Quy mô lớn để thử sức phối hợp
Diễn tập chữa cháy và cứu nạn cứu hộ cấp Bộ là hoạt động mô phỏng tình huống khẩn cấp nhằm kiểm tra năng lực xử lý tại chỗ, khả năng huy động lực lượng chuyên trách và cơ chế chỉ huy thống nhất. Ngày 31/10, Bộ Công an phối hợp UBND TP.HCM và Công ty TNHH Hóa dầu Long Sơn tổ chức diễn tập tại Tổ hợp Hóa dầu Long Sơn, xã Long Sơn, TP.HCM. Cuộc diễn tập huy động 2.571 người, 147 phương tiện và 6 động vật nghiệp vụ, với sự tham gia của các lực lượng công an, quân đội, hàng hải, y tế cùng các đơn vị liên quan. Con số lớn có ý nghĩa vì sự cố tại một cơ sở công nghiệp đặc thù có thể vượt khỏi phạm vi một đội ứng cứu. Nếu phối hợp chậm, hậu quả có thể đe dọa tính mạng, sức khỏe, tài sản, môi trường và hoạt động sản xuất. Vì vậy, phép thử quan trọng không chỉ là dập lửa, mà còn là kết nối các lực lượng đúng lúc.
Một kịch bản, nhiều điểm nóng trên bờ và biển
Kịch bản bắt đầu bằng sét đánh gây cháy, nổ tại bồn Butene-1, làm hư hỏng các bồn xăng lân cận, gây cháy lan, sập đổ công trình và khiến công nhân mắc kẹt. Cùng thời điểm, tại cầu cảng xảy ra tràn Naphtha, cháy trên tàu và mặt biển; ở khu vực nhà máy phụ trợ, tai nạn giao thông làm rò rỉ axit Clohydric, đe dọa người lao động và môi trường. Cách thiết kế này buộc các lực lượng xử lý đồng thời nhiều nhiệm vụ: chữa cháy, tìm kiếm người bị nạn dưới cấu kiện sập đổ, trên cao, trong phương tiện và ngoài biển, cấp cứu y tế, kiểm soát hóa chất và ngăn ô nhiễm. Đây là điểm đáng giá của cuộc diễn tập: một tình huống đơn lẻ thường không phản ánh đủ áp lực thực tế, trong khi sự cố công nghiệp lớn có thể tạo ra nhiều mối nguy nối tiếp và chồng lấn.
Phương tiện chuyên dụng hỗ trợ tiếp cận vùng nguy hiểm
Trong tổng số phương tiện có 27 xe chữa cháy, 23 xe chỉ huy, 8 xe thang, 5 xe cứu nạn cứu hộ, 12 xe cứu thương, 6 robot chữa cháy và 8 tàu chữa cháy. Robot được đưa vào khu vực bồn chứa để hỗ trợ tiếp cận những vị trí có nguy cơ cao; tại cầu cảng, tàu và ca nô phối hợp tìm kiếm người gặp nạn, phun nước hoặc bọt dập lửa trên tàu và làm mát thân tàu. Các phương tiện không thay thế vai trò của con người, nhưng giúp mở rộng khả năng tác nghiệp khi nhiệt, khói, nguy cơ nổ hoặc môi trường hóa chất khiến việc tiếp cận trực tiếp trở nên nguy hiểm. Xe thang, xe cứu hộ và xe cứu thương bổ sung những mắt xích cần thiết cho cứu người và chăm sóc y tế. Việc huy động đa dạng phương tiện cho thấy ứng phó hiệu quả phải gắn thiết bị với nhiệm vụ cụ thể, thay vì chỉ tập trung vào số lượng.
Thước đo là chỉ huy thống nhất và xử lý đồng thời
Khi sự cố giả định vượt khả năng ứng phó ban đầu, lực lượng tại chỗ kích hoạt chế độ khẩn cấp, huy động nhân lực và phương tiện, đồng thời triển khai hệ thống thông tin ứng cứu. Khi lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ đến hiện trường, quyền chỉ huy được chuyển giao theo quy định; trung tâm chỉ huy thống nhất phân chia khu vực tác chiến và điều phối các nhóm thực hiện nhiệm vụ. Ứng phó sự cố hóa chất cũng đòi hỏi cách làm chuyên biệt: lực lượng phối hợp với cảnh sát, bộ phận kỹ thuật và môi trường để trinh sát, xác định phạm vi phát tán khí độc, khoanh vùng nguy hiểm, dùng trang bị bảo hộ tiếp cận cứu người và kiểm soát nguồn rò rỉ. Diễn tập vì thế kiểm tra cả phản ứng ban đầu lẫn khả năng kết nối thông tin, huy động kịp thời và chỉ huy thống nhất khi nhiều đơn vị cùng tham gia. Bài học rõ ràng là quy trình phối hợp phải vận hành được dưới áp lực thực tế, không chỉ tồn tại trên giấy.
Kết luận: phối hợp là lớp bảo vệ thiết yếu
Cuộc diễn tập tại Long Sơn cho thấy quy mô huy động lớn chỉ có ý nghĩa khi từng lực lượng biết nhiệm vụ, chia sẻ thông tin và phối hợp theo một đầu mối chỉ huy. Với các tình huống đồng thời trên đất liền và trên biển, năng lực ứng phó sự cố hóa chất, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ phải được kiểm tra như những phần liên kết của cùng một phương án. Điều đó đặc biệt quan trọng với doanh nghiệp công nghiệp có nguy cơ sự cố tác động ra ngoài hàng rào cơ sở. Phát hiện sớm, xử lý kịp thời và huy động hiệu quả có thể giúp hạn chế thiệt hại về người, tài sản và môi trường. Vì vậy, giá trị lớn nhất của buổi diễn tập không nằm ở số xe hay quân số, mà ở việc các lực lượng có thể chuyển từ phản ứng riêng lẻ sang hành động đồng bộ khi tình huống vượt khỏi khả năng của một đơn vị.
