Dấu mốc mở cửa cho dự án VMS
Kết nối điện xuyên biên giới là mô hình đưa điện qua hạ tầng truyền tải giữa các quốc gia, đòi hỏi phối hợp về kỹ thuật, thương mại và phê duyệt. Với dự án VMS, mô hình này gắn điện gió ngoài khơi Việt Nam với nhu cầu điện tái tạo tại Malaysia và Singapore. Sáng 26/10/2026, tại phiên khai mạc Tuần lễ Năng lượng Quốc tế Singapore (SIEW) ở Marina Bay Sands, Cơ quan Quản lý Thị trường Năng lượng Singapore trao Chấp thuận có điều kiện cho dự án, với Petrovietnam tham gia thông qua Tổng công ty PTSC. Đây là bước tiến đáng kể, nhưng không đồng nghĩa dự án đã hoàn tất các thủ tục để triển khai. Giá trị của quyết định nằm ở việc mở đường cho liên danh bước tiếp vào giai đoạn hoàn thiện phương án, đồng thời cho thấy hợp tác năng lượng ba bên đã vượt khỏi mức trao đổi ý tưởng.
Một chuỗi hợp tác, không chỉ một tuyến cáp
Theo phương án đang được nghiên cứu, VMS dự kiến phát triển khoảng 2 GW điện gió ngoài khơi tại vùng biển phía Nam Việt Nam. Điện sẽ đi qua tuyến cáp ngầm cao áp dài gần 800 km tới Malaysia; tại đây, một phần phục vụ nhu cầu trong nước, phần còn lại kết hợp với điện mặt trời để xuất khẩu khoảng 1,3 GW điện năng lượng tái tạo sang Singapore. Cấu trúc này cho thấy đây không đơn thuần là kế hoạch bán điện: Malaysia đóng vai trò mắt xích truyền tải và phối hợp nguồn, còn Singapore là điểm đến của dòng điện sạch. Petrovietnam, thông qua PTSC, tham gia cùng các đối tác Malaysia và Singapore trong một chuỗi cần đồng bộ từ khảo sát nguồn đến thương mại và kết nối hạ tầng. Quy mô dự kiến khiến phối hợp liên quốc gia trở thành điều kiện cốt lõi, chứ không phải phần việc xử lý sau.
Tín hiệu chính sách và những việc còn phải làm
Sự kiện được công bố tại SIEW 2026, diễn đàn đặt an ninh năng lượng, chuyển dịch năng lượng và kết nối hệ thống điện khu vực vào cùng một cuộc thảo luận. Việt Nam đã cấp hai giấy phép khảo sát cho PTSC để nghiên cứu phát triển điện gió ngoài khơi; Bộ Tài chính, cơ quan đại diện chủ sở hữu nhà nước tại Petrovietnam, cũng ủng hộ định hướng xuất khẩu điện. Những tín hiệu này tạo nền tảng chính sách đáng chú ý, song Chấp thuận có điều kiện mới là một trong những mốc phê duyệt ban đầu. Liên danh còn phải hoàn thiện nghiên cứu kỹ thuật, phương án thương mại và thủ tục tại Việt Nam, Malaysia, Singapore. Theo kế hoạch được nêu, dự án dự kiến bắt đầu cung cấp điện từ năm 2035 trong khoảng 30 năm; PTSC cũng chuẩn bị thiết bị đo gió và tàu chuyên dụng để khảo sát vị trí tiềm năng mới ngoài khơi Lâm Đồng.
Ý nghĩa khu vực sẽ được kiểm chứng bằng tiến độ
Lý do dự án được chú ý nằm ở thời điểm ASEAN cần đa dạng hóa nguồn cung, mở rộng năng lượng tái tạo và giảm phát thải. Với Việt Nam, xuất khẩu điện sạch có thể tạo động lực khai thác tiềm năng gió ngoài khơi và phát triển công nghiệp năng lượng; với khu vực, một dự án vận hành xuyên biên giới sẽ góp phần hiện thực hóa Sáng kiến Lưới điện ASEAN, tăng kết nối hạ tầng và hỗ trợ an ninh năng lượng. Nhưng ý nghĩa ấy chưa thể được đo bằng lễ trao chấp thuận. Nó phụ thuộc vào việc ba nước xử lý được các yêu cầu kỹ thuật, thương mại và cấp phép ra sao, cũng như duy trì phối hợp đủ lâu để biến tuyến cáp dự kiến thành hạ tầng thực tế. Dấu mốc tại SIEW vì thế đáng kể không phải vì mọi việc đã xong, mà vì nó đưa hợp tác năng lượng khu vực sang một bước cụ thể hơn.
