Cơ hội chỉ thành hiện thực khi hạ tầng đi trước
Điện gió ngoài khơi là hình thức sản xuất điện từ các tua-bin đặt trên biển, nơi nguồn gió được khai thác để cung cấp điện sạch cho lưới và các nhóm khách hàng lớn. Đây không chỉ là cơ hội đầu tư năng lượng tái tạo, mà còn là phép thử về năng lực quy hoạch và chuẩn bị hạ tầng của TP.HCM. Giữa tháng 10/2026, Pacifico Energy Việt Nam, thành viên của tập đoàn năng lượng Mỹ Pacifico Energy, tiến hành khảo sát dự án điện gió ngoài khơi tại TP.HCM. Doanh nghiệp đồng thời được chấp thuận khảo sát dự án tại Lâm Đồng; hai dự án có tổng công suất dự kiến 1.800 MW và có thể kéo theo hơn 6 tỷ USD vốn đầu tư trong các giai đoạn phát triển. Tuy nhiên, khảo sát mới là bước mở đầu. Thành phố chỉ giữ được sức hút nếu chuyển sự quan tâm thành quy hoạch, hạ tầng và cơ chế cung ứng điện đủ rõ để nhà đầu tư ra quyết định.
Lợi thế biển gặp nhu cầu điện xanh
Sức hút của vùng biển TP.HCM không khó hiểu: gió được đánh giá thổi đều quanh năm, vùng biển gần trung tâm phụ tải lớn ở phía Nam, còn thềm lục địa không sâu có thể tạo thuận lợi cho việc xây dựng móng trụ. Quan trọng hơn, nhu cầu đã hình thành từ phía khách hàng. Doanh nghiệp FDI cần điện xanh để đáp ứng tiêu chuẩn môi trường và chứng chỉ phục vụ xuất khẩu sang châu Âu cùng các thị trường quốc tế khác. Nguồn điện này cũng có thể đáp ứng một phần nhu cầu tương lai của Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, các khu đô thị lấn biển và trung tâm dữ liệu. Với người dân và doanh nghiệp địa phương, lợi ích tiềm năng nằm ở nguồn cung sạch hơn, việc làm và cơ hội cho doanh nghiệp Việt tham gia chuỗi cung ứng. Nhưng các lợi ích ấy không tự đến: chúng phụ thuộc vào dự án có thể kết nối điện và vận hành đúng tiến độ hay không.
Sự quan tâm không dừng ở một nhà phát triển. Nhiều doanh nghiệp trong nước và quốc tế đã đề xuất dự án từ vài trăm đến hàng nghìn MW tại vùng biển Cần Giờ, cho thấy cuộc cạnh tranh giành vị trí và cơ hội triển khai đang tăng nhiệt. Đây là tín hiệu tích cực, nhưng số lượng đề xuất không đồng nghĩa với năng lực cấp điện đã sẵn sàng. TP.HCM cần đánh giá từng phương án theo hiệu quả kết nối lưới, tác động môi trường và khả năng phối hợp với các hoạt động kinh tế biển. Nếu ưu tiên chỉ là thu hút thêm đề xuất, thành phố có thể tạo kỳ vọng lớn mà chưa giải quyết được những nút thắt quyết định.
Quy hoạch biển và truyền tải không thể làm sau
Nhà đầu tư đã nêu rõ điều kiện nền tảng: TP.HCM cần chủ động quy hoạch không gian biển và hạ tầng truyền tải điện gió ngoài khơi. Thành phố nên phối hợp với các bộ, ngành trung ương phân vùng phát triển, tránh để dự án chồng lấn với hàng hải, dầu khí, thủy sản, du lịch và những mục đích sử dụng biển khác. Đây không phải thủ tục phụ có thể xử lý sau khi dự án đã được chọn. Thiếu một bản đồ phân vùng đủ rõ, rủi ro xung đột lợi ích sẽ tăng và làm giảm độ chắc chắn của quyết định đầu tư. Quy hoạch sớm còn giúp bảo vệ không gian biển, bờ biển và các hoạt động sinh kế, đồng thời tạo cơ sở để phát triển kinh tế biển theo hướng hài hòa thay vì để từng dự án tự tìm chỗ đứng.
Bên cạnh phân vùng, thành phố cần quy hoạch đồng bộ trạm gom công suất, hành lang cáp ngầm và vị trí tiếp bờ, đồng thời xem xét dùng chung hạ tầng truyền tải giữa các dự án. Nếu từng chủ đầu tư tự làm tuyến cáp và điểm kết nối riêng, chi phí, tiến độ và tác động lên bờ biển đều có thể tăng. Vì thế, truyền tải điện gió phải được tính như hạ tầng dùng chung, gắn với quy hoạch nguồn điện và lưới khu vực. Đây là phần việc đòi hỏi phối hợp liên ngành và quyết định từ sớm; càng chậm thống nhất hành lang và đầu mối kết nối, lợi thế tài nguyên gió càng khó chuyển thành điện năng có thể giao tới khách hàng.
Chuẩn bị khách hàng và nguồn cung song song
Nút thắt còn lại là vòng chờ giữa bên mua và bên bán điện. Nhà đầu tư khu công nghiệp công nghệ cao và trung tâm dữ liệu muốn biết nguồn điện đáp ứng được yêu cầu trước khi quyết định rót vốn; ngược lại, nhà phát triển nguồn điện cần khách hàng và hợp đồng dài hạn để triển khai dự án. Nếu mỗi bên đợi bên kia, cả nguồn điện lẫn hoạt động sản xuất đều có thể chậm. Pacifico Energy đề xuất TP.HCM tổng hợp nhu cầu điện của các dự án chiến lược, kết nối nhu cầu đó với nhà cung cấp và chuẩn bị trước các thỏa thuận khung về công suất, thời điểm cấp điện, điều kiện thương mại. Khi dự án đi vào triển khai, các thỏa thuận này có thể được hoàn thiện thành hợp đồng mua bán điện trực tiếp DPPA.
Đây là hướng chuẩn bị thực tế hơn việc chờ dự án phát sinh nhu cầu rồi mới tìm nguồn cung. Thành phố cần chủ động lập danh mục nhu cầu điện, phối hợp với đơn vị phát triển nguồn và truyền tải, đồng thời làm rõ lộ trình để nhà đầu tư tính được khả năng cấp điện. Một thỏa thuận khung không thay thế quy hoạch hay hợp đồng cuối cùng, nhưng có thể giảm bất định ở giai đoạn chuẩn bị. TP.HCM cũng nên nhìn điện gió ngoài khơi như một phần của chiến lược bảo đảm năng lượng cho công nghiệp và hạ tầng tương lai, thay vì chỉ xem đây là cuộc đua thu hút vốn. Cơ hội đang hiện hữu; lợi thế sẽ thuộc về thành phố giải quyết được đồng thời bài toán biển, lưới điện và khách hàng.
Điện gió ngoài khơi có thể mở thêm nguồn điện sạch, thu hút đầu tư năng lượng tái tạo và tạo dư địa cho các ngành công nghiệp mới. Nhưng những đề xuất của nhà đầu tư cũng gửi đi một thông điệp rõ: vốn không thể thay thế quy hoạch không gian biển, hệ thống truyền tải và sự chuẩn bị nguồn cung. Nếu TP.HCM bắt tay sớm vào ba việc ấy, thành phố có cơ hội biến sự quan tâm thành dự án khả thi; nếu không, tiềm năng gió và dòng vốn sẽ chỉ dừng ở những đề xuất trên giấy.
