Một khuôn khổ đặc thù để khơi thông nguồn lực
Dự thảo nghị quyết về phát triển du lịch là đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù của Quốc hội nhằm tháo gỡ vướng mắc, khơi thông nguồn lực và tạo thêm động lực cho ngành du lịch Việt Nam. Sáng 26/10 tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức hội nghị lấy ý kiến về dự thảo, do Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh chủ trì, với sự tham gia của đại diện các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp.
Việc tham vấn không phải thủ tục hình thức: chính sách chỉ có giá trị nếu xử lý được những trở ngại mà doanh nghiệp và cộng đồng gặp trong hoạt động thực tế. Dự thảo được xây dựng theo định hướng đưa du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn, trong bối cảnh ngành cần đổi mới để đáp ứng yêu cầu phát triển mới. Nhà nước được xác định giữ vai trò kiến tạo, hoàn thiện thể chế để địa phương, doanh nghiệp và các thành phần kinh tế cùng tham gia. Đây là hướng đi hợp lý, nhưng hiệu quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào việc cơ chế có dễ tiếp cận và thực thi nhất quán hay không.
Ba mục tiêu gắn với tăng trưởng thực chất
Dự thảo gồm 12 điều, lựa chọn chính sách then chốt và áp dụng có trọng tâm tại các trung tâm du lịch lớn, khu du lịch quốc gia, địa bàn du lịch cộng đồng và vùng khó khăn. Ba mục tiêu được nêu là thu hút đầu tư để hình thành sản phẩm, điểm đến có sức cạnh tranh quốc tế; giảm chi phí và mở rộng không gian kinh doanh; đồng thời nâng sức cạnh tranh điểm đến, kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của khách.
Điểm đáng chú ý là dự thảo không chỉ nhìn tăng trưởng qua lượng khách. Nếu khách ở lâu hơn và chi tiêu nhiều hơn, giá trị tạo ra có thể lan rộng tới doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cộng đồng địa phương. Việc giảm chi phí, mở rộng cơ hội tham gia cũng có ý nghĩa thiết thực với người dân: du lịch có thể tạo thêm việc làm, thu nhập và đầu ra cho hoạt động kinh doanh tại chỗ. Vì thế, chính sách du lịch nên được đánh giá bằng mức độ tạo sinh kế và nâng chất lượng sản phẩm, không chỉ bằng ưu đãi trên giấy.
Ưu đãi đầu tư cần đi cùng điều kiện rõ ràng
Một hướng đề xuất là phân nhóm dự án thành dự án du lịch chất lượng cao, dự án du lịch động lực và dự án du lịch động lực mang tính chiến lược. Các ngưỡng vốn đầu tư tối thiểu tương ứng là 3.000 tỷ đồng, 10.000 tỷ đồng và 30.000 tỷ đồng; phần vốn dành cho hạng mục du lịch tối thiểu lần lượt là 1.000 tỷ đồng, 2.000 tỷ đồng và 5.000 tỷ đồng. Số lao động thường xuyên tối thiểu tương ứng là 1.000, 1.500 và 2.000 người; mô hình đáp ứng điều kiện được đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 5 năm.
Quy mô ngưỡng cho thấy ưu đãi hướng tới những dự án lớn, có khả năng tạo sản phẩm và điểm đến đủ sức cạnh tranh, thay vì hỗ trợ dàn trải. Tuy nhiên, điều kiện vốn và việc làm cần được thiết kế sao cho không vô tình loại bỏ các sáng kiến du lịch cộng đồng hoặc doanh nghiệp nhỏ có giá trị tại địa phương. Dự thảo nhấn mạnh ưu đãi gắn với điều kiện, kết quả và giám sát; đây là nguyên tắc cần thiết để lợi ích công đi kèm kết quả đo được.
Từ tham vấn đến chính sách có thể thực thi
Tại hội nghị, Bộ đề nghị doanh nghiệp và hiệp hội chọn kiến nghị quan trọng, nêu rõ nội dung cần sửa đổi, bổ sung và gửi ý kiến bằng văn bản trong ngày 26/10. Khâu tiếp theo là cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện dự thảo theo hướng thiết thực, khả thi, tạo điều kiện thu hút đầu tư và nâng năng lực cạnh tranh.
Đây là thời điểm cần chuyển những vướng mắc cụ thể thành quy tắc đủ rõ để doanh nghiệp có thể dự liệu, địa phương có thể áp dụng và cộng đồng có thể hưởng lợi. Một nghị quyết mới sẽ không tự tạo ra sức bật nếu thủ tục vẫn rườm rà hoặc ưu đãi khó tiếp cận. Giá trị của dự thảo nằm ở khả năng kết nối đầu tư với sản phẩm hấp dẫn, việc làm và lợi ích địa phương. Nếu được ban hành và triển khai hiệu quả, nghị quyết có thể tạo thêm động lực cho du lịch Việt Nam phát triển bền vững; nếu không, mục tiêu tháo gỡ điểm nghẽn sẽ dừng ở lời hứa.
