Diễn tập để xử lý từ nguyên nhân đến hệ quả
Diễn tập an ninh công nhân là hoạt động mô phỏng các tình huống phát sinh từ quan hệ lao động để kiểm tra khả năng phòng ngừa, phối hợp xử lý và bảo vệ người lao động, doanh nghiệp cùng trật tự công cộng. Tại Công ty TNHH Vật liệu mới ZhiShang Việt Nam, Khu công nghiệp Quang Châu, phường Nếnh, Ban Chỉ đạo diễn tập thành phố Bắc Ninh tổ chức tổng duyệt rồi triển khai phương án bảo đảm an ninh công nhân. Đại tá Đỗ Đức Trịnh, Phó Giám đốc Công an thành phố và Phó trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo, chủ trì buổi tổng duyệt; cuộc diễn tập chính thức diễn ra ngày 30/10.
Điểm đáng chú ý là kịch bản không xem tụ tập đông người như một sự cố tách rời. Nó bắt đầu từ khó khăn sản xuất ảnh hưởng việc làm, thu nhập và đời sống, rồi đặt vấn đề quyền lợi, tiền lương, chế độ chưa được giải quyết kịp thời, thỏa đáng. Bức xúc có thể dẫn đến ngừng việc, tập trung đông người và đình trệ hoạt động doanh nghiệp. Cách tiếp cận này có ý nghĩa: bảo đảm an ninh không thể chỉ là phản ứng khi đám đông đã hình thành, mà phải bao gồm cả việc phát hiện và tháo gỡ vướng mắc lao động.
Tổng duyệt là phép thử cho hiệp đồng
Trước ngày diễn tập, các lực lượng tổng duyệt theo kịch bản để kiểm tra khâu chuẩn bị, khả năng phối hợp và điều kiện tổ chức. Đại tá Đỗ Đức Trịnh yêu cầu rà soát hạn chế, hoàn thiện phương án, tính kỹ tình huống có thể phát sinh; sau buổi tổng duyệt, Ban Chỉ đạo và đại diện đơn vị liên quan tiếp tục rút kinh nghiệm, thống nhất nội dung cần điều chỉnh. Đây không phải thủ tục hình thức: một kịch bản chỉ có giá trị khi nhiệm vụ rõ, thông tin liên lạc thông suốt và người tham gia biết mình phải làm gì.
Cuộc diễn tập huy động 576 người: 279 cán bộ, chiến sĩ Công an thành phố; 19 đại diện sở, ban, ngành, cơ quan, đơn vị và địa phương; cùng 278 người thuộc lực lượng bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, dân quân tự vệ, quần chúng và sinh viên. Quy mô này giúp thử khả năng điều hành và huy động lực lượng trên thực địa. Tuy vậy, tổng duyệt cũng cho thấy phương án còn cần được rà soát, hoàn thiện; an toàn cho người, phương tiện và chương trình phải được đặt ngang với yêu cầu xử lý tình huống.
Phối hợp phải bắt đầu từ đối thoại tại doanh nghiệp
Trong tình huống giả định, các đối tượng lợi dụng mâu thuẫn lao động để kích động, phát tán thông tin thất thiệt trên mạng xã hội; diễn biến có thể gây ùn tắc, xâm phạm tài sản và đe dọa an toàn người lao động. Lực lượng công an giữ vai trò nòng cốt, phối hợp bảo vệ khu vực trọng điểm, giữ trật tự công cộng, phân luồng và ngăn vi phạm. Nhưng kịch bản cũng đặt ra phần việc không thể giao riêng cho lực lượng an ninh: chính quyền, cơ quan chức năng và doanh nghiệp phải cùng giải quyết căn nguyên tranh chấp, tiếp nhận kiến nghị và tổ chức đối thoại.
Trách nhiệm vì thế phải được chia rõ. Doanh nghiệp cần thực hiện đầy đủ chế độ, chính sách và duy trì đối thoại thực chất; cơ quan quản lý, Ban Quản lý các khu công nghiệp và chính quyền địa phương cần theo dõi quan hệ lao động, xử lý kiến nghị về lương, bảo hiểm, điều kiện làm việc trước khi vướng mắc kéo dài. Công nhân cũng cần tỉnh táo trước thông tin chưa kiểm chứng và phản ánh qua kênh phù hợp. Đây mới là lớp phòng ngừa bền vững: diễn tập giúp kiểm tra khả năng ứng phó, còn đối thoại thường xuyên giảm nguy cơ phải ứng phó.
An ninh bền vững không dừng ở ngày diễn tập
Sau diễn tập, yêu cầu đặt ra là Công an thành phố cùng các cơ quan, đơn vị tiếp tục rà soát cơ chế tiếp nhận thông tin, báo cáo, chỉ huy và huy động lực lượng, bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm. Ban Chỉ đạo địa phương và doanh nghiệp cần duy trì phối hợp cả trong chuẩn bị lẫn xử lý sự việc: lực lượng chức năng giữ trật tự, còn doanh nghiệp phải chủ động giải quyết quyền lợi chính đáng và cung cấp thông tin cần thiết. Nếu hai phần việc này tách rời, phương án dù được tập luyện kỹ vẫn khó xử lý tận gốc nguyên nhân.
Cuộc diễn tập ở Khu công nghiệp Quang Châu vì vậy có giá trị vượt khỏi việc kiểm tra đội hình. Nó nhắc rằng bảo đảm an ninh công nhân vừa là năng lực ứng phó của các lực lượng, vừa là chất lượng quản trị quan hệ lao động của doanh nghiệp và chính quyền. Kết luận cần rõ ràng: diễn tập giúp chuẩn bị cho tình huống xấu, nhưng đối thoại kịp thời, giải quyết đúng chế độ và phối hợp có trách nhiệm mới là cách hạn chế để tình huống ấy xảy ra.
