Rà soát để đối chiếu, không chỉ đếm đầu người
Rà soát giáo viên nước ngoài là việc cơ quan quản lý đối chiếu số nhân sự do cơ sở giáo dục khai báo với danh sách người lao động được cấp phép, nhằm xác định chênh lệch và yêu cầu giải trình. Sở GD-ĐT TP.HCM đã yêu cầu 194 cơ sở giáo dục ngoài công lập, gồm trường học, trung tâm và chi nhánh, khẩn trương rà soát và nộp giải trình kèm chứng cứ trước ngày 15-11. Đợt kiểm tra được triển khai sau khi Sở phối hợp Sở Nội vụ rà soát danh sách lao động nước ngoài được cấp phép trong lĩnh vực giáo dục năm 2026. Đây là bước quản lý cần thiết: dữ liệu nhân sự không thể chỉ dựa vào báo cáo nội bộ nếu cơ quan chức năng không thể đối chiếu với tình trạng cấp phép. Tuy nhiên, chênh lệch tự nó chưa chứng minh vi phạm; giải trình và hồ sơ kèm theo mới giúp làm rõ nguyên nhân.
Quy mô mạng lưới giáo dục sau sáp nhập cũng khiến việc thống nhất dữ liệu trở nên đáng chú ý: toàn thành phố có 6.210 cơ sở giáo dục các cấp, trong đó 555 trường có tổng cộng 1.193 địa điểm, gồm cơ sở chính và chi nhánh.

Chênh lệch lớn ở cả hai chiều
Các số liệu được nêu cho thấy vấn đề không chỉ là cơ sở báo cáo nhiều giáo viên hơn số người có giấy phép. Trung tâm Ngoại ngữ Mercury khai báo 34 giáo viên nước ngoài, trong khi số được cấp phép là 13, chênh 21 người; ngược lại, Trung tâm Ngoại ngữ Smart Learning báo cáo một giáo viên nhưng danh sách cấp phép ghi nhận 56 người. Hai ví dụ trái chiều cho thấy dữ liệu khai báo và danh sách giấy phép có thể không cùng phản ánh một thời điểm hoặc cùng phạm vi nhân sự. Đó là lý do việc yêu cầu văn bản giải trình kèm chứng cứ hợp lý hơn việc suy luận ngay rằng mọi chênh lệch đều là tuyển dụng trái phép. Dù vậy, các cơ sở phải làm rõ hồ sơ của mình: nếu dữ liệu không khớp, trách nhiệm chứng minh không thể dừng ở một con số tổng hợp.
Vì vậy, đợt rà soát có giá trị nhất khi dẫn tới một danh sách nhân sự có thể kiểm chứng: ai đang làm việc, làm tại địa điểm nào và tình trạng giấy phép tương ứng ra sao. Nếu chỉ sửa con số cho khớp mà không rà hồ sơ gốc, mục tiêu quản lý sẽ khó đạt.

Giấy phép là điểm đối chiếu, nhưng không thay thế đánh giá nghề nghiệp
Cần phân biệt giấy phép lao động với giấy phép giảng dạy hay chứng chỉ chuyên môn: đây là những vấn đề liên quan nhưng không thể mặc định là một loại giấy tờ. Việc đối chiếu giấy phép giúp xác định tình trạng pháp lý của lao động nước ngoài; còn năng lực chuyên môn và kỹ năng sư phạm cần được xem xét theo yêu cầu áp dụng cho từng vị trí, chương trình và loại hình cơ sở. Các nguồn hiện có nêu yêu cầu về trình độ, tình trạng pháp lý và kỹ năng sư phạm trong bối cảnh trường mầm non, nhưng không mô tả chi tiết quy trình kiểm tra từng tiêu chí hay loại bằng cấp cụ thể. Vì thế, không nên suy diễn rằng đợt rà soát 194 đơn vị đã áp dụng một quy trình thống nhất như vậy cho tất cả giáo viên. Điều cần làm rõ trước tiên vẫn là hồ sơ cấp phép và số người thực tế đang được sử dụng.
Với các trung tâm giáo dục kỹ năng sống, Sở lưu ý nhà đầu tư phải bảo đảm người được tuyển đáp ứng tiêu chuẩn giáo viên theo quy định; người hướng dẫn, báo cáo viên cũng cần có chứng chỉ giảng dạy và hiểu biết phù hợp về hoạt động giáo dục kỹ năng sống.

Trường mầm non cần được nhìn trong đúng phạm vi
Ở trường mầm non, việc sử dụng giáo viên nước ngoài còn gắn với kế hoạch cho trẻ làm quen tiếng Anh trong năm học 2026-2027. Sở GD-ĐT TP.HCM đồng thời yêu cầu khảo sát năng lực tiếng Anh của toàn bộ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên tại các cơ sở mầm non trong học kỳ I; các đơn vị hoàn thành khảo sát trước ngày 15-12, gửi báo cáo sơ bộ trước ngày 30-12 và báo cáo cuối năm trước ngày 15-5-2027. Đây là kế hoạch về năng lực ngoại ngữ của đội ngũ nói chung, không nên đánh đồng với việc kiểm tra giấy phép của giáo viên nước ngoài. Kết quả khảo sát sẽ được dùng để xây dựng chương trình bồi dưỡng cùng cơ quan liên quan và các trường đào tạo giáo viên. Cách tách bạch hai việc giúp tránh nhầm giữa khả năng sử dụng tiếng Anh của nhân sự trong trường với điều kiện pháp lý để một giáo viên nước ngoài làm việc.
Kết luận, đợt rà soát 194 cơ sở là phép thử về chất lượng quản lý hồ sơ: đối chiếu giấy phép, xác minh số người thực tế và yêu cầu giải trình có chứng cứ. Minh bạch hơn sẽ có ích cho quản lý; nhưng chỉ khi số liệu được kiểm tra đúng phạm vi và không bị xem như bằng chứng kết luận thay cho quy trình xác minh.







