Từ hiểu luật đến biết xử lý tình huống
Tập huấn lái xe an toàn cho học sinh phổ thông là hoạt động giáo dục kết hợp phổ biến luật giao thông với hướng dẫn kỹ năng điều khiển phương tiện và thực hành xử lý tình huống trên sa hình. Cách làm này đáng chú ý vì học sinh không chỉ cần biết điều gì bị cấm, mà còn phải có phản xạ phù hợp khi gặp rủi ro trên đường. Tại các buổi tập huấn, cảnh sát giao thông phân tích lỗi thường gặp ở lứa tuổi học sinh, như không đội mũ bảo hiểm, đi sai làn, vượt ẩu hoặc chưa đủ tuổi đã điều khiển phương tiện; đồng thời cảnh báo hậu quả của việc thiếu ý thức. Phần thực hành bổ sung những kỹ năng cụ thể: chọn và đội mũ đúng cách, tư thế ngồi, điều khiển xe, phanh an toàn, quan sát và xử lý tình huống bất ngờ. Đây là điểm khiến tuyên truyền giao thông có cơ hội chuyển thành hành vi, thay vì dừng ở ghi nhớ khẩu hiệu.
Nhu cầu ấy gắn với thực tế đi lại của học sinh. Tại Trường THPT Lê Văn Hưu, nhiều em đến trường bằng xe đạp điện, xe máy điện và xe gắn máy dưới 50 phân khối, trong khi trường nằm cạnh tuyến tỉnh lộ có lòng đường hẹp. Khi xe cá nhân trở nên phổ biến, an toàn giao thông học sinh không thể chỉ trông vào lời nhắc nhở; các em cần được tập quan sát, phán đoán và tự giác chấp hành quy định.
Sa hình biến bài giảng thành trải nghiệm
Điểm khác biệt của một số chương trình là cho học sinh trực tiếp làm bài tập, không chỉ quan sát người hướng dẫn hoặc nghe phổ biến pháp luật. Ở Trường THPT La Gi, học sinh thực hành điều khiển xe gắn máy trên sa hình dưới sự hướng dẫn của cảnh sát giao thông; mô hình này còn được lồng ghép vào các buổi học Giáo dục quốc phòng và an ninh để các em có dịp rèn luyện thường xuyên. Tại Trường THPT Nam Kỳ Khởi Nghĩa, sa hình được thiết kế với biển báo, vạch đường và chướng ngại vật mô phỏng tình huống thực tế. Học sinh tập tư thế ngồi, cách cầm lái, giữ thăng bằng, quan sát và xử lý tình huống; từng em còn trực tiếp thực hiện bài tập dưới sự giám sát của lực lượng chuyên môn.
Cách học này có giá trị vì kỹ năng lái xe máy không thể hình thành chỉ bằng việc nghe mô tả. Khi tập phanh, giữ thăng bằng hay nhường đường tại vạch sang đường trong môi trường được hướng dẫn, học sinh có thể nhận ra thao tác nào cần sửa trước khi gặp tình huống tương tự ngoài đường. Thực hành không thay thế việc tuân thủ luật, nhưng giúp quy tắc trở nên cụ thể và dễ vận dụng hơn.
Quy mô lớn, phối hợp nhiều lực lượng
Các chương trình trong nguồn cho thấy hoạt động trải rộng từ lớp học quy mô vài trăm em đến những buổi tập huấn toàn trường. Tại Trường THPT Nam Kỳ Khởi Nghĩa, chương trình hướng đến 200 học sinh; Trường THPT Lộc Ninh đón 1.579 học sinh và 87 giáo viên tham gia; còn Trường THPT Lê Văn Hưu tổ chức hoạt động cho hơn 1.600 học sinh cùng cán bộ, giáo viên. Những con số này cho thấy tuyên truyền và thực hành có thể được triển khai ở quy mô đáng kể, thay vì chỉ dành cho một nhóm nhỏ.
Để tổ chức được, nhà trường cần phối hợp với công an địa phương, lực lượng cảnh sát giao thông và đơn vị hỗ trợ chuyên môn. Chiều 29/10, Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Thanh Hóa, Công an xã Thiệu Trung, Trường THPT Lê Văn Hưu và HEAD Honda Thiệu Yên cùng tổ chức buổi tập huấn. Sáng 31/10, Đội Cảnh sát giao thông Bàn Cờ phối hợp với Công an phường Minh Phụng tổ chức lớp thực hành tại Trường THPT Nam Kỳ Khởi Nghĩa, có kỹ thuật viên Honda Việt Nam đồng hành. Sự phân công này giúp kết nối kiến thức pháp luật, hướng dẫn nghiệp vụ và điều kiện thực hành ngay tại trường.
Muốn an toàn, cần duy trì việc rèn luyện
Một buổi tập huấn có thể khơi mở nhận thức, nhưng hiệu quả bền vững phụ thuộc vào việc học sinh được nhắc lại và thực hành đều đặn. Việc đưa sa hình vào hoạt động giáo dục tại trường là hướng đi thiết thực; đồng thời, các lớp trực quan ở phường Minh Phụng đang được các đơn vị cảnh sát giao thông phối hợp với công an cơ sở, nhà trường và doanh nghiệp từng bước nhân rộng. Đây là bước tiếp nối hợp lý, bởi kỹ năng cần được củng cố chứ không thể chỉ học một lần.
Kết quả đáng mong đợi không chỉ là học sinh nhớ luật hay hoàn thành một bài chạy sa hình, mà là biết tự đánh giá nguy cơ, giữ tập trung, quan sát và chấp hành quy định khi đi học mỗi ngày. Nhà trường tạo môi trường rèn luyện; công an và cảnh sát giao thông cung cấp kiến thức, hướng dẫn chuyên môn; gia đình cần tiếp tục nhắc nhở và làm gương. Kết hợp đủ các mắt xích ấy, hoạt động lái xe an toàn mới có thể góp phần xây dựng thói quen giao thông có trách nhiệm.
