Quốc học Huế giữ hai kỷ lục nổi bật
Đường lên đỉnh Olympia là cuộc thi kiến thức truyền hình dành cho học sinh trung học phổ thông, nơi thành tích của một trường được ghi dấu qua cả số lần vào Chung kết năm lẫn số quán quân. Trước trận cuối mùa thứ 26, những con số này đặt THPT chuyên Quốc học Huế ở vị trí dẫn đầu: trường có 8 học sinh góp mặt tại chung kết và 3 nhà vô địch tính đến trước trận đấu năm 2026. Ba vòng nguyệt quế thuộc về Hồ Ngọc Hân, Hồ Đắc Thanh Chương và Võ Quang Phú Đức. Đây là lợi thế mang ý nghĩa hơn một kỷ lục đơn lẻ: Quốc học Huế vừa duy trì được nguồn thí sinh cạnh tranh, vừa chuyển hóa cơ hội thành chiến thắng. Trường cũng nắm kỷ lục 340 điểm của một nhà vô địch, do Thanh Chương đạt được ở mùa thứ 16.
THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam đứng kế tiếp về số lần có thí sinh Olympia chung kết, với 7 lượt nếu tính cả Đoàn Lê Anh Đức ở mùa 26. Trước trận đấu dự kiến diễn ra ngày 1/11/2026, trường đã có hai quán quân: Phan Minh Đức và Trần Bùi Bảo Khánh. Nếu Anh Đức chiến thắng, Amsterdam sẽ có cơ hội trở thành trường đầu tiên vô địch hai mùa liên tiếp. Vì vậy, cuộc đối đầu mùa 26 không chỉ tìm ra chủ nhân vòng nguyệt quế mới; nó còn có thể làm thay đổi cách nhìn về thứ hạng giữa những trường giàu truyền thống.
Bản đồ chung kết rộng hơn những trường dẫn đầu
Nếu nhìn theo địa phương, Hà Nội dẫn đầu với 18 lượt thí sinh hoặc trường góp mặt tại Chung kết năm; TP.HCM có 9, Thanh Hóa và Thừa Thiên Huế cùng có 8. Hải Phòng, Quảng Ninh và Quảng Trị mỗi nơi ghi nhận 4 lượt. Những con số này cho thấy thành tích tập trung ở các trung tâm lớn, nhưng dấu ấn Olympia không chỉ thuộc về các đô thị đông dân. Khánh Hòa, Ninh Bình, Vĩnh Long và Đắk Lắk đều có 3 lượt vào chung kết. Đáng chú ý, Khánh Hòa liên tiếp có đại diện trong hai mùa 2025 và 2026: Đoàn Thanh Tùng rồi Trần Võ Gia Bảo. Một chuỗi ngắn như vậy cho thấy thành tích địa phương có thể tích lũy qua nhiều thế hệ, chứ không chỉ xuất hiện nhờ một gương mặt đơn lẻ.
Vĩnh Long lại nổi bật nhờ sự tập trung thành tích ở một trường. Cả ba đại diện của tỉnh đều đến từ THPT chuyên Nguyễn Bỉnh Khiêm và góp mặt trong ba trận chung kết đầu tiên, từ năm 2000 đến 2002. Trần Ngọc Minh và Lương Phương Thảo giành chức vô địch, còn Đỗ Thị Hồng Nhung cũng đưa trường vào trận đấu cuối. Đây là kiểu dấu ấn khác với bảng xếp hạng địa phương: không cần số lượt lớn, một trường vẫn có thể tạo chuỗi thành tích liền mạch và đem về nhiều quán quân. Những trường hợp ấy nhắc rằng số lượng thí sinh vào chung kết và số lần chiến thắng đo hai khía cạnh khác nhau của sức mạnh học đường.
Phổ thông Năng khiếu: sức bền của một chuỗi bốn mùa
Phổ thông Năng khiếu thuộc nhóm trường có nhiều thí sinh vào Chung kết năm nhất: 5 lượt, sau Quốc học Huế và Amsterdam. Điểm riêng của trường là chuỗi bốn mùa liên tiếp có học sinh góp mặt, từ năm 2012 đến 2015. Năm gương mặt gồm Bùi Tứ Quý, Thân Ngọc Tĩnh, Đào Nguyễn Thạnh Hưng, Nguyễn Hoàng Bách và Nguyễn Huy Hoàng. Dù chưa có quán quân, trường có ba á quân liên tiếp ở các mùa 12, 13 và 14. Xét theo tiêu chí “trường có quán quân Olympia”, trường chưa ghi tên người chiến thắng; nhưng nếu đánh giá khả năng duy trì đại diện ở trận cuối, đây là một thành tích khó xem nhẹ.
Dấu ấn ấy không nên bị thu hẹp vào kết quả Olympia. Phổ thông Năng khiếu có định hướng đào tạo học sinh năng khiếu và thành tích học thuật rộng hơn, với hơn 50 huy chương, giải thưởng quốc tế; riêng năm học 2025–2026, học sinh đạt 73 giải học sinh giỏi quốc gia. Tại Olympic truyền thống 30/4 lần thứ 30, trường giành 35 huy chương vàng, 12 bạc và 3 đồng, xếp thứ nhì trong 131 trường. Các dữ kiện không chứng minh một thành tích tự động tạo ra thành tích khác, nhưng chúng giúp đặt chuỗi bốn năm Olympia vào bối cảnh: nhà trường xây dựng môi trường học thuật có nhiều cơ hội để học sinh thử sức và thể hiện năng lực.
Thành tích bền vững mới là dấu ấn đáng kể
Bảng thành tích Olympia dễ khiến người xem chỉ nhớ nhà vô địch, nhưng số lần vào chung kết kể một câu chuyện bổ sung: về khả năng phát hiện và chuẩn bị nhiều thế hệ học sinh. Quốc học Huế nổi bật ở cả hai thước đo, còn Phổ thông Năng khiếu gây chú ý nhờ chuỗi bốn mùa liên tiếp và ba lần về nhì. Hà Nội dẫn đầu theo địa phương, trong khi những tỉnh như Khánh Hòa cho thấy một chuỗi đại diện liên tiếp cũng đủ tạo sự chú ý. Không nên xem các con số này như bảng xếp hạng toàn diện chất lượng giáo dục; chúng phản ánh thành tích ở một sân chơi cụ thể. Nhưng chính sự khác biệt giữa số quán quân, số lượt vào chung kết và tính liên tục của đại diện làm nên bức tranh phong phú hơn về những ngôi trường có dấu ấn.
Chung kết mùa 26, dự kiến tổ chức ngày 1/11/2026, sẽ bổ sung một kết quả mới vào lịch sử ấy. Dù vòng nguyệt quế thuộc về ai, dấu ấn của các trường không chỉ được quyết định bởi một trận đấu. Những thành tích lặp lại qua nhiều mùa, từ kỷ lục của Quốc học Huế đến chuỗi bền bỉ của Phổ thông Năng khiếu, mới cho thấy rõ hơn cách một nhà trường hiện diện lâu dài trong sân chơi trí tuệ.
