An toàn bay bắt đầu từ phát hiện và phối hợp
UAV xâm nhập sân bay là việc thiết bị bay không người lái đi vào khu vực cấm hoặc hạn chế bay quanh cảng hàng không, có thể đe dọa hoạt động bay và buộc các lực lượng liên quan phải phát hiện, phối hợp xử lý kịp thời. Vì vậy, bảo vệ an toàn không thể chỉ trông vào một loại khí tài: cần kết hợp quản lý vùng trời, giám sát tại chỗ, chia sẻ thông tin và quy trình phản ứng đã phân công rõ ràng. Chiều 20/10, Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc chủ trì phiên họp thứ nhất của Ủy ban quốc gia về an ninh hàng không và tạo thuận lợi hàng không. Tại đây, vấn đề UAV và phương tiện bay khác xâm nhập khu vực cấm, hạn chế bay được nêu như một nguy cơ diễn biến phức tạp, đã ảnh hưởng hoạt động bay tại một số cảng hàng không. Trong 9 tháng đầu năm, lực lượng chức năng phối hợp xử lý, bàn giao giải quyết 270 vụ việc tại 22 cảng hàng không. Con số này củng cố một điều: an ninh sân bay đòi hỏi năng lực ứng phó thường trực, không phải phản ứng sau khi sự cố đã xảy ra.
Kịch bản phải chỉ rõ ai làm gì
Yêu cầu quan trọng nhất trong chỉ đạo của Phó Thủ tướng là chủ động xây dựng phương án, kịch bản cho các nguy cơ có thể phát sinh, thay vì chờ UAV xuất hiện mới tìm người chỉ huy và cách xử lý. Kịch bản cần xác định rõ lực lượng nào chủ trì, lực lượng nào phối hợp và cách xử lý ở từng tình huống. Đây là khác biệt giữa có trang bị và có năng lực ứng phó: khí tài chống UAV chỉ phát huy tác dụng khi được đặt trong chuỗi phát hiện, thông tin, quyết định và hành động có trách nhiệm rõ ràng. Hai bộ Công an và Quốc phòng được yêu cầu rà soát khu vực cấm bay, hạn chế bay, nghiên cứu bản đồ số và tăng cường trao đổi thông tin để nhận biết, ngăn chặn, xử lý vi phạm kịp thời. Công khai thông tin vùng cấm bay giúp người dân và doanh nghiệp biết nơi không được tự ý điều khiển thiết bị. Cách làm này vừa hỗ trợ thực thi, vừa giảm nguy cơ vi phạm do thiếu thông tin.
Liên Khương: kiểm soát trên địa bàn rộng
Ngày 27/10, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Hồng Hải ký văn bản yêu cầu tăng cường phòng ngừa, phát hiện và xử lý UAV cùng các thiết bị, vật thể đe dọa an toàn hàng không tại sân bay Liên Khương. Phạm vi cần lưu ý trải trên 15 xã, phường, khiến việc kiểm soát không thể chỉ giao cho lực lượng tại sân bay. Nguy cơ không dừng ở flycam hay máy bay không người lái phun thuốc, bón phân chưa được cấp phép. Diều, đèn trời, tia laser, pháo hoa và đèn công suất lớn cũng có thể ảnh hưởng đến hoạt động hàng không. Tỉnh yêu cầu người đứng đầu cơ quan, địa phương tổ chức tuyên truyền, quản lý địa bàn, tiếp nhận thông tin và phối hợp xử lý; Công an tỉnh chủ trì tham mưu biện pháp, còn Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh phối hợp quản lý vùng trời, xác minh hoạt động bay có dấu hiệu vi phạm.
Lớp bảo vệ chỉ hiệu quả khi nối thành quy trình
Liên Khương cũng giao cảng hàng không rà soát nguy cơ, tăng cường giám sát, ghi nhận và thông báo kịp thời cho cơ quan chức năng khi phát hiện thiết bị hoặc vật thể có thể ảnh hưởng đến hoạt động bay. Đây là mắt xích thực tế nối quan sát tại sân bay với xử lý của công an, quân đội và chính quyền địa phương. Nếu thông tin chậm hoặc trách nhiệm chồng chéo, vùng cấm trên bản đồ sẽ không đủ sức ngăn một vụ xâm nhập. Bài học từ các chỉ đạo là cần xem an toàn hàng không như một quy trình nhiều lớp: công khai khu vực hạn chế, tuyên truyền để người dân tuân thủ, giám sát nguy cơ, chia sẻ dữ liệu và diễn tập phương án. UAV mở ra hoạt động kinh tế mới, nhưng việc quản lý phải theo kịp để không cản trở sử dụng hợp pháp mà vẫn xử lý được hành vi trái phép. Kết luận cần rõ ràng: bảo vệ sân bay không chỉ là triển khai khí tài, mà là bảo đảm mọi lực lượng biết tín hiệu nào cần báo, ai có quyền quyết định và hành động nào phải thực hiện.
