Đầu tư dài hạn phải để lại năng lực tại chỗ
Đầu tư Bắc Âu là dòng vốn gắn với công nghệ, quản trị hiện đại và tiêu chuẩn bền vững, có tiềm năng giúp doanh nghiệp Việt nâng năng suất, kỹ năng và vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đây là cách nhìn cần thiết hơn việc chỉ đếm dự án hay quy mô vốn: lợi ích lâu dài phải thể hiện ở năng lực được hình thành ngay tại Việt Nam.
Diễn đàn Doanh nghiệp Bắc Âu - Việt Nam 2026 đặt mục tiêu chuyển các định hướng hợp tác thành dự án thực chất, trong bối cảnh quan hệ hai bên được kỳ vọng mở rộng hợp tác thương mại, đầu tư và chuyển đổi xanh. Thông điệp của NordCham Việt Nam cũng nhấn mạnh câu hỏi cốt lõi: những khoản đầu tư nào sẽ gắn bó lâu dài, tái đầu tư và góp phần xây dựng năng lực trong nước? Vì thế, thước đo hợp tác không nên dừng ở số cuộc gặp hay thỏa thuận, mà cần là công nghệ được chuyển giao, doanh nghiệp cùng trưởng thành và giá trị bền vững tạo ra cho xã hội.
Các lĩnh vực được quan tâm trải từ năng lượng xanh, sản xuất, trí tuệ nhân tạo và số hóa đến logistics, hàng hải, y tế và phát triển nhân lực. Cơ hội chỉ thành lợi thế nếu doanh nghiệp Việt được tham gia sâu vào thiết kế, vận hành và cải tiến, thay vì đứng ngoài làm nhà cung ứng ở khâu giá trị thấp.
Spectre cho thấy sản xuất thông minh cần kỹ năng mới
Dự án mở rộng của Spectre tại Hưng Yên cho thấy đầu tư Đan Mạch đang gắn với một yêu cầu cao hơn: sản xuất thông minh và năng lực vận hành công nghệ. Nhà máy mới được định hướng là cơ sở đi đầu về tự động hóa trong hệ thống của tập đoàn, với kiểm tra vải thông minh, kho tự động và robot vận chuyển nội bộ. Hệ thống quản trị nguồn lực kết nối dữ liệu sản xuất, đơn hàng và vận hành, qua đó tạo điều kiện kiểm soát chất lượng và phối hợp công việc tốt hơn.
Tự động hóa không đồng nghĩa loại bỏ vai trò con người. Theo đại diện Spectre, công nghệ nhằm cải thiện sản phẩm, điều kiện làm việc và hiệu quả, đồng thời tạo thêm vị trí đòi hỏi kỹ năng kỹ thuật cao hơn. Khi hoạt động ổn định, nhà máy dự kiến tạo việc làm cho 2.000–3.000 lao động. Đó là tác động cụ thể với người lao động, nhưng cũng đặt ra trách nhiệm đào tạo: nếu kỹ năng không theo kịp thiết bị và quy trình mới, doanh nghiệp trong nước khó tiếp nhận công nghệ hoặc đảm nhận phần việc có giá trị cao.
Khía cạnh môi trường cũng được đưa vào thiết kế nhà máy: cơ sở đạt chứng nhận LEED Gold, sử dụng điện mặt trời và thu hồi nước mưa. Những lựa chọn này cho thấy tiêu chuẩn xanh có thể đi cùng hiệu suất sản xuất, thay vì chỉ là cam kết bên lề.
Carlsberg gắn mở rộng nhà máy với tăng trưởng xanh
Kế hoạch của Carlsberg tại nhà máy Phú Bài cho thấy đầu tư dài hạn không chỉ nhằm tăng năng lực sản xuất mà còn có thể thúc đẩy chuyển đổi số, hiện đại hóa chuỗi cung ứng và tăng trưởng xanh. Trong giai đoạn 2026–2031, tập đoàn dự kiến tiếp tục mở rộng hoạt động tại Huế, đồng thời phát triển hạ tầng thương mại và thúc đẩy chuyển đổi xanh tại Đà Nẵng.
Tại Phú Bài, trọng tâm được nêu gồm hiện đại hóa dây chuyền, ứng dụng công nghệ tiên tiến, chuyển đổi số và xanh, cùng nâng cao năng lực chuỗi cung ứng. Đây là hướng đi đáng chú ý vì năng lực của một nhà máy không chỉ nằm ở công suất: dữ liệu vận hành, hiệu quả sử dụng tài nguyên và khả năng phối hợp với nhà cung ứng cũng quyết định doanh nghiệp có thể đáp ứng tiêu chuẩn thị trường hay không.
Ở Đà Nẵng, kế hoạch tập trung vào hiện đại hóa logistics, ứng dụng công nghệ số, tối ưu vận tải và phát triển logistics xanh. Tuy nhiên, tác động lan tỏa sẽ không tự xuất hiện từ cam kết đầu tư. Doanh nghiệp Việt cần có cơ hội tham gia vào quá trình nâng chuẩn, còn chính quyền và nhà đầu tư cần biến các mục tiêu xanh thành yêu cầu vận hành cụ thể, có thể theo dõi và cải thiện.
Từ dự án riêng lẻ đến chuỗi giá trị cùng phát triển
Spectre và Carlsberg minh họa hai hướng bổ trợ: một bên đưa tự động hóa và kỹ năng kỹ thuật vào sản xuất may mặc, bên kia gắn hiện đại hóa nhà máy với chuyển đổi số, chuỗi cung ứng và môi trường. Nhưng để những dự án này nâng tầm doanh nghiệp Việt, hợp tác phải đi xa hơn việc vận hành cơ sở của nhà đầu tư. Cần có chương trình đào tạo gắn với vị trí việc làm, cơ hội cho nhà cung ứng trong nước tiếp cận tiêu chuẩn và cơ chế để doanh nghiệp Việt học hỏi công nghệ qua hợp tác thực tế.
Đó cũng là hướng hợp tác được nêu tại diễn đàn: chuyển từ thương mại và đầu tư sang cùng kiến tạo năng lực, lấy chuyển đổi xanh, số hóa và đổi mới sáng tạo làm động lực dài hạn. Nếu các dự án chỉ tạo thêm sản lượng mà không nâng kỹ năng, năng suất và khả năng tham gia chuỗi giá trị của doanh nghiệp bản địa, cơ hội sẽ bị giới hạn. Ngược lại, đầu tư Bắc Âu có thể trở thành đòn bẩy phát triển khi vốn đi cùng chuyển giao công nghệ và con đường để doanh nghiệp Việt tiến lên các khâu có giá trị cao hơn.
