Từ đau răng đến nguy kịch chỉ trong hai giờ
Sốc phản vệ do thuốc là phản ứng dị ứng cấp tính nghiêm trọng, có thể làm suy hô hấp và trụy tuần hoàn tiến triển nhanh, đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời. Trường hợp một người đàn ông 41 tuổi ở Tây Ninh cho thấy vì sao tự mua thuốc giảm đau có thể biến một cơn đau răng thành tình huống sinh tử. Đau nhức dữ dội, anh tự đến nhà thuốc gần nhà mua thuốc uống thay vì đi khám. Khoảng hai giờ sau, anh ngứa toàn thân, da đỏ lan rộng rồi ngất xỉu. Khi được đưa đến bệnh viện, anh đã hôn mê, tím tái; nồng độ oxy trong máu chỉ còn 60%, mạch ngoại vi không bắt được và huyết áp không đo được. Bác sĩ xác định đây là sốc phản vệ độ 3, mức nặng có thể nhanh chóng dẫn đến ngừng tim, ngừng thở.
Dị ứng thuốc giảm đau không phải lúc nào cũng báo trước
Điều đáng ngại không chỉ là phản ứng nặng, mà còn là tốc độ chuyển biến: ngứa hoặc đỏ da ban đầu có thể bị xem nhẹ, trong khi tình trạng đã nhanh chóng tiến triển đến mất ý thức và trụy tuần hoàn. Dị ứng thuốc giảm đau có thể biểu hiện bằng ngứa, nổi mề đay, đỏ da; một số người sau đó xuất hiện ngứa họng, tức ngực, khó thở, chóng mặt hoặc vã mồ hôi. Không thể dựa vào việc từng uống thuốc mà không gặp vấn đề để tự kết luận lần dùng sau sẽ an toàn. Trong ca bệnh này, gia đình đưa người bệnh đi cấp cứu sau khi anh ngất; tại viện, ê-kíp phải kích hoạt quy trình cấp cứu ưu tiên cao nhất. Khi nghi phản vệ, chờ xem triệu chứng có tự hết hay không là lựa chọn nguy hiểm: cần tìm trợ giúp y tế ngay.
- Ngứa toàn thân, nổi mề đay hoặc đỏ da sau khi dùng thuốc.
- Ngứa họng, tức ngực, khó thở, chóng mặt hoặc vã mồ hôi.
- Ngất xỉu, tím tái, lơ mơ hay mất ý thức là dấu hiệu cấp cứu đặc biệt nghiêm trọng.
Cấp cứu đúng lúc giúp người bệnh qua cơn nguy kịch
Các bác sĩ tiêm bắp adrenaline, thiết lập đường truyền adrenaline liên tục, kiểm soát đường thở, cho thở oxy liều cao và truyền dịch nhanh để chống sốc. Sau 24 giờ hồi sức tích cực, người bệnh tỉnh táo, đường thở thông thoáng, các chỉ số mạch, huyết áp và oxy máu ổn định; anh được chuyển sang khoa Nội tim mạch theo dõi rồi xuất viện sau ba ngày điều trị. Việc hồi phục không có nghĩa phản ứng đã hết nguy cơ ngay lập tức: bệnh nhân vẫn được theo dõi vì sốc phản vệ có thể tái phát sau khi triệu chứng ban đầu thuyên giảm. Đây là lý do người có biểu hiện nghi phản vệ cần đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu, hồi sức, thay vì tự xử trí tại nhà hoặc chỉ chờ triệu chứng lắng xuống.
Đừng biến nhà thuốc thành nơi tự chẩn đoán
Cơn đau răng cần được tìm nguyên nhân, không chỉ bị che lấp bằng một loại thuốc mua theo mô tả sơ sài. Tự mua thuốc giảm đau mà không thăm khám hoặc có chỉ định khiến người dùng khó đánh giá nguy cơ dị ứng, tương tác và cách xử trí khi có phản ứng bất thường. Bác sĩ khuyến cáo không tự ý mua, sử dụng thuốc khi chưa có chỉ định; nếu sau khi dùng thuốc xuất hiện ngứa, nổi mề đay, đỏ da, khó thở, chóng mặt hoặc vã mồ hôi, cần nghĩ đến nguy cơ phản vệ và nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất. Hãy báo cho nhân viên y tế biết tên thuốc, thời điểm uống và các triệu chứng đã xuất hiện, nếu có thể mang theo vỏ hoặc vỉ thuốc. Kết luận rất rõ: đau răng cần được khám, còn nghi phản vệ cần được cấp cứu—đừng tự làm bác sĩ bằng một viên thuốc không rõ mức độ phù hợp.
