Mục tiêu lớn cần đi cùng cách tổ chức bao trùm
Khám sức khỏe toàn dân là chương trình đưa người dân đi kiểm tra sức khỏe, cập nhật hồ sơ y tế và theo dõi tình trạng sức khỏe chủ động, thay vì chỉ tìm đến bệnh viện khi đã mắc bệnh. Với TP.HCM, đây không nên chỉ là cuộc chạy đua đạt đủ tỷ lệ, mà phải là cách mở rộng cơ hội chăm sóc cho cả những người thường bị bỏ sót. Tại kỳ họp HĐND ngày 30/10, Giám đốc Sở Y tế Tăng Chí Thượng cho biết thành phố đang củng cố y tế cơ sở và tăng tốc chương trình. Đến 29/10, 6,8 triệu người đã được khám, tương đương 53,5% dân số; hơn 6,1 triệu người có hồ sơ sức khỏe điện tử. Những con số cho thấy tiến độ đáng kể, nhưng cũng cho thấy còn một khoảng cách lớn giữa mục tiêu và mức bao phủ thực tế.
Chương trình được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026, gắn với định hướng chuyển từ chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe chủ động. Thành phố đặt mục tiêu khám miễn phí cho toàn bộ người dân trong năm nay. Đến đầu tháng 7, mới có 317.502 người được khám trên quy mô hơn 14 triệu dân, vì vậy giai đoạn tăng tốc về sau đòi hỏi không chỉ thêm điểm khám mà còn giảm những rào cản khiến người dân khó tham gia.
VNeID giúp mở rộng diện tiếp cận, không chỉ xác minh cư trú
Đề xuất mở rộng khám sức khỏe miễn phí cho sinh viên và người có thông tin nơi ở hiện tại được xác định trên VNeID là bước đi thiết thực. Quyền tiếp cận không nên phụ thuộc vào việc một người có đăng ký thường trú tại nơi đang sống hay không: sinh viên, người lao động và người tạm trú cũng cần được tính vào kế hoạch khám sức khỏe TP.HCM. Cách xác định nơi ở qua ứng dụng giúp thành phố nhận diện người dân linh hoạt hơn, thay vì để khác biệt giấy tờ trở thành lý do trì hoãn hoặc từ chối tiếp cận dịch vụ.
Tuy nhiên, có thông tin trên ứng dụng chưa đồng nghĩa mọi người đều biết mình được khám ở đâu, khi nào và cần chuẩn bị gì. Khâu triển khai phải truyền thông rõ ràng, đồng bộ giữa địa phương, trường học, doanh nghiệp và cơ sở y tế. Với người chưa quen dùng công nghệ, cần có cách đăng ký hoặc xác nhận trực tiếp. Giá trị của khám sức khỏe VNeID nằm ở việc tháo gỡ vướng mắc về cư trú, chứ không phải tạo thêm một thủ tục số mà người ít kỹ năng công nghệ khó vượt qua.
Nhóm dễ bị bỏ sót cần được chủ động tìm đến
Người cao tuổi, người khuyết tật, người có hoàn cảnh khó khăn và người khó đi lại cần được ưu tiên bằng phương thức tổ chức phù hợp, không chỉ bằng lời kêu gọi. Kinh nghiệm tại phường Phú Lâm cho thấy việc rà soát người chưa khám, tổ chức điểm khám lưu động ở khu phố và tăng khả năng khám tại nhà có thể giúp dịch vụ đến gần hơn. Tính đến 28/10, địa phương này đã khám cho 44.065 người, đạt 73,9%. Phường Sài Gòn cũng tổ chức khám tại chỗ cho người không thể đến cơ sở y tế; đến 29/10 đã ghi nhận 25.586 lượt, đạt 113,3% kế hoạch địa phương.
Đây là điểm cần được xem là thước đo chất lượng của chương trình: không chỉ bao nhiêu người đã khám, mà nhóm nào vẫn chưa tiếp cận được. Khám lưu động và khám tại nhà giúp giảm gánh nặng đi lại, tăng cơ hội phát hiện bệnh sớm và can thiệp kịp thời, đồng thời hạn chế chi phí phát sinh khi bệnh trở nặng. Nếu chỉ tổ chức tại cơ sở y tế và chờ người dân tự đến, chính những người cần được chăm sóc nhất có nguy cơ tiếp tục nằm ngoài danh sách.
Tăng tốc phải gắn với chất lượng và theo dõi sau khám
Thách thức trước mắt là quy mô công việc còn rất lớn: thành phố cần khám thêm khoảng 5,9 triệu người trong hai tháng cuối năm 2026, tương đương khoảng 94.000 lượt mỗi ngày để đạt mục tiêu 100%. Phần còn lại tập trung nhiều ở người lao động, cư dân tại cộng đồng, học sinh và sinh viên. Mốc tiến độ này tạo áp lực cao, nhưng chạy theo số lượng mà làm qua loa sẽ khiến chương trình mất ý nghĩa. Ngành y tế cần phối hợp với doanh nghiệp, trường học và chính quyền cơ sở để bố trí lịch khám thuận tiện, đồng thời bảo đảm kết quả được giải thích và hướng dẫn theo dõi.
Hồ sơ sức khỏe điện tử là nền tảng hữu ích nếu dữ liệu sau khám được cập nhật chính xác và dẫn tới chăm sóc tiếp nối. Thành phố cũng định hướng triển khai đội chăm sóc sức khỏe liên tục tại 100% trạm y tế, đưa dịch vụ đến cộng đồng. Vì thế, người dân nên theo dõi thông báo của địa phương, xác nhận nơi ở hiện tại nếu cần và hỏi rõ cách nhận kết quả, lịch tái khám hoặc hướng dẫn chuyển tuyến. Hoàn thành khám cho toàn dân trong năm 2026 là mục tiêu đáng ủng hộ; thành công thực sự phải được đo bằng việc người dễ tổn thương cũng được tiếp cận và không bị bỏ quên sau buổi khám.
