Chương trình thi đấu thu hẹp nguồn huy chương quen thuộc
SEA Games 2027 là kỳ Đại hội Thể thao Đông Nam Á tổ chức tại Malaysia, với chương trình thi đấu gồm 43 môn và 473 nội dung, được chốt ngày 30/10 bởi Ban Chấp hành Liên đoàn Thể thao Đông Nam Á. Con số này không tự nói lên mức độ thuận lợi cho từng đoàn: điều đáng quan tâm là những nội dung nào được giữ lại và đội tuyển nào có thế mạnh ở đó. Với Việt Nam, danh sách mới gây lo ngại vì đấu vật, rowing và canoeing cùng nhiều môn từng mang về nhiều huy chương không có tên. Đây không phải biến động nhỏ trên giấy tờ. Khi các nguồn thành tích quen thuộc biến mất, cơ hội cạnh tranh của đoàn Việt Nam bị thu hẹp trước cả khi các vận động viên bước vào sân đấu.
Sự thay đổi còn thể hiện ở cơ cấu chương trình: có 225 nội dung nam, 196 nội dung nữ và 52 nội dung hỗn hợp nam–nữ. Dù tổng số nội dung vẫn lớn, không thể xem mọi nội dung là cơ hội thay thế ngang nhau. Thế mạnh được xây dựng qua lực lượng, hệ thống huấn luyện và thành tích tích lũy; chuyển nguồn lực sang môn khác không bảo đảm có thể bù ngay số huy chương đã mất. Vì thế, vấn đề không chỉ là danh sách ít hơn hay nhiều hơn, mà là Việt Nam có đủ chiều sâu ở những môn còn lại để giữ nhịp thành tích hay không.
Mất môn sở trường khiến mục tiêu huy chương khó hơn
Đấu vật, rowing, canoeing, lặn, kickboxing và Vovinam đều nằm ngoài chương trình thi đấu SEA Games 2027. Việc gộp vật rowing canoeing trong nhóm môn vắng mặt nhấn mạnh mức độ rộng của thay đổi: Việt Nam không chỉ mất một mũi nhọn mà còn mất nhiều nguồn huy chương ở các môn khác nhau. Tác động vì vậy có thể lan sang cách phân bổ vận động viên, kế hoạch tập huấn và kỳ vọng thành tích của toàn đoàn. Không có căn cứ để quy đổi việc loại môn thành một con số huy chương cụ thể, nhưng rõ ràng bài toán đặt ra sẽ khó hơn khi những nội dung vốn là lợi thế không còn được tính vào cuộc đua.
Kết quả gần nhất cho thấy nền tảng cạnh tranh của Việt Nam vẫn đáng kể: tại SEA Games 33 ở Thái Lan cuối năm 2025, đoàn có gần 850 vận động viên, giành 87 HCV và đứng thứ ba toàn đoàn, sau chủ nhà cùng Indonesia. Tuy nhiên, thành tích đó không thể được xem như dự báo chắc chắn cho kỳ đại hội tiếp theo, bởi chương trình thi đấu đã khác. Mục tiêu huy chương SEA Games cần được đặt lại trên cơ sở các nội dung thực sự còn cơ hội tranh chấp, thay vì dựa vào tổng thành tích từ một kỳ đại hội có cơ cấu môn khác.
Từ nay đến đại hội, cần chọn đúng nơi dồn lực
SEA Games lần thứ 34 dự kiến diễn ra từ ngày 18 đến 29/9/2027 tại bốn cụm địa điểm: Kuala Lumpur, Sarawak, Penang và Johor. Khoảng thời gian chuẩn bị còn lại nên được dùng để rà soát lực lượng và tập trung đầu tư vào những nội dung Việt Nam có khả năng cạnh tranh, thay vì dàn trải nguồn lực với hy vọng bù đắp mọi môn bị loại. Đây là yêu cầu thực tế khi nhiều môn thế mạnh Việt Nam không còn chỗ trong chương trình và thành tích sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào năng lực ở các môn được giữ lại.
Cách ứng phó cũng cần tránh hai cực đoan: xem việc vắng môn sở trường như lý do để hạ thấp tham vọng, hoặc giữ nguyên chỉ tiêu huy chương mà không tính đến thay đổi. Quyết định hợp lý là đánh giá lại từng nội dung, xác định nơi có lực lượng đủ sức tranh chấp rồi phân bổ đầu tư theo ưu tiên. SEA Games 2027 vì thế sẽ kiểm tra không chỉ năng lực vận động viên mà cả chất lượng hoạch định của thể thao Việt Nam. Mất đi những nguồn huy chương quen thuộc là bất lợi rõ ràng; giảm mức độ thiệt hại hay không sẽ phụ thuộc vào việc chuẩn bị có trúng trọng tâm.
