Diễn tập là phép thử cho những phút đầu tiên
Diễn tập chữa cháy là hoạt động mô phỏng tình huống cháy, nổ để lực lượng tại chỗ và chuyên nghiệp luyện tập báo động, chữa cháy, thoát nạn, cứu nạn cứu hộ và phối hợp theo phương án đã chuẩn bị. Giá trị lớn nhất của hoạt động này nằm ở việc biến quy trình thành phản xạ trước khi sự cố thật xảy ra.
Các tình huống giả định tại nhà xưởng và doanh nghiệp thường bắt đầu từ những nguy cơ quen thuộc: chập điện hoặc sử dụng nguồn nhiệt bất cẩn, rồi lan sang giấy, vải, nhựa, gỗ và bao bì. Một tình huống tại nhà xưởng giả định đám cháy ban đầu khoảng 20m², có nguy cơ lan nhanh sang khu vực lân cận. Chi tiết ấy nhắc rằng thời gian chờ lực lượng chi viện không thể là khoảng trống: người có mặt tại cơ sở phải biết báo động, ngắt điện khi phù hợp, hướng dẫn thoát nạn và xử lý ban đầu an toàn.
PCCC cơ sở phải hành động trước, không chờ chi viện
Ở doanh nghiệp, lực lượng PCCC cơ sở là tuyến ứng phó đầu tiên vì họ ở gần điểm cháy và hiểu lối đi, nguồn điện, vị trí thiết bị. Trong tình huống tại Công ty TNHH Dịch vụ ô tô Phúc Anh ở phường An Biên, buổi thực tập được tổ chức chiều 30/10 cùng Đội Chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ khu vực 1. Khi phát hiện cháy, lực lượng tại chỗ báo động, hướng dẫn người lao động thoát nạn, hỗ trợ người bị nạn, sơ tán tài sản, ngắt điện và dùng phương tiện sẵn có để chữa cháy ban đầu.
Đó không phải là yêu cầu lực lượng cơ sở tự khống chế mọi đám cháy. Tại một phương án khác ở doanh nghiệp, đám cháy kho hàng vượt khả năng xử lý ban đầu, nên cơ sở báo lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH; sau khoảng 20 phút hiệp đồng, đám cháy giả định được dập tắt hoàn toàn. Bài học thực tế là PCCC cơ sở cần nhận biết giới hạn của phương tiện tại chỗ và gọi chi viện sớm, thay vì trì hoãn vì cố xử lý một mình.
Lực lượng chuyên nghiệp bổ sung năng lực cứu người và dập lửa
Khi lực lượng chuyên nghiệp đến, nhiệm vụ không chỉ là tăng thêm nước và phương tiện. Họ cần phối hợp với người tại chỗ để tiếp cận hiện trường, tìm kiếm người mắc kẹt, tổ chức sơ cấp cứu và triển khai đội hình chữa cháy; lực lượng cơ sở có thể hỗ trợ thông tin về khu vực, người còn bên trong và đường tiếp cận. Trong một buổi diễn tập tại cơ sở truyền thông ở Huế, Đội Chữa cháy và CNCH khu vực 1 huy động 20 cán bộ, chiến sĩ, hai xe chữa cháy, một xe cứu nạn cứu hộ và một xe chỉ huy.
Kịch bản giả định tại đây bắt đầu từ ổ cắm chập điện, khói và khí độc khiến người mắc kẹt. Lực lượng tại chỗ báo động, gọi 114, cắt điện và hướng dẫn thoát nạn; lực lượng chuyên nghiệp sau đó tìm kiếm, đưa người ra ngoài an toàn, sơ cấp cứu và dập lửa. Đây là phần không thể thay bằng việc tập trung riêng vào thao tác bình chữa cháy: cứu nạn cứu hộ đòi hỏi phân công rõ, giữ lối thoát và phối hợp liên tục giữa các nhóm.
Tập luyện để phối hợp thành thói quen
Diễn tập có ích khi kiểm tra được cả con người lẫn phương tiện: ai báo động, ai hướng dẫn thoát nạn, ai chữa cháy ban đầu, ai liên lạc với lực lượng chuyên nghiệp và ai hỗ trợ cứu người. Các buổi thực tập tại doanh nghiệp còn giúp phát hiện thiếu sót để bổ sung, hoàn thiện phương án ứng phó. Với người lao động, lợi ích không dừng ở việc biết vị trí bình chữa cháy; họ cần nhận ra tín hiệu nguy hiểm, biết đường ra và làm theo hướng dẫn thay vì hoảng loạn.
Thông điệp quan trọng không phải là cơ sở có thể thay lực lượng chuyên nghiệp, mà là cơ sở phải giữ được nhịp ứng phó ban đầu cho đến khi chi viện tới. Báo động nhanh, sơ tán an toàn, chữa cháy trong khả năng và bàn giao thông tin rõ ràng là những mắt xích quyết định hiệu quả phối hợp. Vì vậy, diễn tập chữa cháy cần được nhìn như phép thử nghiêm túc về trách nhiệm và khả năng ứng phó cháy nổ của toàn cơ sở, chứ không phải một buổi làm thủ tục.
