Mục tiêu đô thị cần được xây bằng kết nối
Đô thị loại I là danh hiệu phân loại đô thị dựa trên hệ thống tiêu chí về quy mô, hạ tầng và trình độ phát triển, đồng thời đòi hỏi một mạng lưới đô thị có khả năng phục vụ người dân và thúc đẩy kinh tế. Với Hưng Yên, đây không nên chỉ là đích đến trên hồ sơ: chất lượng kết nối và dịch vụ đô thị mới quyết định mục tiêu ấy có ý nghĩa thực tế hay không. Tỉnh đặt mục tiêu hoàn tất hồ sơ trình cấp có thẩm quyền công nhận đô thị Hưng Yên đạt tiêu chí loại I trước khi kết thúc năm 2028, trên lộ trình hướng tới thành phố trực thuộc Trung ương. Mốc thời gian này tạo áp lực phải biến quy hoạch thành công trình và cải thiện những tiêu chí còn thiếu, thay vì dừng ở các định hướng đẹp trên giấy. Định hướng phát triển đô thị đa cực, đa trung tâm và tuyến tính càng khiến hạ tầng giao thông trở thành điều kiện nền tảng: các cực phát triển chỉ bổ trợ cho nhau khi người dân, hàng hóa và dịch vụ có thể di chuyển thuận lợi.
Hai tuyến đường, hai hướng mở rộng không gian
Tại hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh khóa I, nhiệm kỳ 2025–2030, Hưng Yên thống nhất chủ trương đầu tư tuyến kết nối cao tốc Hà Nội – Hải Phòng với Vành đai 5 Vùng Thủ đô và trục phát triển Bắc – Nam, đoạn từ xã Nam Tiên Hưng đến đường bộ ven biển. Cả hai dự án dự kiến triển khai trong giai đoạn 2026–2030, sử dụng ngân sách tỉnh và ngân sách trung ương; tổng mức đầu tư được nêu ở mức vài chục nghìn tỷ đồng. Tuyến kết nối cao tốc và vành đai có chiều dài nghiên cứu khoảng 11,5 km, bổ sung hướng kết nối ngang. Trục Bắc – Nam dài khoảng 29,58 km, tạo liên kết dọc giữa các khu vực trong tỉnh. Giá trị của hai tuyến đường Hưng Yên này không chỉ nằm ở tốc độ lưu thông: chúng có thể mở thêm dư địa cho đô thị, công nghiệp và dịch vụ dọc hành lang, nếu quy hoạch sử dụng đất đi cùng tiến độ hạ tầng.
Giao thông phải tạo lợi ích ngoài bản đồ
Một tuyến đường mới chỉ đáng giá khi giúp rút ngắn hành trình, giảm trở ngại vận chuyển hàng hóa và kết nối người dân với việc làm, y tế, giáo dục cùng các dịch vụ thiết yếu. Hai dự án được kỳ vọng tăng liên kết giữa các địa phương, cải thiện năng lực vận tải và hỗ trợ lưu thông hàng hóa tới các khu vực cảng, qua đó mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp và người lao động. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Lê Huy cho biết Hưng Yên định hướng hệ thống đô thị theo mô hình mạng lưới, đa cực, đa trung tâm và tuyến tính để khai thác kết nối nội tỉnh, liên vùng. Định hướng ấy hợp lý, nhưng hiệu quả không tự đến từ những trục đường lớn. Nếu thiếu đường gom, nút giao an toàn, vận tải công cộng và hạ tầng xã hội, lợi ích có thể tập trung vào đất đai và các điểm đầu tư, trong khi đời sống thường nhật chưa cải thiện tương xứng.
Quy hoạch phải đi cùng chất lượng sống
Quy hoạch Hưng Yên giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 đặt lộ trình đô thị trong một định hướng phát triển rộng hơn. Tuy nhiên, nguồn thông tin hiện có không nêu đủ cơ sở để khẳng định cấu trúc ba vùng kinh tế, hai hành lang và bảy trục phát triển; vì vậy, điều quan trọng ở đây là đánh giá mối liên hệ đã được xác định giữa mạng lưới đô thị và hạ tầng kết nối. Tỉnh cũng đặt yêu cầu phát triển đồng bộ giáo dục, y tế, văn hóa, nhà ở và dịch vụ thiết yếu, đồng thời sử dụng đất hiệu quả, bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu. Đó là phép thử thực chất cho tham vọng đô thị hiện đại: giao thông phải mở cơ hội tiếp cận dịch vụ, chứ không chỉ mở mặt bằng xây dựng. Nếu hai tuyến đường được triển khai đúng tiến độ và gắn với quy hoạch phục vụ cộng đồng, chúng có thể làm nền cho các cực đô thị liên kết. Nếu không, danh hiệu sẽ đi trước chất lượng sống.
