Halloween không chỉ là hóa trang ma quái
Halloween là lễ hội văn hóa có nguồn gốc từ Kitô giáo, diễn ra vào ngày 31/10 hằng năm để tưởng nhớ các vị thánh, người tử đạo và tín hữu đã qua đời, đồng thời giúp con người đối diện với nỗi sợ cái chết. Những tập tục quen thuộc gồm khắc bí ngô, hóa trang, đốt lửa và trò “bị ghẹo hay cho kẹo”. Lễ hội đã du nhập vào Việt Nam từ lâu và trở thành hoạt động phổ biến tại nhiều trường học. Nhưng phổ biến không đồng nghĩa với phù hợp trong mọi hình thức. Mỗi dịp cuối tháng 10, Halloween trường học lại gây tranh luận: một bên xem đây là cuộc vui vô hại, bên kia lo ngại nội dung kinh dị lấn át mục tiêu giáo dục. Câu hỏi đáng bàn không phải là có nên bắt chước nguyên mẫu hay không, mà là nhà trường muốn học sinh nhận được điều gì từ ngày hội này.
Tranh luận trở nên rõ nét khi gần đây một bài đăng trên mạng xã hội đề nghị cấm tổ chức Halloween trong trường, gọi đây là trào lưu ngoại lai thiếu giá trị giáo dục, thu hút hơn một nghìn lượt bình luận. Nhiều người đồng tình với đề xuất cấm, cho thấy mối quan tâm đáng kể của phụ huynh và giáo viên. Phản ứng ấy không nên bị gạt đi như sự khắt khe: những hình ảnh máu me, ma quỷ hoặc trang phục phản cảm có thể khiến trẻ sợ hãi, còn đạo cụ sắc nhọn hay đồ chơi nguy hiểm tạo rủi ro an toàn. Một lễ hội ở trường phải được đánh giá bằng trải nghiệm thực tế của học sinh, không chỉ bằng ý định vui vẻ của người tổ chức.
Không cần chọn giữa cấm đoán và chạy theo trào lưu
Lo ngại về văn hóa học đường là có cơ sở, nhưng cấm toàn bộ Halloween cũng không phải cách duy nhất để gìn giữ bản sắc. Luật Giáo dục, Nghị quyết 71-NQ/TW về phát triển giáo dục và đào tạo, cùng Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam đều nhấn mạnh môi trường giáo dục lành mạnh, giáo dục toàn diện và gìn giữ bản sắc dân tộc. Những định hướng ấy gợi ra một lựa chọn chủ động hơn: nhà trường cần sàng lọc nội dung, đặt giới hạn phù hợp với lứa tuổi và giải thích bối cảnh văn hóa cho học sinh. Tiếp nhận một lễ hội có nguồn gốc từ nền văn hóa khác không đồng nghĩa với sao chép mọi hình thức của nó. Khi trẻ hiểu điều gì nên giữ, điều gì cần điều chỉnh, hoạt động mới có thể vừa mở rộng hiểu biết vừa tôn trọng giá trị Việt Nam.
Cách tiếp cận này cũng giúp phân biệt hoạt động giáo dục với việc tổ chức cho có phong trào. Nếu mục tiêu chỉ là tạo ảnh đăng tải, nhà trường dễ sa vào trang trí gây sốc hoặc cuộc đua hóa trang. Ngược lại, nếu thiết kế hoạt động xoay quanh trí tưởng tượng, kể chuyện, mỹ thuật và sự an toàn, Halloween có thể trở thành dịp trải nghiệm có ích. Trẻ có thể tìm hiểu nguồn gốc lễ hội ở mức phù hợp, sáng tạo nhân vật thân thiện hoặc cùng lớp dựng một thế giới cổ tích. Niềm vui vẫn được giữ lại, nhưng không phải đánh đổi bằng sự bất an của trẻ hay những hình ảnh lệch khỏi môi trường học đường.
Thiết kế ngày hội vui, an toàn và có mục tiêu
Một số trường đã chọn điều chỉnh thay vì tổ chức theo lối kinh dị. Trong mùa Halloween 2026, một trường mầm non tư thục ở Hải Phòng phát động cuộc thi ảnh “Khoảnh khắc Halloween đáng yêu của bé”, yêu cầu trang phục vui nhộn, thân thiện, không máu me, đáng sợ hay phản cảm và không dùng đạo cụ nguy hiểm. Một trường khác tổ chức hội thi ảnh trực tuyến với chủ đề “Ngôi trường phép thuật”, đưa trẻ đến thế giới cổ tích và trí tưởng tượng thay vì tập trung vào ma quỷ. Đây là những ví dụ đáng tham khảo vì chúng giữ được không khí lễ hội nhưng đặt sự an toàn và tâm lý lứa tuổi lên trước.
- Chọn chủ đề thân thiện như bí ngô, nhân vật cổ tích hoặc trường phép thuật; tránh hóa trang gây ám ảnh.
- Quy định rõ trang phục và đạo cụ, loại bỏ vật sắc nhọn, đồ chơi nguy hiểm cùng hình ảnh máu me, phản cảm.
- Gắn hoạt động với kể chuyện, vẽ, làm đồ thủ công hoặc tìm hiểu văn hóa để trẻ vừa vui vừa học.
- Trao đổi trước với phụ huynh, cân nhắc độ tuổi và cho trẻ quyền không tham gia nếu cảm thấy không thoải mái.
Những lựa chọn này cho thấy lễ hội Halloween không nhất thiết phải gắn với kinh dị mới hấp dẫn. Nhà trường có thể biến ngày hội thành hoạt động giáo dục giàu trí tưởng tượng, đồng thời đặt ra chuẩn mực rõ ràng về an toàn và sự phù hợp. Kết luận nên hướng tới không phải là cấm hay chiều theo trào lưu, mà là tổ chức có chủ đích: vui nhưng không gây sợ, cởi mở với văn hóa khác nhưng không xem nhẹ bản sắc và văn hóa học đường.
