Một ngày hội văn hóa cần có sự tham gia của người dân
Ngày Văn hóa Việt Nam là dịp để cộng đồng cùng tôn vinh bản sắc, thực hành và thụ hưởng văn hóa, thay vì chỉ đứng ngoài xem các chương trình biểu diễn. Năm 2026 là lần đầu ngày 24/11 được tổ chức trên phạm vi toàn quốc; TP.HCM hưởng ứng bằng chuỗi hoạt động gắn với Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết từ ngày 18 đến 24/11 và Ngày Di sản văn hóa Việt Nam 23/11. Kế hoạch của thành phố hướng tới tôn vinh, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống cùng di sản vật thể, phi vật thể. Đây là hướng đi đáng chú ý: văn hóa sẽ có sức sống lâu dài hơn khi người dân được trực tiếp tham gia, từ khu dân cư, trường học, cơ quan đến doanh nghiệp, chứ không chỉ gặp văn hóa trên sân khấu lớn.
Quy mô hưởng ứng trên cả nước cũng cho thấy ngày hội không dừng ở một chương trình đơn lẻ: đến ngày 5/11, cả 34 tỉnh, thành đã ban hành kế hoạch, với 406 chương trình và hoạt động được chuẩn bị.
Sân khấu kết nối ba khu vực, ánh sáng kể chuyện thành phố
Điểm nhấn dự kiến là chương trình nghệ thuật đặc biệt lúc 20 giờ ngày 24/11, kết nối đường đi bộ Nguyễn Huệ, Công viên Trung tâm thành phố mới tại phường Bình Dương và Quảng trường Tháp Tam Thắng tại phường Vũng Tàu. Chương trình dự kiến truyền hình trực tiếp và kết hợp bắn pháo hoa, tạo nên một điểm hẹn chung trên không gian rộng lớn của thành phố. Cách kết nối ba địa điểm có ý nghĩa hơn một sân khấu trung tâm duy nhất: người dân ở các khu vực khác nhau cùng hiện diện trong một sự kiện văn hóa, thay vì chỉ tập trung về lõi đô thị.
Từ ngày 21 đến 24/11, khu vực trước trụ sở UBND thành phố và Khách sạn Rex dự kiến có trình diễn ánh sáng 3D Mapping, tái hiện các biểu tượng văn hóa, lịch sử bằng công nghệ hiện đại. Trước đó, tối 23/11, chương trình nghệ thuật khởi động Liên hoan Âm nhạc quốc tế Hozo 2026 dự kiến diễn ra tại Công viên bờ sông Sài Gòn. Sự kết hợp giữa trình diễn, âm nhạc và pháo hoa khiến các hoạt động văn hóa TP.HCM có nhiều lớp trải nghiệm, thay vì gói gọn trong một buổi lễ.
Di sản gặp công nghiệp văn hóa và trải nghiệm số
Từ ngày 18 đến 25/11, thành phố tổ chức triển lãm tranh cổ động và triển lãm nghệ thuật trong khuôn khổ Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết, với tác phẩm về hệ giá trị văn hóa, gia đình, con người Việt Nam, cùng hình ảnh đời sống đô thị và các ngành công nghiệp văn hóa. Tại đường đi bộ Nguyễn Huệ, không gian dự kiến giới thiệu điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, xuất bản, thủ công mỹ nghệ, du lịch văn hóa và sáng tạo số. “Tuần phim Bối cảnh Thành phố Hồ Chí Minh” kết hợp chiếu phim với giao lưu, kết nối nhà làm phim trẻ và đơn vị sản xuất; khu vực “Dấu ấn sân khấu Thành phố Hồ Chí Minh” giới thiệu tư liệu, phục trang, đạo cụ và đóng góp của nghệ sĩ.
Trải nghiệm di sản cũng có thể mở rộng nhờ công nghệ: chương trình dự kiến đưa thực tế ảo, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo vào hoạt động dành cho công chúng, nhất là giới trẻ. Nhưng công nghệ chỉ có ích khi giúp người xem hiểu thêm câu chuyện văn hóa, không lấn át chính di sản. Bên cạnh đó, Hội sách “Văn hóa Việt Nam qua những trang sách” dự kiến diễn ra từ ngày 20 đến 24/11 tại Đường sách TP.HCM; ở Côn Đảo, hội sách “Huyền thoại Côn Đảo” từ ngày 19 đến 22/11 gắn việc đọc với lịch sử và ký ức cách mạng.
Ngày hội chỉ trọn vẹn khi lan tỏa đến đời sống thường nhật
Trong chuỗi hoạt động từ ngày 18 đến 24/11, chương trình “Ngày hội Đại đoàn kết - Sắc màu văn hóa Việt” dự kiến khai mạc tối 22/11 tại đường đi bộ Nguyễn Huệ, kết hợp nghệ thuật, thể thao và trải nghiệm cộng đồng. Thành phố còn tổ chức triển lãm mỹ thuật “TPHCM - Văn hóa sáng tạo, kiến tạo tương lai” và hội thảo về phát triển văn hóa, thể thao trong đô thị. Những hoạt động này tạo cơ hội để công chúng tiếp cận văn hóa qua nhiều hình thức, từ sách và sân khấu đến không gian sáng tạo; đó là điểm mạnh đáng giữ của một ngày hội hướng đến mọi lứa tuổi.
Thước đo quan trọng không phải chỉ là độ lớn của sân khấu hay số lượng chương trình, mà là khả năng đưa văn hóa vào sinh hoạt thường ngày và khuyến khích người dân gìn giữ di sản. Kế hoạch tại TP.HCM đã đặt nền móng bằng cả sự kiện quy mô thành phố lẫn hoạt động ở khu dân cư, trường học, cơ quan và doanh nghiệp. Nếu các không gian biểu diễn, triển lãm, hội sách và trải nghiệm được kết nối với cộng đồng, Ngày Văn hóa Việt Nam có thể trở thành dịp để người dân không chỉ thưởng thức mà còn góp phần tiếp nối những giá trị truyền thống.
