Lạm phát chưa hạ nhiệt chỉ vì xăng rẻ hơn
Lạm phát Mỹ là tình trạng mặt bằng giá hàng hóa và dịch vụ tiếp tục tăng, làm giảm sức mua của hộ gia đình và buộc Fed cân nhắc mức lãi suất cần thiết để kiềm chế nhu cầu. Dù giá xăng giảm hơn 4% trong tháng 10, đó chưa phải bằng chứng đủ sức thuyết phục rằng áp lực giá đã được kiểm soát. Cục Thống kê Lao động Mỹ dự kiến công bố CPI tháng 10 vào ngày 10/11. Dự báo đồng thuận cho rằng chỉ số toàn phần tăng 0,3% so với tháng trước, còn lạm phát lõi, không tính thực phẩm và năng lượng, tăng 0,2%. Cả hai mức dự báo đều thấp hơn tháng 9, nhưng giá vẫn đi lên. Điểm đáng lo với Fed là áp lực đã lan sang những lĩnh vực ít liên quan trực tiếp tới dầu mỏ hay thuế quan; hạ nhiệt ở trạm xăng không thể che khuất đà tăng ở phần còn lại của nền kinh tế.
Dịch vụ và trung tâm dữ liệu AI làm Fed khó yên tâm
Fed có lý do để giữ khả năng thắt chặt trên bàn: nhu cầu ở dịch vụ và đầu tư xây dựng có thể duy trì áp lực giá ngay cả khi năng lượng dịu xuống. Chủ tịch Fed chi nhánh Chicago Austan Goolsbee cho biết ông nghe thấy mối lo về chi phí kinh doanh và sinh hoạt, đồng thời cảnh báo lạm phát đang tăng ở nhiều dịch vụ không gắn trực tiếp với giá dầu hay thuế quan. Làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu AI bổ sung một nguồn cầu mới, kéo theo nhu cầu lớn về lao động xây dựng, điện và thiết bị. Đây là điểm khiến lập luận “giá xăng giảm thì lạm phát sẽ tự lùi” trở nên thiếu thuyết phục: đầu tư AI có thể nâng năng suất về lâu dài, nhưng trong giai đoạn xây dựng ồ ạt, nó cũng khiến nguồn lực khan hiếm và làm giá dễ bị đẩy lên.
Thị trường nghiêng về khả năng Fed tăng lãi suất
Fed đã giữ nguyên lãi suất điều hành tại cuộc họp tháng 10, nhưng việc tạm dừng không đồng nghĩa ngân hàng trung ương đã tuyên bố chiến thắng trước lạm phát. Dữ liệu CME FedWatch cho thấy thị trường phản ánh xác suất hơn 80% Fed tăng thêm 25 điểm cơ bản tại cuộc họp tháng 12. Đây là kỳ vọng của thị trường, không phải quyết định đã được chốt; số liệu CPI và diễn biến giá trong những tuần tới vẫn có thể thay đổi cách nhìn của giới hoạch định chính sách. Tuy vậy, đặt cược nghiêng mạnh về Fed tăng lãi suất cho thấy nhà đầu tư xem lạm phát lõi và sức ép dịch vụ là rủi ro đáng kể. Nếu giá tiếp tục lan rộng, Fed có thể ưu tiên ngăn nền kinh tế quá nóng hơn là sớm nới lỏng, dù cái giá phải trả là chi phí vay cao kéo dài cho hộ gia đình và doanh nghiệp.
Sức mua chậm lại là cảnh báo cho cả Fed lẫn hộ gia đình
Dữ liệu chi tiêu cho thấy hộ gia đình đã bắt đầu phản ứng với giá cả leo thang. Theo số liệu công bố ngày 11/11, chi tiêu bán lẻ Mỹ tháng 10 chỉ tăng 0,2% so với tháng trước, mức tăng thấp nhất gần một năm; người mua cân nhắc kỹ hơn, dù mùa Halloween và các đợt khuyến mãi sớm dịp lễ giúp doanh số không giảm sâu hơn. Chi tiêu bán lẻ lõi, không tính nhà hàng, tăng 0,3%, còn một số nhóm hàng tùy ý suy yếu. Đây không phải tín hiệu cho thấy nhu cầu đã sụp đổ, nhưng là dấu hiệu sức mua đang mất đà trong lúc lạm phát bào mòn ngân sách. Fed đứng trước thế khó: duy trì lãi suất cao có thể tiếp tục ghìm chi tiêu, còn nới lỏng quá sớm có nguy cơ để áp lực giá bám rễ. Vì vậy, dữ liệu CPI tháng 10 sắp công bố sẽ quan trọng, nhưng một tháng số liệu chưa đủ để xóa bỏ rủi ro.
Kết luận: Fed để ngỏ khả năng tăng lãi suất không phải vì giá xăng chưa giảm, mà vì mức giảm đó chưa lan đủ rộng để bù cho sức ép từ dịch vụ và đầu tư AI. Khi chi tiêu bán lẻ Mỹ đã chậm lại, một đợt thắt chặt nữa sẽ gây thêm sức ép lên người tiêu dùng. Nhưng nếu giá lõi vẫn dai dẳng, Fed có thể cho rằng hành động sớm ít tốn kém hơn để lạm phát tiếp tục nóng lên. Thị trường đang nghiêng về kịch bản tăng lãi suất tháng 12; quyết định cuối cùng sẽ phụ thuộc vào việc dữ liệu có xác nhận nỗi lo ấy hay không.
