Từ dấu vết trên cát đến thông điệp bảo tồn rõ ràng
Sự kiện 57 rùa biển con Phú Quý được ấp nở an toàn và thả rùa biển về tự nhiên sau 45 ngày bảo vệ tại bãi Hòn Tranh là một ví dụ điển hình cho cách một quy trình bảo tồn rùa biển được tổ chức bài bản, có thể đo đếm bằng số lượng cá thể sống sót, thay vì chỉ dừng lại ở khẩu hiệu hay các chiến dịch tuyên truyền chung chung.
Điểm đáng nói không phải chỉ là con số 57, mà là cách con người đã can thiệp đúng lúc và đúng mức. Ngày 28/8, người dân phát hiện dấu vết rùa mẹ bò lên bãi Hòn Tranh đẻ trứng, lập tức báo cho Trạm kiểm ngư đặc khu Phú Quý. Từ đó, một chuỗi hành động liên tục được kích hoạt: khoanh vùng, canh giữ, theo dõi và cuối cùng là tổ chức thả rùa biển con Phú Quý về lại đại dương. Đây là minh chứng rõ ràng rằng khi cộng đồng địa phương và lực lượng chức năng cùng hành động, bảo tồn rùa biển không còn là khái niệm xa vời.
Quy trình 45 ngày: bảo vệ có kiểm soát chứ không nuôi nhốt
Điểm nổi bật của câu chuyện này là quy trình 45 ngày bảo vệ trứng rùa biển được thiết kế để can thiệp tối thiểu nhưng hiệu quả tối đa. Ngay sau khi nhận tin báo, Trạm kiểm ngư đặc khu Phú Quý đã dùng lưới vây, dựng rào chắn xung quanh ổ trứng để ngăn người và động vật xâm hại, đồng thời theo dõi sát quá trình ấp nở. Ổ rùa trên Hòn Tranh vì thế được “canh gác” liên tục từ 28/8 cho đến khi trứng nở.
Cách làm này cho thấy một triết lý bảo tồn rùa biển đáng ủng hộ: bảo vệ tại chỗ, trong môi trường tự nhiên, thay vì mang trứng đi nơi khác ấp nhân tạo. Sau 45 ngày, tất cả trứng đều nở, rùa con ngoi lên cát, cựa quậy khỏe mạnh trước khi được đưa ra mép nước. Đây là bằng chứng rõ ràng rằng bảo vệ có kiểm soát, tôn trọng quy luật tự nhiên, có thể mang lại tỉ lệ nở thành công rất cao mà không biến rùa biển thành vật nuôi trong trại.
Khoảnh khắc thả rùa về biển: bước cuối của một vòng đời được bảo vệ
Nếu 45 ngày ấp nở là giai đoạn âm thầm thì buổi sáng 12/10 trên bãi Hòn Tranh là khoảnh khắc công khai nhất của cả quy trình bảo tồn rùa biển con Phú Quý. Lực lượng kiểm ngư cùng người dân dùng thùng xốp đưa 57 rùa con ra mép biển, rồi lần lượt thả rùa biển về tự nhiên, để chúng tự bơi vào làn nước xanh. Hình ảnh rùa con bơi dưới biển sau khi được trả về môi trường sống là phần thưởng xứng đáng cho chuỗi ngày canh giữ kiên trì.
Ở đây, điểm đáng giá không chỉ là cảm xúc mà là tính trọn vẹn của quy trình: từ phát hiện ổ trứng, bảo vệ, đến hỗ trợ rùa con tiếp cận biển. Sau khoảng 45 ngày chăm sóc, 57 rùa biển con nở khỏe mạnh và được trả về đại dương, góp phần duy trì đa dạng sinh học và phục hồi quần thể rùa biển tại vùng biển đảo Phú Quý. Đây không phải là hành động tượng trưng, mà là một kết quả có thể đếm được, đo được.
Vai trò của Trạm kiểm ngư Phú Quý: một mô hình quản lý vòng đời
Thành công của 57 rùa biển con không phải là may mắn, mà là kết quả của một quy trình quản lý vòng đời do Trạm kiểm ngư đặc khu Phú Quý điều phối. Ngay khi nhận tin báo, trạm đã phối hợp với ngư dân, dựng rào chắn, khoanh vùng khu vực ổ trứng và giám sát chặt chẽ cho đến khi trứng nở. Nói cách khác, trạm kiểm ngư đã quản lý trọn vẹn chu trình từ lúc phát hiện ổ trứng đến lúc thả rùa con về biển.
Cách làm này cho thấy một mô hình bảo tồn rùa biển mà nhiều khu bảo tồn biển khác có thể học hỏi: lực lượng chuyên trách giữ vai trò “nhạc trưởng”, còn cộng đồng là “dàn nhạc” hỗ trợ. Khi cả hai cùng phối hợp, từng ổ trứng rùa trở thành một “dự án” bảo tồn nhỏ nhưng có kết quả rõ ràng. Việc 57 rùa con được thả về môi trường tự nhiên, sau khi được bảo vệ nghiêm ngặt, là minh chứng cho một quy trình nhân giống rùa biển theo nghĩa bảo vệ thế hệ mới trong điều kiện tự nhiên, chứ không phải nuôi nhốt nhân tạo.
Phú Quý trong bức tranh bảo tồn rùa biển ở vùng biển phía Nam
Sự kiện 57 rùa biển con Phú Quý được thả về biển không đứng một mình, mà nằm trong bức tranh rộng hơn về bảo tồn rùa biển ở các khu vực biển đảo phía Nam. Rùa biển là động vật hoang dã quý hiếm, nằm trong danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ. Mỗi ổ trứng được bảo vệ thành công là một “viên gạch” nhỏ xây nên tương lai của quần thể rùa biển trong khu vực.
Theo lực lượng kiểm ngư, việc bảo vệ trứng và thả rùa biển về tự nhiên góp phần duy trì đa dạng sinh học, phục hồi quần thể rùa biển và giữ gìn hệ sinh thái biển bền vững tại vùng biển đảo Phú Quý. Điều đáng chú ý là mô hình này dựa trên sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền và người dân, chứ không chỉ là các dự án trên giấy. Trong bối cảnh nhiều bãi đẻ rùa bị thu hẹp bởi du lịch và khai thác ven bờ, mỗi bãi như Hòn Tranh được bảo vệ nghiêm túc là một “pháo đài” cuối cùng cho rùa mẹ trở lại. Phú Quý vì thế đang âm thầm khẳng định vai trò của mình trong mạng lưới các điểm nóng bảo tồn rùa biển ở phía Nam.
