Sốc phản vệ có thể chuyển nặng trong vài giờ
Sốc phản vệ là phản ứng dị ứng cấp tính nghiêm trọng, có thể gây suy hô hấp, tụt huyết áp và trụy tuần hoàn nhanh chóng sau khi cơ thể tiếp xúc với thuốc hoặc dị nguyên khác. Ca bệnh ở Tây Ninh cho thấy tự mua thuốc giảm đau không qua thăm khám có thể biến cơn đau răng thành tình huống đe dọa tính mạng.
Sáng 2/11, một người đàn ông 41 tuổi uống thuốc tân dược tự mua để trị đau răng. Khoảng hai giờ sau, anh ngứa khắp người, đỏ da lan rộng rồi ngất. Khi nhập viện, bệnh nhân hôn mê, tím tái, SpO₂ chỉ còn 60%, mạch ngoại vi không bắt được và huyết áp không đo được; bác sĩ xác định đây là sốc phản vệ độ 3, mức độ nặng nhất do dị ứng thuốc và nguy cơ ngừng tim, ngừng thở hiện hữu.
Đừng xem nhẹ ngứa, đỏ da sau khi uống thuốc
Phản ứng nghiêm trọng không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng khó thở hay ngất xỉu. Ngứa toàn thân, nổi mề đay, đỏ da hoặc ngứa họng sau khi dùng thuốc có thể là dấu hiệu cảnh báo ban đầu; tức ngực, khó thở, chóng mặt và vã mồ hôi càng khiến nguy cơ phản vệ đáng lo. Chờ xem triệu chứng có tự hết hay tự xử lý tại nhà có thể làm mất thời gian vàng.
Nếu những biểu hiện này xuất hiện sau khi uống thuốc, hãy gọi cấp cứu hoặc nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất; không chờ triệu chứng tự thuyên giảm. Người thân nên báo rõ loại thuốc đã dùng, thời điểm uống và những dấu hiệu đã xuất hiện để nhân viên y tế có thông tin xử trí.
Cấp cứu phản vệ cần được thực hiện khẩn cấp
Trong ca bệnh này, ê-kíp cấp cứu tiêm bắp và thiết lập đường truyền Adrenaline liên tục, đồng thời kiểm soát đường thở, cho thở oxy liều cao và truyền dịch nhanh. Mạch, huyết áp của bệnh nhân dần hồi phục; sau 24 giờ hồi sức tích cực, anh tỉnh táo, các chỉ số ổn định và xuất viện sau ba ngày điều trị.
Kết quả tốt không khiến phản vệ trở thành rủi ro có thể chờ đợi qua. Bệnh nhân cần được theo dõi sau giai đoạn cấp cứu vì phản ứng có thể tái phát theo hai pha. Adrenaline và các can thiệp chuyên môn phải do đội ngũ y tế thực hiện; khi nghi ngờ phản vệ, ưu tiên là gọi cấp cứu, không tự điều trị bằng thuốc tại nhà.
Không tự kê đơn cho mình
Đau răng cần được tìm nguyên nhân và tư vấn phù hợp, không nên chữa theo đơn cũ, lời mách bảo hay thuốc được chọn sau một mô tả sơ sài. Tự dùng thuốc giảm đau, kháng viêm hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định chuyên môn tiềm ẩn rủi ro, nhất là với người có cơ địa dị ứng chưa được phát hiện.
Hãy cho bác sĩ và nhân viên y tế biết tiền sử dị ứng thuốc, thực phẩm cũng như những phản ứng bất thường từng gặp. Thông tin này giúp họ cân nhắc thuốc và hướng theo dõi phù hợp. Bài học từ ca sốc phản vệ độ 3 rất rõ: đừng tự mua thuốc để xử lý triệu chứng chưa rõ nguyên nhân; nếu có dấu hiệu phản ứng nặng sau khi dùng thuốc, hãy gọi cấp cứu ngay.
