Liều cao hơn, dành riêng cho người từ 60 tuổi
Vắc xin cúm liều cao là vắc xin cúm bất hoạt được thiết kế cho người từ 60 tuổi trở lên, với hàm lượng kháng nguyên gấp bốn lần loại liều tiêu chuẩn nhằm tăng cường đáp ứng miễn dịch ở nhóm tuổi này. Ngày 30/10, Hệ thống Tiêm chủng VNVC phối hợp với Tập đoàn Dược phẩm Sanofi ra mắt và triển khai vắc xin chuyên biệt tại Việt Nam, tạo thêm lựa chọn cho người cao tuổi, nhất là người có bệnh nền. Điểm khác biệt không nằm ở việc đây là một loại vắc xin hoàn toàn khác mục tiêu: vắc xin phòng ba chủng cúm A/H1N1, A/H3N2 và B/Victoria. Khác biệt cốt lõi là lượng kháng nguyên tăng lên, hướng đến tình trạng hệ miễn dịch suy giảm theo tuổi tác. Đây là lựa chọn bổ sung đáng chú ý, nhưng không nên hiểu rằng liều cao bảo đảm không mắc cúm hoặc thay thế tư vấn y tế.
Theo bác sĩ Bạch Thị Chính, hàm lượng kháng nguyên cao gấp bốn lần được thiết kế nhằm khắc phục phần nào sự suy giảm đáp ứng miễn dịch do lão hóa. Vắc xin hiện được đưa vào sử dụng tại gần 300 trung tâm VNVC trên toàn quốc, giúp người cao tuổi có thêm điểm tiếp cận để trao đổi với nhân viên y tế về lựa chọn phù hợp.
Con số 24,2% cần được hiểu đúng
Một thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn ghi nhận hiệu lực phòng cúm của vắc xin liều cao cao hơn tương đối 24,2% so với vắc xin liều tiêu chuẩn. Đây là mức cải thiện tương đối được công bố trong so sánh giữa hai loại vắc xin, không có nghĩa cứ tiêm là giảm 24,2 điểm phần trăm nguy cơ cúm cho từng cá nhân. Hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào mùa cúm, tình trạng sức khỏe và các yếu tố khác. Dù vậy, kết quả cho thấy lý do khoa học để phát triển vắc xin cúm người cao tuổi với hàm lượng kháng nguyên tăng cường: nhóm này thường tạo đáp ứng miễn dịch yếu hơn người trẻ.
Người đọc nên xem con số như một căn cứ để hỏi bác sĩ, không phải lời hứa bảo vệ tuyệt đối. Tiêm phòng cúm hằng năm vẫn là biện pháp dự phòng được khuyến cáo; người cao tuổi cũng cần được tư vấn thêm các vắc xin phù hợp với tuổi và bệnh nền, chẳng hạn vắc xin phòng phế cầu, zona thần kinh và RSV. Việc chọn liều cao hay tiêu chuẩn nên được cân nhắc cùng tiền sử tiêm chủng, bệnh đang mắc và chỉ định chuyên môn.
Vì sao cúm ở người cao tuổi đáng lo hơn?
Cúm có thể gây bệnh ở mọi lứa tuổi, nhưng người cao tuổi, nhất là người mắc nhiều bệnh nền, dễ gặp biến chứng nghiêm trọng hơn. Nhiễm cúm có thể làm bệnh nền mất ổn định, dẫn đến biến cố tim mạch, đợt cấp bệnh hô hấp hoặc rối loạn đường huyết, từ đó tăng nguy cơ nhập viện và tử vong. Vì vậy, cúm ở người cao tuổi không nên bị xem nhẹ như một đợt cảm sốt thông thường. Những người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen suyễn hoặc đái tháo đường cần đặc biệt lưu ý.
Nguy cơ càng đáng quan tâm khi thời tiết chuyển mùa, lúc các tác nhân gây bệnh hô hấp dễ lây lan. Với người sống cùng bệnh mạn tính, một đợt cúm nặng có thể kéo theo điều trị và hồi phục lâu hơn, ảnh hưởng đến sinh hoạt độc lập. Do đó, lựa chọn vắc xin không nên là bước duy nhất: kiểm soát bệnh nền, theo dõi triệu chứng và tìm tư vấn y tế khi sức khỏe xấu đi cũng là phần thiết yếu của dự phòng.
Thêm lựa chọn, không thay thế kế hoạch phòng bệnh
Việc triển khai vắc xin mới là bước mở rộng lựa chọn phòng bệnh cho người từ 60 tuổi, phù hợp với định hướng tăng cường chăm sóc sức khỏe người cao tuổi được nêu trong Nghị quyết 72-NQ/TW. Nhưng thông tin về liều cao không nên khiến người dân tự quyết định tiêm mà bỏ qua đánh giá chuyên môn. Người cao tuổi hoặc người chăm sóc nên hỏi cơ sở tiêm chủng về tình trạng sức khỏe, bệnh nền, tiền sử dị ứng và thời điểm tiêm thích hợp.
Kết luận thực tế là vắc xin cúm liều cao khác loại tiêu chuẩn ở lượng kháng nguyên gấp bốn lần và có mức hiệu lực cao hơn tương đối 24,2% trong kết quả thử nghiệm được công bố. Đây là lựa chọn đáng cân nhắc cho nhóm dễ biến chứng, chứ không phải sự bảo đảm miễn nhiễm. Chủ động tiêm phòng cúm hằng năm, kết hợp kiểm soát bệnh nền và trao đổi với nhân viên y tế, vẫn là cách tiếp cận thận trọng để giảm nguy cơ cúm nặng và bảo vệ chất lượng sống.
