Tự lập không bắt đầu từ những quyết định lớn
Tự lập ở tuổi teen là quá trình cha mẹ chủ ý giao cho con những việc nhỏ gắn với nhu cầu thường nhật, để các em tự sắp xếp thời gian, tự lựa chọn và tự chịu trách nhiệm, qua đó giảm dần sự phụ thuộc vào bố mẹ nhưng vẫn nằm trong phạm vi được giám sát và hỗ trợ khi cần. Tôi cho rằng nếu cha mẹ cứ chờ đến khi con “đủ lớn” mới dạy tự lập thì đã muộn. Ở tuổi bắt đầu hình thành lịch trình và trách nhiệm riêng, quá trình tuổi teen tự lập không nhất thiết bắt đầu từ những quyết định lớn mà từ những việc rất đời thường như tự sắp xếp việc đi lại, đặt một bữa ăn hay mua thêm vài món đồ gia đình đang thiếu. Việc có thể tự xử lý một số nhu cầu phù hợp giúp các em giảm dần sự phụ thuộc vào bố mẹ trong những việc hàng ngày, trong khi phụ huynh vẫn có thể theo dõi và hỗ trợ khi cần.
Để con tự sắp xếp lịch trình và việc đi lại
Nếu cha mẹ cứ ôm trọn việc đưa đón, con khó học được kỹ năng sống hàng ngày liên quan đến quản lý thời gian. Minh Anh, 14 tuổi ở Hà Nội, tan học lúc 17h và có khoảng một giờ trước khi vào lớp tiếng Anh cách trường vài cây số; thay vì chờ bố mẹ sắp xếp việc đưa đón, em chủ động đặt xe, tính toán thời gian di chuyển và khoảng nghỉ trước giờ học. Đây là một ví dụ rõ ràng cho thấy tuổi teen có thể bắt đầu tự sắp xếp lịch trình và công việc đi lại nếu được trao quyền trong phạm vi an toàn. Theo mẹ Minh Anh, sau khi được giới thiệu tính năng thêm thành viên Teen vào tài khoản chung, con có thể chủ động đặt GrabBike hoặc GrabCar trong những trường hợp phù hợp, còn phụ huynh vẫn theo dõi hành trình theo thời gian thực và liên hệ với tài xế khi cần. Từ một chuyến xe đến lớp, mỗi việc được tự giải quyết cũng là một lần các em tập sắp xếp thời gian, cân nhắc lựa chọn và chịu trách nhiệm với quyết định của mình.
Cho con tham gia lập kế hoạch bữa ăn và mua sắm đồ gia dụng
Tôi cho rằng dạy con độc lập mà bỏ qua chuyện ăn uống và mua sắm là một thiếu sót lớn, vì đây là những kỹ năng sống hàng ngày mà người trưởng thành nào cũng cần. Với Bảo Hân, 15 tuổi ở TP.HCM, việc tự chủ động bắt đầu từ những bữa ăn trước giờ học thêm; trước đây, nếu trong nhà hết bánh, sữa hoặc đồ ăn nhẹ, Hân phải nhắn mẹ đặt giúp, từ lựa chọn món, đặt hàng đến theo dõi thời gian giao hàng đều do mẹ hỗ trợ. Khi có thể tự mình đặt đồ ăn, em chủ động hơn đáng kể trong việc thu xếp nhu cầu của bản thân. Trong gia đình Đức Vũ, việc mua thực phẩm hay đồ dùng thiết yếu được xem là một phần của việc chia sẻ trách nhiệm gia đình và công việc nhà. Mẹ của Vũ muốn con hình thành thói quen quan sát những nhu cầu xung quanh và tự giải quyết những việc nằm trong khả năng, qua đó học cách kiểm tra mình cần gì, chọn món nào và cân đối chi tiêu.
Những việc nhỏ tạo nền tảng trách nhiệm và kỹ năng sống
Nhiều phụ huynh đánh giá thấp những việc nhỏ hàng ngày, nhưng theo tôi, chính chúng là nền tảng để xây dựng trách nhiệm gia đình và tuổi teen tự lập. Từ tự sắp xếp việc đi lại, chủ động đặt một bữa ăn đến mua thêm những món đồ gia đình đang thiếu, nhiều bạn tuổi teen đang từng bước làm quen với việc tự giải quyết các nhu cầu thường nhật. Những việc tưởng nhỏ này trở thành cơ hội để các em học cách quản lý thời gian, lựa chọn và chi tiêu trong phạm vi phù hợp. “Có thể ban đầu chỉ là thiếu thực phẩm hay nhà hết nước rửa chén nhưng qua đó con cũng học cách kiểm tra mình cần gì, chọn món nào và cân đối chi tiêu.” Theo dữ liệu được công bố, tính đến tháng 7/2026, số người dùng tuổi teen đăng ký qua tài khoản chung tăng 7 lần so với thời điểm bắt đầu triển khai tính năng dành cho nhóm tuổi này, cho thấy phụ huynh ngày càng coi trọng việc để con chủ động trong phạm vi phù hợp.
Tiến từng bước để chuẩn bị cho cuộc sống độc lập
Điều quan trọng không phải là để con “tự lo hết” mà là xây dựng một lộ trình từng bước làm quen với nhu cầu thường nhật, có giới hạn và giám sát. Ở tuổi bắt đầu hình thành lịch trình và trách nhiệm riêng, quá trình tự lập không nhất thiết bắt đầu từ những quyết định lớn; mỗi chuyến xe tự đặt, mỗi bữa ăn tự chọn, mỗi món đồ gia dụng tự mua đều là một bước chuẩn bị cho cuộc sống độc lập sau này. Việc có thể tự xử lý một số nhu cầu phù hợp giúp các em giảm dần sự phụ thuộc vào bố mẹ trong những việc hàng ngày, trong khi phụ huynh vẫn có thể theo dõi và hỗ trợ khi cần. Theo tôi, cha mẹ nên coi dạy con độc lập là một phần tự nhiên của sinh hoạt gia đình: giao việc, hướng dẫn, để con thử, chấp nhận sai sót nhỏ và cùng rút kinh nghiệm. Khi đó, tuổi teen không chỉ biết tự lo cho mình mà còn biết chia sẻ trách nhiệm gia đình, một phẩm chất quan trọng của người trưởng thành.
