Phối hợp hải quan là mắt xích của biên giới thông suốt
Hợp tác hải quan Việt Nam Lào là cơ chế phối hợp giữa cơ quan hải quan hai nước nhằm trao đổi thông tin, kiểm soát hàng hóa qua biên giới và hỗ trợ hoạt động thương mại hợp pháp. Đây không chỉ là công cụ thực thi pháp luật mà còn là điều kiện để doanh nghiệp bớt mắc kẹt khi hàng hóa đi qua cửa khẩu.
Trong chuyến công tác tại Lào từ ngày 25 đến 27/10/2026, đoàn đại biểu cấp cao Hải quan Việt Nam do Cục trưởng Nguyễn Văn Thọ dẫn đầu dự Hội nghị Tổng cục trưởng Hải quan Việt Nam – Lào năm 2026, do Cục trưởng Hải quan Lào Phoukhaokham Vannavongxay chủ trì. Hai bên rà soát kết quả hợp tác, trao đổi nhiệm vụ của mỗi cơ quan và xác định nội dung phối hợp cho năm 2027.
Đây là hướng đi đúng: quản lý biên giới hiệu quả không thể chỉ dựa vào kiểm tra tại một phía. Khi thông tin được chia sẻ kịp thời giữa các đơn vị, cơ quan chức năng có thêm cơ sở phát hiện vi phạm, còn doanh nghiệp có cơ hội xử lý sớm những vướng mắc trong thủ tục.
Trao đổi thông tin để chống buôn lậu, ma túy
Hai bên ghi nhận kết quả trao đổi thông tin phục vụ điều tra chống buôn lậu và xử lý vi phạm pháp luật hải quan; thống nhất tiếp tục xác minh, cung cấp thông tin theo yêu cầu, ưu tiên các vụ việc liên quan đến ma túy và tiền chất. Cùng với đó là việc chủ động thông báo những vụ việc có dấu hiệu vi phạm để mỗi bên kịp thời phục vụ công tác quản lý.
Để phối hợp không dừng ở cam kết, hai cơ quan dự kiến cập nhật danh sách đầu mối tại các chi cục hải quan khu vực và đơn vị cửa khẩu, duy trì trao đổi số liệu thống kê, đồng thời tăng cường liên lạc giữa các địa phương có chung đường biên giới. Các đầu mối rõ ràng giúp thông tin đến đúng đơn vị, hạn chế độ trễ khi cần xác minh lô hàng hoặc xử lý vụ việc xuyên biên giới.
Chống buôn lậu vì thế không đồng nghĩa với siết mọi khâu theo cùng một cách. Phối hợp dựa trên thông tin có mục tiêu giúp tập trung nguồn lực vào rủi ro thực chất, thay vì để hàng hóa tuân thủ phải chịu thêm trở ngại không cần thiết.
Gỡ vướng tại cửa khẩu để doanh nghiệp giao hàng chủ động
Hợp tác nghiệp vụ tại cửa khẩu chỉ phát huy trọn vẹn ý nghĩa khi vừa kiểm soát vi phạm vừa hỗ trợ doanh nghiệp xử lý vướng mắc trong thủ tục, vận chuyển và giao nhận. Với giao thương xuyên biên giới, phối hợp giữa cơ quan hai nước có thể giúp làm rõ yêu cầu sớm hơn và giảm nguy cơ hàng hóa bị chậm vì thông tin thiếu nhất quán.
Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo nối với cửa khẩu Den Savanh của Lào là điểm giao thương quan trọng trên Hành lang Kinh tế Đông – Tây, góp phần lưu thông hàng hóa và kết nối thị trường khu vực. Tuy nhiên, thuận lợi về tuyến đường không thay thế được việc tuân thủ quy tắc xuất xứ. Hàng hóa mua bán giữa hai nước không tự động được hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt: doanh nghiệp cần kiểm tra mã HS, trị giá khai báo và tính hợp pháp của chứng từ xuất xứ C/O trước khi ký hợp đồng.
Thông điệp thực tế là doanh nghiệp nên chuẩn bị hồ sơ từ đầu, còn cơ quan hải quan cần duy trì kênh phối hợp đủ nhanh để giải đáp và xác minh khi phát sinh vấn đề. Cách làm này giúp doanh nghiệp chủ động lịch giao hàng, kiểm soát chi phí và tận dụng ưu đãi thương mại khi đủ điều kiện.
Kế hoạch năm 2027 cần biến cam kết thành quy trình
Hội nghị năm 2026 thống nhất bốn nhóm nhiệm vụ trọng tâm cho năm 2027, trong đó có tăng cường trao đổi thông tin để nâng cao hiệu quả kiểm soát hải quan và tạo thuận lợi thương mại, triển khai kế hoạch hợp tác đã thống nhất, tiếp tục thực hiện các thỏa thuận trao đổi số liệu và thông tin điều tra, đồng thời tăng cường phối hợp giữa hải quan các tỉnh giáp biên. Đây là bước chuyển cần thiết từ hợp tác theo sự kiện sang phối hợp có đầu mối và nội dung cụ thể.
Một hoạt động tiếp nối đã được lên lịch là trao đổi nghiệp vụ kiểm tra sau thông quan, dự kiến diễn ra từ ngày 16 đến 20/11/2026. Kết thúc hội nghị, lãnh đạo hai bên ký Biên bản làm việc làm cơ sở triển khai hợp tác năm 2027.
Thước đo thành công sẽ không chỉ là số cuộc họp hay danh sách đầu mối được cập nhật, mà là thông tin có đến đúng nơi, vướng mắc được xử lý đúng lúc và vi phạm được phát hiện hiệu quả hơn. Nếu biến các cam kết thành quy trình phối hợp vận hành được tại cửa khẩu Việt Lào, hai mục tiêu tưởng như đối lập — chống buôn lậu và tạo thuận lợi giao thương — có thể cùng được củng cố.
