng di sản Alexandre Yersin không chỉ thuộc về phòng lưu niệm, mà đang tiếp tục định hình cách hai nền y học nhìn thấy nhau.
Từ lớp học y học truyền thống đến chiếc gối thảo dược mang hương Việt
Điểm nhấn xúc động nhất của chuyến thăm không nằm ở diễn văn mà ở khoảnh khắc hai phu nhân ngồi bên nhau trong một lớp học y học truyền thống, nghe giới thiệu về các vị thuốc dùng trong điều trị và hỗ trợ sức khỏe. Tại đây, sự phong phú của y học truyền thống Việt Nam được trình bày không phải như bảo tàng tĩnh lặng mà như tri thức sống, gắn với tư tưởng “Nam dược trị Nam nhân” và kinh nghiệm của các ông lang, bà mế trên khắp vùng miền. Ấn tượng trước sự đa dạng của thảo dược Việt Nam, phu nhân Caroline Parmelin chia sẻ rằng Thụy Sĩ cũng có một số dược liệu tương tự – một câu nói nhỏ nhưng hàm ý lớn: thảo dược đang mở ra vùng giao thoa giữa hai hệ sinh thái y học. Cao trào của cuộc gặp là khi phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mời phu nhân Tổng thống Thụy Sĩ trải nghiệm làm gối chườm từ 10 loại thảo dược như gừng, quế, hồi, khuynh diệp, thảo quyết minh. Chiếc gối do chính tay hai người làm, mang hương thảo mộc Việt Nam, trở thành món quà mang về xứ Alps – một dạng “ngoại giao mùi hương” khó quên.
Sâm Ngọc Linh và tham vọng đưa dược liệu Việt Nam ra thế giới
Nếu phải chọn một biểu tượng cho tham vọng đưa thảo dược Việt Nam ra thế giới, sâm Ngọc Linh là ứng viên thuyết phục nhất. Trong buổi trò chuyện, phu nhân Ngô Phương Ly giới thiệu sâm Ngọc Linh như một dược liệu quý của Việt Nam, loại dược liệu đặc hữu miền Trung – Tây Nguyên với chất lượng được đánh giá thuộc hàng đầu thế giới. Nhưng câu chuyện không dừng ở dược tính: từ cây sâm ấy, nhiều sản phẩm đã được nghiên cứu và phát triển, góp phần tạo sinh kế, cải thiện đời sống cho đồng bào các dân tộc miền núi. Đây là điểm giao nhau thú vị giữa Việt Nam và Thụy Sĩ, khi cả hai đều dùng dược liệu để hỗ trợ người dân vùng núi thông qua các hợp đồng bao tiêu dài hạn và chuỗi giá trị ổn định. Tại khu trưng bày của Viện Dược liệu, hành trình của cây thuốc Việt Nam – từ hạt giống, cây trồng đến vị thuốc và sản phẩm – được giới thiệu như một chuỗi giá trị hoàn chỉnh. Thông điệp ở đây rất rõ: thảo dược bản địa, nếu được bảo tồn, nghiên cứu và phát triển bài bản, có thể trở thành trụ cột kinh tế – xã hội chứ không chỉ là ký ức làng quê.
Từ ngoại giao thảo dược đến hợp tác dược phẩm: Cánh cửa đang mở
Điều đáng chú ý là những khoảnh khắc mềm mại như làm gối thảo dược hay thưởng trà lại diễn ra song song với các bước đi chiến lược trong hợp tác dược phẩm. Hoạt động của hai phu nhân diễn ra trong năm kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, được đánh giá là góp phần tăng cường giao lưu nhân dân và quảng bá y học truyền thống Việt Nam với một quốc gia có thế mạnh về dược phẩm như Thụy Sĩ. Việt Nam đang theo đuổi việc phát huy giá trị y học truyền thống gắn với khoa học, công nghệ, trong khi Thụy Sĩ có lợi thế về nghiên cứu, kiểm định chất lượng và đầu tư dược phẩm. Trong cuộc gặp tại New York nhân phiên họp Đại hội đồng Liên hợp quốc tháng 9-2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đề nghị Tổng thống Guy Parmelin khuyến khích các tập đoàn tăng đầu tư vào Việt Nam trong lĩnh vực dược phẩm. Cánh cửa này càng rộng mở khi Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và EFTA, với Thụy Sĩ là thành viên, dự kiến được ký tại Hà Nội trong chuyến thăm lần này. Phu nhân Ngô Phương Ly nhấn mạnh rằng bảo tồn, nghiên cứu và phát triển nguồn dược liệu không chỉ phục vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng mà còn tạo sinh kế cho người dân vùng núi. Nhìn từ góc độ đó, thảo dược Việt Nam không chỉ là câu chuyện y học truyền thống mà là chiến lược phát triển quốc gia, trong đó hợp tác với Thụy Sĩ có thể trở thành chất xúc tác quan trọng.
