Phép thử không chỉ nằm ở quy mô
Diễn tập chữa cháy cấp Bộ là hoạt động mô phỏng tình huống khẩn cấp để kiểm tra năng lực chỉ huy, huy động nguồn lực và phối hợp cứu người giữa lực lượng tại chỗ với các cơ quan chức năng. Ngày 31/10, Bộ Công an và UBND TP.HCM phối hợp cùng Công ty TNHH Hóa dầu Long Sơn tổ chức diễn tập tại Tổ hợp Hóa dầu Long Sơn, xã Long Sơn. Điểm đáng chú ý không chỉ là quy mô huy động, mà là bài toán điều hành khi nhiều sự cố xảy ra cùng lúc. Cuộc diễn tập có 2.571 người, 147 phương tiện và 6 động vật nghiệp vụ; trong đó gồm 27 xe chữa cháy, 23 xe chỉ huy, 8 xe thang, 5 xe cứu nạn cứu hộ, 12 xe cứu thương, 6 robot và 8 tàu chữa cháy. Những con số ấy chỉ có ý nghĩa khi mọi lực lượng nhận đúng thông tin và hành động theo một kế hoạch thống nhất.
Kịch bản buộc các lực lượng xử lý đồng thời nhiều mặt trận
Tổ hợp được chọn vì tích hợp nhà máy sản xuất, hệ thống bồn chứa và cầu cảng chuyên dụng, tạo điều kiện thử khả năng ứng phó trên đất liền lẫn mặt biển. Nơi đây có 33 bồn chứa thuộc 4 loại, tổng sức chứa khoảng 350.000 tấn; bồn naphtha lớn nhất có dung tích 100.000 m³ và đường kính 74 m. Kịch bản giả định khởi đầu bằng cháy, nổ tại khu vực bồn chứa, làm sập đổ kết cấu và khiến công nhân mắc kẹt; tiếp đó là cháy tàu, tràn Naphtha ở cầu cảng và rò rỉ axit Clohydric sau va chạm giao thông. Người gặp nạn được đặt ở nhiều vị trí: dưới cấu kiện, trên cao, trong phương tiện và trên biển. Đây là phép thử có giá trị vì không cho phép lực lượng chỉ tập trung vào một đám cháy: vừa phải cứu người, vừa khống chế cháy lan và ngăn hóa chất phát tán.
Chỉ huy thống nhất là mắt xích quyết định
Cuộc diễn tập kiểm tra việc chuyển từ ứng cứu tại chỗ sang chỉ huy chuyên nghiệp khi tình huống vượt khả năng cơ sở, đồng thời thử khả năng phân công khu vực tác chiến và điều phối phương tiện. Lực lượng tham gia gồm Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Cảnh sát biển, Công an TP.HCM, Công an Đồng Nai, Công an Tây Ninh cùng các đơn vị hàng hải, y tế và lực lượng tại chỗ của doanh nghiệp. Tổng cộng có 32 lực lượng, đơn vị tham gia. Sự đông đảo không tự động tạo nên phối hợp hiệu quả: đầu mối chỉ huy phải nhận được thông tin kịp thời, xác định ưu tiên và phân bổ nguồn lực giữa chữa cháy, cứu nạn cứu hộ và kiểm soát hóa chất. Bởi vậy, điểm đáng đánh giá không chỉ là phương tiện có mặt, mà là các lực lượng có thể vận hành như một hệ thống khi nhiều khu vực cùng cần hỗ trợ.
Giá trị thật nằm ở việc tìm ra điểm yếu
Với khu công nghiệp hóa dầu, hậu quả sự cố có thể vượt khỏi hàng rào nhà máy: cháy lan, khói độc hay chất tràn xuống vùng nước đều đặt người lao động và cộng đồng xung quanh trước rủi ro. Vì thế, ứng phó cháy nổ phải gắn với cảnh báo sớm, cứu người và bảo vệ môi trường, chứ không chỉ dập lửa. Tuy nhiên, một buổi diễn tập thành công không thể được đánh giá chỉ bằng cảnh triển khai đồng bộ. Sau diễn tập, cần trả lời cụ thể liệu việc chuyển giao chỉ huy có đủ nhanh, thông tin giữa các khu vực có liên tục và lực lượng tại chỗ có đủ kỹ năng xử lý những phút đầu hay không. Đó là các câu hỏi cần được kiểm chứng bằng đánh giá và khắc phục, không thể suy ra chỉ từ số người hay phương tiện tham gia. Kết luận của phép thử vì vậy nằm ở những điểm yếu được nhận diện và sửa chữa.
