An toàn số phải trở thành kỹ năng có thể thực hành
An toàn số học đường là khả năng nhận biết rủi ro trực tuyến, bảo vệ thông tin cá nhân và tìm đúng người hỗ trợ khi học sinh gặp đe dọa, lừa đảo hoặc xâm hại trên mạng. Chiến dịch Không Một Mình đang đưa mục tiêu ấy vào trường học bằng sự kết hợp giữa phổ biến kiến thức và tạo cơ hội để học sinh tự tham gia. Đây là hướng đi đáng ủng hộ: một buổi tuyên truyền có thể mở đầu cuộc trò chuyện, nhưng kỹ năng chỉ có ý nghĩa khi các em biết áp dụng lúc gặp tình huống thật. Ngày 2/11/2026, Công an phường Thới Sơn tổ chức tuyên truyền pháp luật và kỹ năng an toàn trên không gian mạng tại Trường THCS Nguyễn Sinh Sắc, với 443 cán bộ, giáo viên và học sinh tham dự. Quy mô ấy cho thấy nhà trường có thể đưa thông điệp đến đông đảo học sinh trong một hoạt động cụ thể.
Nội dung tuyên truyền tập trung vào những nguy cơ các em có thể gặp hằng ngày: lừa đảo trực tuyến, dụ dỗ, đe dọa, bắt nạt và xâm hại trẻ em. Học sinh được hướng dẫn bảo vệ dữ liệu cá nhân, thận trọng khi kết bạn với người lạ, không tùy tiện chia sẻ ảnh riêng tư và cảnh giác trước yêu cầu bất thường từ tài khoản không rõ danh tính. Những hướng dẫn này biến khái niệm rộng như kỹ năng an toàn mạng thành các bước dễ nhớ. Quan trọng không kém, học sinh được nhắc lưu giữ bằng chứng và báo cho cha mẹ, thầy cô hoặc cơ quan chức năng khi gặp sự cố. Thông điệp “Không Một Mình” vì thế không dừng ở lời kêu gọi: người lớn phải sẵn sàng lắng nghe, còn học sinh cần biết rằng tìm trợ giúp là cách tự bảo vệ, không phải điều đáng xấu hổ.
Cuộc thi đưa học sinh từ người nghe thành người truyền đạt
Tuyên truyền cung cấp nền tảng, nhưng nếu chỉ nghe và ghi nhớ, học sinh vẫn ít cơ hội thử cách xử lý một tình huống trực tuyến. Tại Hoài Đức, Công an xã phối hợp với ban giám hiệu tổ chức cuộc thi “Tìm kiếm Đại sứ An toàn số học đường” bên cạnh hoạt động phổ biến kiến thức. Sân chơi này cho phép học sinh thể hiện hiểu biết, kỹ năng và khả năng ứng phó với các tình huống liên quan đến an toàn mạng. Đây là điểm khác biệt đáng kể: các em không chỉ tiếp nhận lời khuyên mà còn phải chuyển điều đã học thành cách giải thích, lựa chọn hoặc hành động. Cuộc thi cũng có thể khuyến khích bạn bè trao đổi với nhau bằng ngôn ngữ gần gũi hơn lời nhắc từ người lớn. Để tạo hiệu quả lâu dài, hoạt động thi cần gắn với thông điệp rõ ràng: đại sứ không phải danh hiệu trang trí, mà là người biết tự bảo vệ và sẵn lòng hỗ trợ bạn.
Vai trò ấy phù hợp với tinh thần chiến dịch Không Một Mình: không để trẻ em và thanh thiếu niên đơn độc trước nguy cơ trên không gian mạng. Một học sinh có thể nhận ra dấu hiệu dụ dỗ hoặc thao túng ở bạn mình sớm hơn người lớn, nhưng không nên bị đặt trách nhiệm thay cho gia đình, nhà trường hay cơ quan chức năng. Đại sứ an toàn số nên là cầu nối giúp lan tỏa kiến thức, khuyến khích bạn bè lên tiếng và biết chuyển tình huống đáng ngại đến người có trách nhiệm. Mô hình chỉ thuyết phục khi học sinh được hướng dẫn giới hạn vai trò của mình, biết bảo mật thông tin và không tự xử lý sự cố nghiêm trọng. Nói cách khác, trao quyền cho học sinh phải đi cùng một mạng lưới người lớn sẵn sàng tiếp nhận và hỗ trợ.
