Đừng nhầm phố vắng với di sản đã hết sức hút
Du lịch chất lượng cao ở Hội An là cách tổ chức hành trình để du khách khám phá, học hỏi và cảm nhận di sản sâu hơn, thay vì chỉ tìm cách đưa thêm người đến phố cổ. Những ngày gần đây, hình ảnh phố cổ Hội An vắng khách thu hút chú ý; phản ánh lượng khách giảm trong tháng 10/2026 khiến câu hỏi về sức hút điểm đến trở nên cấp thiết. Tuy nhiên, đại diện đơn vị quản lý vé di tích cho biết vắng khách vào mùa thấp điểm là tình trạng thường gặp, nên vài ngày phố thưa người chưa đủ để kết luận Hội An đã mất sức hấp dẫn. Thời tiết miền Trung và tâm lý e ngại mưa lũ có thể là một phần nguyên nhân, nhưng biến động ở các thị trường khách Hàn Quốc, Trung Quốc, châu Âu, cùng gián đoạn do chiến sự và giá dầu tăng, khiến bức tranh phức tạp hơn. Bài toán trước mắt vì thế không phải hoảng hốt tìm cách lấp đầy phố, mà là xác định khách cần lý do gì để ở lâu và muốn quay lại.
Bảo vệ một bảo tàng sống, không chỉ những mặt tiền cổ
Phố cổ Hội An không phải phông nền để chụp ảnh; đó là một bảo tàng sống, nơi kiến trúc, cảnh quan, giao thương và sinh hoạt văn hóa cùng làm nên giá trị di sản. Hồ sơ UNESCO ghi nhận đô thị cổ là thương cảng Đông Nam Á được bảo tồn đặc biệt tốt, phản ánh sự giao thoa văn hóa từ thế kỷ XV đến XIX; di sản vật thể và phi vật thể vẫn gắn với đời sống cư dân. Bởi vậy, du lịch di sản bền vững phải để người dân tiếp tục sống, làm nghề, kinh doanh và thực hành văn hóa trong chính không gian ấy, chứ không chỉ gìn giữ vẻ ngoài của nhà cổ. Số hóa có thể giúp kể câu chuyện ấy dễ tiếp cận hơn: Hội An đã số hóa hơn 40.000 trang tư liệu, khoảng 5.000 ảnh xưa, cùng hồ sơ di tích và dữ liệu hiện vật; Chùa Cầu cũng được số hóa 3D. Khách quét mã QR để nghe thuyết minh mà không cần cài ứng dụng hay đăng ký tài khoản. Công nghệ chỉ có ý nghĩa khi đưa công chúng đến gần hơn với di sản và cộng đồng.
Từ đi dạo chụp ảnh đến hành trình khám phá
Đề xuất của Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng đáng chú ý ở chỗ đặt lại mục tiêu: chuyển Hội An từ điểm đến tham quan nhanh thành nơi khám phá, thưởng thức, học hỏi và trải nghiệm. Phó Chủ tịch Hiệp hội Nguyễn Đức Quỳnh cho rằng di sản độc đáo chưa tự động tạo ra trải nghiệm độc đáo; nếu chuyến đi chủ yếu quanh quẩn với dạo phố, chụp ảnh, mua sắm, ăn uống, may đo và thả đèn, lý do quay lại có thể nhạt dần. Đây là lời cảnh báo đúng trọng tâm: Hội An không thiếu tài nguyên, nhưng cách diễn giải và tổ chức sản phẩm cần được làm mới thường xuyên. Đề xuất phát triển thành phố nghệ thuật, sáng tạo với chương trình Hội An Art Walk, hay xây dựng mô hình “Hội An – Cảng thị tơ lụa thế giới”, có thể mở thêm lớp trải nghiệm bên cạnh những biểu tượng quen thuộc. Đà Nẵng nâng tầm du lịch sẽ thuyết phục hơn nếu thành công được đo bằng giá trị chuyến đi, thời gian lưu lại và sự gắn kết với văn hóa địa phương, chứ không chỉ bằng lượng người qua phố.
Chất lượng phải được nhìn thấy trong cách quản lý
Muốn Hội An du lịch chất lượng thành định hướng thực chất, thành phố cần biến dữ liệu di sản thành những hành trình có nội dung, đồng thời phân tán sự chú ý khỏi vài tuyến phố đông quen thuộc. Dự kiến tháng 11, Trung tâm Điều hành đô thị di sản thông minh sẽ đi vào vận hành; từ dữ liệu đã kiểm chứng, các tuyến theo chủ đề có thể kể về nhà cổ, thương cảng, nghề thủ công, ẩm thực, nghệ thuật truyền thống, ký ức cộng đồng và không gian sáng tạo. Đây là hướng đi có triển vọng, nhưng công nghệ không thể thay thế người kể chuyện địa phương hay sinh kế của cư dân. Sự thưa vắng hiện nay không nên bị xem như lời kêu gọi kéo khách bằng mọi giá; nó là phép thử để Hội An chỉnh lại cách đón tiếp và làm mới trải nghiệm. Kết luận cần rõ ràng: hãy giữ di sản sống bằng cách tạo thêm giá trị cho mỗi chuyến đi, để du khách muốn ở lại lâu hơn và trở về nhiều lần.
