Giá giảm sâu ngay trước cao điểm thu hoạch
Giá cà phê là mức giá hình thành từ giao dịch trên các sàn kỳ hạn và hoạt động thu mua nội địa, chịu ảnh hưởng đồng thời của nguồn cung, nhu cầu và tâm lý thị trường. Đầu tháng 11, giá cà phê giảm kéo dài, cho thấy người trồng phải đối mặt với thời điểm bất lợi ngay trước khi vụ thu hoạch tăng tốc.
Trong tuần trước ngày 2/11, cà phê thế giới giảm tuần thứ tư liên tiếp và chạm đáy nhiều tháng. Giá nội địa đã mất 2.500–2.700 đồng/kg trong tuần, lùi về quanh 85.000 đồng/kg; riêng ngày 2/11, một số địa phương giảm thêm 1.000 đồng/kg. Đến ngày 4/11, giá trong nước tiếp tục giảm 500 đồng/kg, thị trường dao động trong khoảng 83.300–84.000 đồng/kg.
Đây không chỉ là một nhịp điều chỉnh trên bảng giá. Khi thu nhập từ cà phê suy yếu đúng lúc công việc thu hái, phơi sấy bước vào mùa cao điểm, hộ trồng nhỏ lẻ có ít dư địa để trì hoãn quyết định bán hoặc đầu tư vào chất lượng.
Sức ép quốc tế truyền thẳng vào giá trong nước
Đà giảm của thị trường cà phê không xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ. Giá kỳ hạn quốc tế suy yếu, triển vọng nguồn cung vụ mới gia tăng và hoạt động bán hàng từ Brazil cùng lúc làm tâm lý giao dịch thận trọng hơn. Đồng real Brazil mất giá 8,6% trong tuần được cho là khiến các nhà xuất khẩu nước này có động lực bán mạnh hơn, bởi họ có thể thu về giá trị quy đổi sang đô la Mỹ cao hơn.
Áp lực còn đến từ nguồn hàng đang được đưa tới các kho giao dịch và kỳ vọng thu hoạch tăng. Trong khi đó, giá cà phê trong nước vốn chịu ảnh hưởng từ các sàn kỳ hạn lớn nên khó đi ngược xu hướng khi làn sóng bán lan rộng. Việc giá arabica kỳ hạn tháng 12 tại New York giảm 6,6% trong tuần là một dấu hiệu rõ về quy mô điều chỉnh bên ngoài, dù diễn biến của từng dòng cà phê không hoàn toàn giống nhau.
Nguồn cung trong nước được dự báo dồi dào hơn trong tháng tới khi thu hoạch tăng tốc. Vì vậy, kỳ vọng giá sớm bật lại chỉ dựa trên việc nông dân chưa bán nhiều là mong manh: lượng hàng vụ mới có thể tiếp tục gây sức ép nếu nhu cầu mua chưa đủ mạnh.
Giá thấp có thể làm khó cả khâu thu hoạch
Với người trồng, giá xuống không đồng nghĩa có thể ngừng sản xuất để chờ thời điểm thuận lợi hơn. Thu hái và phơi sấy vẫn phải được tổ chức đúng lúc, nhưng mức giá thấp có thể khiến nông dân chần chừ, làm chậm tiến độ xử lý sản phẩm. Rủi ro ấy đáng lưu ý hơn khi một số hộ phản ánh thời tiết bất lợi hồi đầu năm khiến một phần hạt cà phê nhỏ và sẫm màu hơn.
Giới giao dịch dự báo giá trong nước còn có thể giảm trong ngắn hạn khi áp lực bán hàng vụ mới tăng. Kịch bản này đặt người trồng trước lựa chọn khó: bán sớm để có dòng tiền hay chờ giá, trong lúc bảo đảm khâu thu hái và sơ chế không bị ảnh hưởng. Không có lựa chọn nào dễ dàng khi giá biến động và nguồn cung sắp tăng.
Vì thế, tác động của đợt giảm không nên chỉ được nhìn qua mức giá thu mua. Nếu giá thấp làm trì hoãn thu hoạch hoặc giảm đầu tư vào sơ chế, chất lượng và khả năng bán hàng của vụ mới cũng có thể chịu hệ quả. Đây là áp lực trực tiếp lên sinh kế nông hộ, đồng thời là cảnh báo về tính dễ tổn thương của chuỗi cà phê khi thị trường đổi chiều.
EUDR khiến bài toán cạnh tranh thêm chặt
Ngành cà phê Việt Nam bước vào giai đoạn giá giảm sau niên vụ 2025–2026 ghi nhận kim ngạch xuất khẩu cao kỷ lục, nhưng thành tích đó không xóa được thách thức EUDR hay tác động của biến đổi khí hậu. EUDR đặt thêm yêu cầu về chứng minh nguồn gốc và kiểm soát chuỗi cung ứng; quy trình kiểm duyệt nguồn gốc, thủ tục nhập khẩu và chi phí logistics gia tăng đang tạo áp lực cho doanh nghiệp.
Hai sức ép này khuếch đại lẫn nhau. Giá thấp làm giảm dư địa tài chính để doanh nghiệp và người trồng đáp ứng các yêu cầu truy xuất, tổ chức dữ liệu và điều chỉnh quy trình. Ngược lại, chi phí tuân thủ cao hơn khiến việc giữ sức cạnh tranh trong lúc giá bán chịu áp lực càng khó. Bởi vậy, EUDR không thể được xem là một thủ tục tách rời khỏi biến động thị trường.
Hội nghị Quốc tế Cà phê Việt Nam dự kiến diễn ra ngày 16–17/11 tại TP. Hồ Chí Minh, với các phiên thảo luận về EUDR, biến đổi khí hậu, chu kỳ giá, chứng nhận bền vững, tài chính xanh và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Đây là dịp cần tập trung vào giải pháp có thể triển khai trong chuỗi cung ứng, thay vì chỉ dừng ở nhận diện rủi ro.
Kết luận, ngành hàng đang chịu hai thách thức cùng lúc: giá cà phê giảm bào mòn nguồn lực trước mắt, còn EUDR đòi hỏi năng lực tuân thủ lâu dài. Cà phê Việt Nam sẽ khó giữ lợi thế nếu chỉ trông chờ giá phục hồi; khả năng truy xuất minh bạch và bảo vệ chất lượng phải được xây dựng song hành với sức chống chịu của nông hộ.
