Thiết kế bắt đầu từ cách người Việt đi lại
Xe máy điện Việt Nam hướng đến đô thị là phương tiện được định hình từ những tình huống đi lại, gửi xe và vận chuyển quen thuộc, thay vì chỉ thu nhỏ một mẫu xe có sẵn hoặc chạy theo bảng thông số chung. Ở Hà Nội và TP HCM, xe hai bánh phải len qua phố đông, ngõ nhỏ và lối đi khu dân cư, đồng thời thường xuyên chở đồ đạc. Đó là lý do các ý tưởng tại Aves Future Mobility Challenge 2026 tập trung vào thao tác thực tế. Aves Alley và Aves Sáng cùng lấy không gian chật hẹp làm điểm xuất phát. Aves Alley có thân xe gọn, góc lái lớn, gương gập và chế độ hỗ trợ dắt bằng động cơ; người dùng còn có thể cho xe tiến hoặc lùi ở tốc độ đi bộ. Hướng tiếp cận này đáng giá hơn việc chỉ giảm kích thước: nhiều phụ nữ gặp khó với xe tay ga nặng, yên cao khi dắt xe hoặc xoay trở trong hầm gửi xe.
Theo hồ sơ dự thi, mức giá mục tiêu của phương tiện khoảng 28–32 triệu đồng. Đây là con số mục tiêu, không phải giá bán đã xác nhận; điều cần chứng minh trước tiên vẫn là xe có dễ sử dụng trong các tình huống chật hẹp như thiết kế hứa hẹn hay không.
Một chiếc xe cho cả đi lại lẫn giao hàng
Với tiểu thương và người giao hàng, bài toán không chỉ là tìm một chiếc xe nhỏ mà còn là tránh phải sở hữu hai phương tiện cho hai ca làm việc. Tác giả Trần Anh Huy đề xuất DuoCarry tại cuộc thi Aves Future Mobility Challenge 2026: xe điện hai bánh có thể ghép với môđun chở hàng, rồi tháo ra để trở lại cấu hình đi lại cá nhân. Khi cần chở hàng, xe được đưa vào khoang ghép phía trước môđun; cơ cấu khóa và kết nối điện được thiết kế theo hướng tự động. Thùng thép dài 1,5 m có tải trọng thiết kế dự kiến 500 kg. Ý tưởng nhắm tới tiểu thương, cửa hàng tạp hóa và shipper, từ việc giao hàng trong phố cũ đến vận chuyển cây cảnh.
Đây là hướng thiết kế xe điện đô thị có lý do sử dụng rõ ràng: năng lực chở hàng chỉ xuất hiện khi cần, thay vì khiến xe cá nhân luôn cồng kềnh. Tuy vậy, tải trọng dự kiến chưa phải bằng chứng về khả năng vận hành thương mại; độ ổn định, độ bền của mối ghép và cách sử dụng an toàn vẫn cần được kiểm chứng.
Một hướng tạo hình khác cũng rời khỏi dáng scooter quen thuộc. Huỳnh Ngọc Lan lấy chuyển động của gió, nước và không khí làm cảm hứng cho Aves E-scooter Concept, với những đường cong liền mạch kết hợp nét xe điện tay ga và mô tô thể thao.
Xe ba bánh điện phục vụ những việc cụ thể
Không phải nhu cầu đô thị nào cũng phù hợp với xe hai bánh. Ngày 10/8/2026, thông báo kết luận của Văn phòng Chính phủ thống nhất sự cần thiết sản xuất, lắp ráp và thí điểm xe ba bánh chạy điện cỡ nhỏ cho các dịch vụ như thu gom chất thải và bưu chính – logistics, nhất là ở phố nhỏ, ngõ hẹp và nơi phương tiện lớn khó tiếp cận. Đây là tín hiệu chính sách cho một nhóm phương tiện chuyên dụng, không phải xác nhận rằng mọi mẫu xe đã được phép lưu hành đại trà.
Tại triển lãm VN-SECURITY 2026 ở Hà Nội, diễn ra từ ngày 8 đến 10/10, Công ty Nam Triều giới thiệu các mẫu xe ba bánh điện chuyên dụng. Xe thu gom rác có động cơ 1.800 W và thùng chứa 1 m³; mẫu chữa cháy có chiều dài gần 3 m, rộng 1,07 m, cao 1,43 m và tải trọng công bố 800 kg. Các cấu hình này cho thấy xe ba bánh điện có thể phục vụ thu gom rác, vận chuyển hàng và ứng phó sự cố, thay vì chỉ là phương tiện cá nhân thay thế xe máy.
Quy mô quốc tế cũng gợi ý đây không phải một ngách quá nhỏ: theo số liệu được dẫn từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế, thế giới bán hơn 1,2 triệu xe ba bánh điện trong năm 2025. Ở Việt Nam, VinFast đã có xe máy điện, xe buýt điện và một số phương tiện phục vụ vận tải, trong đó có xe chở hàng đô thị EC Van.
Ý tưởng chỉ có ý nghĩa khi qua được phép thử ngoài phố
Điểm đáng chú ý của các mẫu xe này không nằm ở việc chúng đã sẵn sàng thay thế phương tiện đang bán, mà ở cách chúng đặt câu hỏi đúng: người đi xe cần quay đầu ở đâu, ai phải dắt xe, hàng hóa được chở lúc nào và dịch vụ nào cần phương tiện chuyên biệt. Dù vậy, Aves Alley, DuoCarry và Aves E-scooter Concept vẫn là các đề xuất thiết kế; những giải pháp này cần được đánh giá kỹ thuật nếu tiếp tục phát triển hoặc thương mại hóa.
Cuộc thi nhận bài đến hết ngày 27/10, mở bình chọn cộng đồng từ 28/10 đến 4/11 và dự kiến trao giải ngày 5/12 tại Hà Nội. Aves cho biết dự kiến phát triển xe điện hai bánh, ba bánh và xe đạp, hướng tới ra mắt vào đầu năm 2027. Mốc kế hoạch không thay thế cho thử nghiệm thực tế, nhất là với môđun tải nặng và xe chuyên dụng.
Hướng đi thuyết phục nhất cho xe máy điện Việt Nam là quan sát đời sống trước khi chốt kiểu dáng và cấu hình. Nếu các nhà thiết kế chứng minh được xe dễ xoay trở trong ngõ, tiện cho công việc và an toàn khi chở hàng, sản phẩm sẽ có chỗ đứng bằng công dụng thực tế—không phải bằng việc bắt chước một mẫu xe nhập khẩu.
