Khu kinh tế đặc biệt Phú Quốc: bước nhảy chiến lược từ đảo du lịch sang trung tâm dịch vụ
Khu kinh tế đặc biệt Phú Quốc là đề án công nhận toàn bộ đảo Phú Quốc với diện tích tự nhiên 575,29km² thành một không gian phát triển tích hợp, ưu tiên dịch vụ, du lịch sinh thái biển và kinh tế biển, nhằm đưa hòn đảo này trở thành trung tâm dịch vụ quốc tế gắn với kết nối thị trường khu vực và thế giới, trên nền tảng hạ tầng và thể chế được thiết kế riêng cho mục tiêu tăng trưởng dài hạn. Điểm đáng chú ý là Phú Quốc không chỉ được nhìn nhận như một điểm đến nghỉ dưỡng, mà đang được đặt vào vai trò "đầu tàu" dịch vụ của cả vùng biển Tây Nam. Chiều 19/10, UBND tỉnh An Giang đã họp nghe báo cáo và cho ý kiến đối với dự thảo đề án khu kinh tế đặc biệt Phú Quốc, khẳng định đảo cơ bản đáp ứng điều kiện theo Luật Phát triển đô thị để đề nghị công nhận là khu kinh tế đặc biệt. Đây là bước đi chính trị – thể chế cho thấy tham vọng nâng tầm Phú Quốc vượt khỏi khung một thành phố du lịch.
Từ du lịch sinh thái biển đến trung tâm dịch vụ quốc tế: thay đổi trục phát triển
Định hướng phát triển khu kinh tế đặc biệt Phú Quốc rất rõ ràng: phát huy lợi thế kinh tế biển, đảo để xây dựng thành trung tâm dịch vụ, du lịch sinh thái biển tầm quốc tế, đồng thời tăng cường kết nối với các thị trường khu vực và thế giới. Nói cách khác, phát triển du lịch sinh thái chỉ còn là một trụ cột trong một cấu trúc dịch vụ rộng hơn, nơi hội nghị quốc tế, chăm sóc sức khỏe cao cấp và kinh tế biển cùng song hành. Theo dự thảo, mô hình quản lý sẽ là mô hình tích hợp, tăng tính chủ động trong quy hoạch, đầu tư, phát triển hạ tầng và cung ứng dịch vụ công. Điều này cho thấy tư duy chuyển từ quản lý hành chính thuần túy sang quản trị phát triển. Nếu làm tốt, Phú Quốc có thể trở thành trung tâm dịch vụ quốc tế, nơi các chuỗi cung ứng du lịch, logistics, tài chính – thương mại gắn với khu thương mại tự do tương lai được kết nối chặt chẽ với thị trường khu vực.
Động lực tăng trưởng: con số biết nói và cú hích APEC 2027
Không phải ngẫu nhiên đề án khu kinh tế đặc biệt Phú Quốc được thúc đẩy lúc này. Trong 9 tháng năm 2026, tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn Phú Quốc đạt hơn 39.166 tỷ đồng, tăng 39,41% so với cùng kỳ; vốn đầu tư toàn xã hội đạt hơn 60.261 tỷ đồng. Những con số này cho thấy đảo đã bước qua giai đoạn thử nghiệm, đủ độ chín để chuyển sang một cấp độ phát triển mới. Lộ trình thực hiện đề án được đặt đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, với điểm nhấn là khai thác hiệu quả hệ thống hạ tầng sau Hội nghị Cấp cao APEC 2027. Việc các tập đoàn lớn triển khai chuỗi dự án hạ tầng, du lịch, nghỉ dưỡng và đô thị quy mô lớn để phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC 2027 không chỉ là chuẩn bị cho một sự kiện, mà là đầu tư cho hình hài tương lai của một trung tâm dịch vụ quốc tế. Nếu APEC 2027 là "màn chào sân", thì giai đoạn sau đó phải là thời kỳ tăng tốc kết nối thị trường khu vực.
Cơ hội và thách thức: thể chế, môi trường và an ninh trong một không gian 575km²
Diện tích 575,29km² khiến khu kinh tế đặc biệt Phú Quốc trở thành một trong những không gian phát triển lớn bậc nhất cả nước. Quy mô này mở ra cơ hội quy hoạch đồng bộ từ đô thị, du lịch sinh thái, kinh tế biển đến các khu thương mại tự do được nghiên cứu, kiến nghị thành lập. Nhưng đi cùng là thách thức rất rõ: tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, bảo đảm quốc phòng, an ninh đều phải được thiết kế lại cho phù hợp. Chủ tịch UBND tỉnh đã yêu cầu các cơ quan, đơn vị khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm số liệu chính xác, căn cứ pháp lý đầy đủ, đồng thời bổ sung các kết luận chỉ đạo của Tổng Bí thư, Thủ tướng Chính phủ và nghị quyết liên quan đến định hướng phát triển Phú Quốc. Đây là tín hiệu tích cực: muốn Phú Quốc trở thành trung tâm dịch vụ quốc tế, thể chế phải đi trước một bước, chứ không chạy theo sau nhà đầu tư.
Kết luận: Phú Quốc cần một tầm nhìn nhất quán để không đánh mất bản sắc đảo
Khi toàn bộ Phú Quốc được đề xuất trở thành khu kinh tế đặc biệt, câu hỏi không chỉ là tăng trưởng bao nhiêu, mà là tăng trưởng theo cách nào. Định hướng phát triển du lịch sinh thái biển tầm quốc tế, gắn với trung tâm dịch vụ quốc tế và kết nối thị trường khu vực, là một lựa chọn đúng về chiến lược. Nhưng nếu quy hoạch thiếu nhất quán, đảo có nguy cơ bị băm nát bởi các dự án rời rạc, đánh mất lợi thế cảnh quan và bản sắc. Việc An Giang khẩn trương hoàn thiện đề án, trình HĐND tỉnh xem xét tại kỳ họp chuyên đề ngày 30/10 để làm cơ sở trình cấp có thẩm quyền quyết định, cho thấy cửa sổ cơ hội đang mở nhưng cũng rất hẹp. Phú Quốc chỉ thực sự trở thành khu kinh tế đặc biệt có ý nghĩa khi phát triển kinh tế đi cùng bảo vệ môi trường, bảo đảm quốc phòng, an ninh, và người dân đảo được hưởng lợi từ chính sự chuyển mình của quê hương mình.
