Giảm chi phí thiết yếu giữa lúc giá cả còn sức ép
Giảm giá điện và đưa thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng về 0% là các biện pháp hạ chi phí năng lượng cho hộ gia đình và doanh nghiệp, qua đó góp phần hạn chế sức ép tăng giá trên toàn nền kinh tế. Từ ngày 1/11/2026, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%, từ 2.204,07 đồng xuống 2.159,9037 đồng/kWh; cùng thời điểm, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các loại xăng được đưa về 0%. Đây là lựa chọn đáng chú ý khi CPI bình quân chín tháng tăng 4,52%, còn lạm phát cơ bản tăng 4,26%. Mức giảm điện không lớn đến mức tự nó đảo chiều mặt bằng giá, nhưng đánh trực tiếp vào một khoản chi khó tránh. Với xăng, tác động có thể lan xa hơn hóa đơn đi lại, bởi nhiên liệu còn gắn với vận chuyển hàng hóa và chi phí sản xuất.
Giá bán lẻ xăng trong kỳ điều chỉnh từ 0 giờ ngày 1/11 giảm 1.800 đồng/lít với E5 RON 92 và 1.580 đồng/lít với E10 RON 95, nhờ thuế suất tiêu thụ đặc biệt về 0%. Giá nhiên liệu thấp hơn có thể giảm sức ép lên chi phí lưu thông; tuy nhiên, mức truyền dẫn đến giá hàng hóa phụ thuộc vào chi phí khác và quyết định giá của doanh nghiệp. Vì vậy, không nên xem hai chính sách như lời bảo đảm rằng CPI sẽ giảm ngay. Giá cả cuối năm còn chịu tác động từ nhu cầu tiêu dùng, giá năng lượng thế giới và tỷ giá. Giá điện và xăng thấp hơn tạo thêm lực hãm, nhưng hiệu quả kiềm chế lạm phát sẽ tùy thuộc vào điều hành đồng bộ.
Lợi ích đến với hộ dân và doanh nghiệp qua nhiều kênh
Với hộ gia đình, giảm giá điện giúp tiết kiệm một phần chi tiêu sinh hoạt; khi đi cùng chi phí xăng thấp hơn, khoản tiết kiệm có thể giúp bảo vệ sức mua trong giai đoạn giá cả còn căng. Tác động này có ý nghĩa hơn với người thu nhập thấp, công nhân, người nghỉ hưu và hộ đông người, vốn dành phần lớn ngân sách cho các nhu cầu thiết yếu. Dù vậy, giảm 2% là mức bình quân, không đồng nghĩa mọi hóa đơn đều giảm đúng tỷ lệ đó. Việc công khai biểu giá và bảo đảm người thuê trọ, người dùng điện qua đơn vị trung gian được tính đúng giá là điều kiện để chính sách đến được với người cần hỗ trợ. Cơ chế hỗ trợ tiền điện cho hộ nghèo và hộ chính sách cũng cần tiếp tục được thực hiện.
Ở phía doanh nghiệp, giảm giá điện có thể hạ chi phí đầu vào cho các ngành dùng nhiều năng lượng. Theo tính toán được ông Nguyễn Tiến Thỏa nêu, giá thành sản xuất có thể giảm khoảng 0,12% ở ngành thép, 0,3% với xi măng và 0,2% ở dệt may. Con số này không đủ để giải quyết mọi sức ép về nguyên liệu, nhân công hay vốn, nhưng tạo thêm dư địa giữ giá bán, cải thiện khả năng cạnh tranh và duy trì hoạt động. Các cơ sở sản xuất nhỏ, hộ kinh doanh cũng có thể hưởng lợi từ chi phí năng lượng thấp hơn; nếu sức mua được giữ vững, việc làm và thu nhập của người lao động sẽ được hỗ trợ. Đây là kênh nối chính sách giảm giá với tăng trưởng kinh tế.
Muốn ghìm lạm phát, cần bảo đảm chính sách truyền dẫn đến giá
Giảm giá điện và thuế xăng dầu tác động vào chi phí, tức nhắm đến một nguồn gây lạm phát thay vì chỉ kìm nhu cầu tiêu dùng. Đây là điểm hợp lý trong bối cảnh tăng trưởng cần được duy trì mà doanh nghiệp vẫn chịu áp lực đầu vào. Tuy nhiên, chi phí thấp hơn không tự động chuyển thành giá hàng hóa thấp hơn: mức độ truyền dẫn còn phụ thuộc cạnh tranh, chi phí vận chuyển, nguyên liệu và cách doanh nghiệp định giá. Vì vậy, cơ quan quản lý cần công khai, minh bạch giá điện và xăng, giám sát thực hiện, ngăn đầu cơ, găm hàng và tăng giá bất hợp lý. Nếu không có khâu theo dõi này, một phần lợi ích chính sách có thể dừng lại ở chi phí của doanh nghiệp mà người tiêu dùng không cảm nhận rõ.
Trong những tháng cuối năm, nhu cầu sản xuất, lưu thông và tiêu dùng phục vụ Tết thường gia tăng, nên giữ ổn định các mặt hàng Nhà nước định giá và phối hợp chính sách sẽ quan trọng không kém mức giảm ban đầu. Hai biện pháp có thể góp phần kiềm chế lạm phát và tiếp sức cho hoạt động kinh doanh, nhưng không thay thế yêu cầu quản lý các nguồn gây tăng giá khác. Kết luận cần thực tế: giảm 2% giá điện cùng thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng về 0% tạo một khoảng đệm có ích cho hộ dân và doanh nghiệp; để khoảng đệm ấy chuyển thành sức mua và tăng trưởng kinh tế, lợi ích phải được truyền tới giá bán và người sử dụng cuối cùng.
