Chương trình thi đấu định hình lại cuộc đua huy chương
SEA Games 34 là Đại hội thể thao Đông Nam Á dự kiến tổ chức tại Malaysia từ ngày 18 đến 29/9/2027, với chương trình thi đấu đã được chốt gồm 43 môn và 473 nội dung tranh huy chương. Quy mô ấy vẫn rộng, nhưng với thể thao Việt Nam, điều đáng chú ý hơn là những nội dung nào được giữ lại và những cơ hội nào biến mất.
Ngày 30/10, Liên đoàn Thể thao Đông Nam Á thông qua chương trình thi đấu, trong đó nhiều môn từng mang huy chương vàng cho Việt Nam ở kỳ trước không xuất hiện. Con số 473 vì thế không thể được hiểu đơn giản là có thêm hàng trăm cơ hội ngang nhau: mỗi môn và nội dung phân bổ lợi thế cho những nhóm vận động viên khác nhau. Khi chương trình được xác nhận là cuối cùng, các đội tuyển phải tính lại mục tiêu dựa trên sân chơi thực tế, thay vì trông chờ những môn bị loại sẽ được bổ sung.
«Ở SEA Games 33, Việt Nam giành 87 huy chương vàng trong tổng số 573 nội dung thuộc 50 môn chính thức; chương trình kỳ tới giảm xuống còn 43 môn và 473 nội dung.»
Vật và đua thuyền mất trọn sân chơi
Tác động dễ thấy nhất nằm ở các môn bị gạch khỏi chương trình. Vật vắng mặt dù Việt Nam từng giành 10 huy chương vàng tại SEA Games 33. Ba môn đua thuyền gồm rowing, canoeing và thuyền truyền thống cũng không được tổ chức; các đội tuyển Việt Nam từng đạt tổng cộng 8 huy chương vàng ở những môn này. Đây không phải việc một vài nội dung bị cắt lẻ tẻ: vận động viên của cả những môn ấy mất cơ hội tranh huy chương tại đại hội.
Danh sách hụt còn có kickboxing, jujitsu, cờ vua, bóng ném và futsal nữ, những môn từng đem về huy chương vàng cho Việt Nam. Sự thay đổi cho thấy thành tích ở kỳ trước không bảo đảm cơ hội lặp lại khi nước chủ nhà xây dựng chương trình khác. Malaysia đưa vào các môn như khiêu vũ thể thao, khúc côn cầu trên băng, kabaddi, padel và teqball; chương trình mới tạo thêm cuộc đua, nhưng không thay thế trực tiếp những nội dung mà các đội tuyển Việt Nam đã có thế mạnh.
Những nội dung bị cắt khiến vận động viên mất cơ hội bảo vệ ngôi vô địch
Không chỉ các môn bị loại hoàn toàn, nhiều nội dung trong những môn vẫn được tổ chức cũng gây thiệt hại. Wushu chỉ có taolu, không có sanda, khiến các võ sĩ đối kháng Việt Nam không thể nối tiếp hai huy chương vàng từng giành ở kỳ trước. Điền kinh bỏ tiếp sức 4x400m hỗn hợp nam nữ, nội dung từng là thế mạnh của đội tuyển. Đấu kiếm không tổ chức kiếm ba cạnh nam, nên Nguyễn Phước Đến mất cơ hội bảo vệ danh hiệu cá nhân.
Bắn súng bị giới hạn một số nội dung đồng đội, gồm súng ngắn hơi 10m nam và nữ, súng ngắn bắn nhanh 25m nam, súng ngắn thể thao 25m nữ. Các xạ thủ từng giành vàng đồng đội ở những nội dung này sẽ không có lại đúng cơ hội ấy. Boxing nữ cũng vắng mặt, đồng nghĩa Hà Thị Linh không thể bảo vệ ngôi vô địch. Mỗi quyết định thu hẹp tác động trực tiếp tới một nhóm vận động viên cụ thể, chứ không chỉ làm thay đổi tổng số huy chương.
«Ước tính sơ bộ cho thấy thể thao Việt Nam có thể mất khoảng 30 cơ hội giành huy chương vàng ở các nội dung thế mạnh.»
Từ mất cơ hội đến điều chỉnh mục tiêu
Ước tính mất khoảng 30 cơ hội huy chương vàng cần được hiểu là số cơ hội tranh tài ở các nội dung thế mạnh bị loại hoặc thu hẹp, không phải lời khẳng định Việt Nam chắc chắn đã mất 30 tấm huy chương. Dù vậy, con số này đủ lớn để buộc ngành thể thao rà soát lại kỳ vọng. Một chương trình ít nội dung hơn và không có nhiều môn từng đem lại thành tích khiến việc so sánh mục tiêu với kỳ trước trở nên thiếu thực tế.
Các đội tuyển đã bắt đầu xây dựng kế hoạch chuyên môn và lực lượng sau khi chương trình được công bố. Lãnh đạo Cục Thể dục Thể thao dự kiến làm việc với các đơn vị chuyên môn để đánh giá mục tiêu chuẩn bị cho đại hội. Hướng đi hợp lý là tập trung nguồn lực vào những nội dung còn được tổ chức, đồng thời đánh giá thành tích bằng cả chất lượng cạnh tranh, không chỉ số huy chương vàng.
SEA Games 34 vẫn là thước đo quan trọng, nhưng bảng huy chương sẽ chịu ảnh hưởng đáng kể từ cách nước chủ nhà lựa chọn môn thi đấu SEA Games. Khi nhiều thế mạnh bị loại khỏi chương trình, thể thao Việt Nam cần điều chỉnh kế hoạch sớm và nhìn nhận kết quả trong bối cảnh cơ hội tranh tài đã thay đổi.
