Khi phòng học trở thành mối lo an toàn
Trường học xuống cấp là cơ sở giáo dục có hạng mục hư hỏng đến mức đe dọa an toàn, làm gián đoạn việc học hoặc không còn đáp ứng nhu cầu dạy học, khiến sửa chữa và đánh giá chất lượng trở thành việc cấp bách. Tại điểm trường Tân Sơn thuộc Trường Tiểu học số 2 Nam Ba Đồn, rủi ro ấy hiện rõ trong từng lớp học: cửa kính vỡ, gió lùa và các tấm trần bị thổi bay, để lộ mái tôn phía trên. Điểm trường xây dựng một dãy phòng cấp bốn năm 2004, rồi mở rộng thêm dãy khác năm 2012; sau hơn 20 năm, nhiều hạng mục đã hư hỏng dù được sửa chữa nhiều lần. Nơi đây có 5 lớp, 89 học sinh và 5 giáo viên. Khi học sinh phải lo trần có thể rơi, đây không còn là chuyện tường cũ hay lớp học kém tiện nghi: đó là dấu hiệu phòng học mất an toàn cần được xử lý trước khi xảy ra tai nạn.
Gió mưa làm lộ rõ những hư hỏng
Ở Tân Sơn, cửa phòng từng được sửa nhưng tiếp tục hư hỏng, kính vỡ để gió tràn vào lớp; mùa mưa, phòng học bị ướt và lạnh. Các tấm trần ở dãy nhà xây năm 2012 bị gió thổi bay, mái tôn phía trên hư hỏng và nước mưa dột xuống. Giáo viên và học sinh vì thế không thể yên tâm tập trung vào bài học. Những lần sửa chữa chắp vá đã không ngăn được tình trạng xuống cấp, cho thấy cần kiểm tra tổng thể thay vì tiếp tục xử lý từng dấu hiệu riêng lẻ. Nhà trường đề nghị xây một dãy sáu phòng học tại Tân Sơn để bổ sung chỗ dạy và học. Nhu cầu ấy cần được xem xét cùng các biện pháp an toàn trước mắt: khu vực nguy hiểm phải được kiểm tra, hư hỏng cần được khắc phục, và việc sử dụng phòng chỉ nên tiếp tục khi đủ điều kiện.
Nga Thắng: cơ sở vật chất thiếu đồng bộ
Tại xã Nga Thắng, tuổi thọ công trình và sự chênh lệch giữa các cơ sở khiến bài toán không thể giải quyết bằng một đợt sửa nhỏ. Trường THCS Nga Thắng được thành lập ngày 21/8/2026 sau khi sáp nhập năm trường, hiện tổ chức dạy học tại trường chính và bốn phân hiệu với tổng cộng 40 lớp. Điều kiện giữa các điểm chưa đồng đều; nhiều dãy nhà tại trường tiểu học được xây trong các năm 1994, 1998 và 2000, đã sử dụng từ 26 đến 32 năm. Sau hai đợt mưa đầu năm học 2026–2027, phòng học tại Phân hiệu 4 của trường THCS bị thấm dột. Nhà trường phải báo cáo chính quyền xã để cho học sinh nghỉ và lên kế hoạch dạy bù khi điều kiện an toàn được bảo đảm. Việc nghỉ học cho thấy hư hỏng cơ sở vật chất đã tác động trực tiếp đến quyền được học liên tục của học sinh.
Sửa trước mắt, đầu tư có căn cứ
Nga Thắng cần vừa khắc phục nguy cơ trước mắt, vừa lập kế hoạch đầu tư trường học dựa trên đánh giá kỹ thuật. Tại trường tiểu học, tường và trần ở một số dãy nhà nứt, ngấm dột, bong tróc; nền, lan can, cầu thang và hệ thống điện cũng có hư hỏng cần xử lý. Ở trường THCS, dãy nhà xây từ năm 1986 bị thấm dột, bong tróc, còn thiếu phòng học bộ môn. Sửa chữa trường học là cần thiết để duy trì hoạt động, nhưng với công trình đã sử dụng hàng chục năm, kiểm định chất lượng phải đi trước quyết định giữ lại, cải tạo hay xây mới. Nhà trường tiểu học đã đề xuất xây mới các khối phòng học, bổ sung phòng bộ môn và cải tạo những hạng mục còn khả năng sử dụng. Đây là hướng đi thuyết phục hơn việc vá víu kéo dài, miễn là nguồn lực được ưu tiên theo mức độ nguy hiểm và nhu cầu học tập.
An toàn không thể chờ đến đợt đầu tư sau
Những điểm trường ở Nam Ba Đồn và Nga Thắng cho thấy sửa chữa cấp bách và đầu tư lâu dài không phải hai lựa chọn loại trừ nhau. Một mặt, cần xử lý ngay kính vỡ, trần hỏng, mái dột và hệ thống điện nguy hiểm; mặt khác, cơ quan quản lý phải khảo sát, kiểm định để tránh tiếp tục rót công sức vào công trình không còn bảo đảm sử dụng. Tại Nam Ba Đồn, nhà trường đề nghị xây dãy sáu phòng học ở Tân Sơn, trong khi chính quyền tỉnh đang khảo sát mức độ xuống cấp và xem xét ưu tiên nguồn vốn cho công trình cấp bách. Ở Nga Thắng, đề xuất xây mới, bổ sung phòng chức năng và cải tạo phần còn sử dụng được cũng đã được đặt ra. Quan điểm cần rõ ràng: an toàn của học sinh phải là tiêu chí ưu tiên, không thể bị thay thế bằng những lần sửa tạm. Đầu tư đúng lúc sẽ bảo vệ người học và giữ cho việc dạy học không bị gián đoạn.