Đà Nẵng mở rộng mô hình bằng sản phẩm truyền thông của học sinh
Tại Đà Nẵng, chương trình Đại sứ An toàn số học đường năm 2026 mở đăng ký cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông, hưởng ứng chiến dịch Không Một Mình với thông điệp “Kết nối không tổn thương”. Ban tổ chức tìm kiếm những học sinh năng động, sáng tạo, có trách nhiệm và sẵn lòng chia sẻ kiến thức, kỹ năng để bảo vệ mình cùng bạn bè trước nguy cơ trực tuyến. Điểm đáng chú ý là người tham gia cần tạo ít nhất một sản phẩm hoặc hoạt động truyền thông, chẳng hạn video ngắn, áp phích, đồ họa thông tin, bài viết, câu chuyện truyền cảm hứng hoặc hoạt động “5 phút cùng tôi” để kết nối, lắng nghe và chia sẻ. Sản phẩm được phổ biến qua mạng xã hội phù hợp hoặc kênh truyền thông của trường. Cách làm này mở rộng tuyên truyền từ một buổi gặp trực tiếp sang nội dung học sinh có thể xem và chia sẻ lại.
Đăng ký diễn ra từ ngày 25/10 đến 25/11/2026; người tham gia còn có cơ hội được tập huấn, kết nối với chuyên gia và cộng đồng liên quan đến an toàn số, đồng thời được giới thiệu vào quy trình tuyển chọn đại sứ chiến dịch. Mô hình này có tiềm năng tạo sức lan tỏa, nhưng số lượng sản phẩm không nên là thước đo duy nhất. Điều quan trọng hơn là thông điệp chính xác, dễ hiểu và không khiến học sinh tự đặt mình vào nguy hiểm khi giúp bạn. Các hoạt động như “5 phút cùng tôi” cũng gợi mở một giá trị thiết thực: lắng nghe có thể là bước đầu để một em đang bị bắt nạt hoặc đe dọa tìm đến hỗ trợ. Khi nội dung do học sinh tạo được người lớn kiểm chứng và nhà trường chia sẻ đúng cách, vai trò đại sứ mới bổ sung hiệu quả cho tuyên truyền trực tiếp.
Muốn chiến dịch bền vững, người lớn phải cùng chịu trách nhiệm
Các hoạt động ở Thới Sơn, Hoài Đức và Đà Nẵng cho thấy một hướng phối hợp có lý: công an cung cấp kiến thức pháp luật và hướng dẫn nhận diện rủi ro; ngành giáo dục, ban giám hiệu và giáo viên tạo điều kiện để thông tin đến học sinh; còn học sinh thực hành, chia sẻ và nhắc bạn bè cùng phòng tránh. Tại Thới Sơn, buổi tuyên truyền cũng nhấn mạnh phối hợp giữa công an, gia đình và nhà trường trong bảo vệ trẻ em. Không mắt xích nào có thể thay thế phần còn lại. Học sinh không thể tự ngăn mọi hành vi lừa đảo hay xâm hại, còn một buổi phổ biến kiến thức sẽ chóng phai nếu các em không biết phải báo cho ai hoặc người lớn phản ứng thiếu tin cậy. Vì vậy, kỹ năng an toàn mạng cần đi kèm một quy trình hỗ trợ rõ ràng, bảo mật và không đổ lỗi cho người gặp nạn.
Bước tiếp theo cũng đã được đặt ra: Công an xã Hoài Đức dự kiến tiếp tục phối hợp với các cơ sở giáo dục để đẩy mạnh phổ biến pháp luật và trang bị kỹ năng số cho học sinh. Đây là cam kết cần được duy trì thường xuyên thay vì chỉ xuất hiện trong một đợt vận động. Trường học có thể củng cố kiến thức qua tình huống thực hành, hướng dẫn cách lưu bằng chứng và nhắc rõ các kênh tìm trợ giúp; gia đình cần lắng nghe mà không trách mắng; lực lượng chức năng cần tiếp nhận thông tin kịp thời. Cuộc thi và chương trình đại sứ sẽ phát huy giá trị khi nối được những hoạt động ấy thành một hệ thống hỗ trợ. Kết luận nên rõ ràng: tuyên truyền giúp học sinh biết nguy cơ, còn sự tham gia của các em giúp thông điệp đi xa; trách nhiệm giữ môi trường số an toàn vẫn thuộc về cả cộng đồng người lớn.
