Năng lực tại chỗ quyết định chất lượng chăm sóc
Đào tạo y tế cơ sở là quá trình giúp nhân viên y tế tuyến dưới cập nhật kiến thức, rèn kỹ năng thực hành và đủ năng lực cung cấp dịch vụ an toàn, phù hợp ngay tại địa phương. Đây không phải hoạt động bổ trợ bên lề: đào tạo và hỗ trợ chuyên môn là nền tảng để nâng chất lượng chăm sóc, mở rộng lựa chọn điều trị gần nhà và giảm những lần chuyển tuyến không cần thiết. Tại Đà Nẵng, bệnh viện tuyến trên đang huấn luyện nhân viên y tế cơ sở về cấp cứu nhi khoa bằng lý thuyết, tình huống mô phỏng và thực hành các kỹ năng như hồi sinh tim phổi, sốc điện, xử trí co giật và hồi sức sơ sinh. Cách học gắn với thao tác giúp kiến thức có cơ hội chuyển thành năng lực thực tế. Người bệnh được lợi khi cơ sở có thể nhận biết nguy cơ, xử trí ban đầu và điều trị trong giới hạn chuyên môn được giao.
Hợp tác phải đưa kỹ thuật đến nơi người bệnh cần
Chuyển giao kỹ thuật hiệu quả đòi hỏi quan hệ hợp tác liên tục giữa bệnh viện tuyến trên, bệnh viện tuyến dưới và cơ sở đào tạo, thay vì một lần hướng dẫn rồi kết thúc. Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất triển khai hợp tác theo ba hướng: tiếp nhận kỹ thuật cao từ tuyến trên, liên kết trường đại học để đào tạo ê-kíp tại chỗ và chuyển giao kỹ thuật cho tuyến dưới. Từ đầu năm 2026, bệnh viện đã chuyển giao kỹ thuật sản khoa, ngoại tổng quát, chạy thận nhân tạo và phẫu thuật trĩ Longo cho một số cơ sở; chuyên gia tuyến trên cũng trực tiếp phẫu thuật và hướng dẫn bác sĩ trong 13 ca thuộc các lĩnh vực khác nhau. Cuối tháng 10-2026, bệnh viện ký biên bản ghi nhớ với Trường Đại học Y Dược Cần Thơ về đào tạo, thực hành lâm sàng, nghiên cứu và chuyển giao kỹ thuật. Những liên kết như vậy có giá trị khi giúp đội ngũ tiếp nhận tự thực hiện được kỹ thuật và người bệnh được điều trị gần nhà hơn.
Theo thống kê giai đoạn 2020-2025, các bệnh viện thực hiện hướng dẫn chuyên môn tổ chức 1.372 hoạt động đào tạo cho 69.395 nhân viên y tế, tiến hành 1.108 cuộc hội chẩn trực tuyến và chuyển giao 496 gói kỹ thuật gồm 3.253 kỹ thuật chuyên môn. Quy mô này cho thấy hỗ trợ đã vượt khỏi những buổi tập huấn đơn lẻ, nhưng số hoạt động tự nó chưa chứng minh chất lượng chăm sóc đã tăng. Thước đo cần là mức độ an toàn, khả năng duy trì kỹ thuật và kết quả người bệnh nhận được.
Hướng dẫn chuyên môn phải tính từ lợi ích người bệnh
Hướng dẫn chuyên môn chỉ đáng tin cậy khi phù hợp năng lực, trang thiết bị và nhu cầu của nơi tiếp nhận. Cơ quan quản lý y tế đề xuất chuyển từ hỗ trợ rời rạc sang kế hoạch có mục tiêu, lộ trình và đánh giá kết quả; đồng thời xây dựng bản đồ chuyên môn để xác định bệnh viện nào hỗ trợ cơ sở nào. Đây là hướng đi hợp lý trong bối cảnh hệ thống khám chữa bệnh chuyển sang ba cấp chuyên môn và công nghệ y tế từ xa mở thêm cách kết nối giữa các đơn vị. Đề án phát triển mạng lưới bệnh viện vệ tinh giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu bổ sung ít nhất 200 bệnh viện vệ tinh và giảm tối thiểu 20% số người bệnh phải chuyển lên tuyến chuyên sâu cao hơn hoặc tương đương. Nhưng mục tiêu giảm chuyển tuyến không nên biến thành áp lực giữ người bệnh tại chỗ: chuyển viện vẫn cần thiết khi vượt quá năng lực xử trí an toàn.
Lợi ích thiết thực của chuyển giao là người dân có thêm lựa chọn khám chữa bệnh tại địa phương, bớt thời gian đi lại và giảm gánh nặng cho bệnh viện tuyến trên. Một số đơn vị ở Đà Nẵng ghi nhận tỷ lệ chuyển tuyến giảm hơn 60% sau chuyển giao, nhưng con số ấy cần được đọc cùng chất lượng điều trị, an toàn và khả năng theo dõi sau can thiệp. Hợp tác cũng nên có bước đánh giá trước khi nhân rộng, như ngành y tế dự kiến rút kinh nghiệm từ mô hình tại Trung tâm Y tế khu vực Hòa Vang. Thành công không nằm ở số kỹ thuật được bàn giao, mà ở chỗ cơ sở làm chủ kỹ thuật đều đặn, đúng chỉ định và người bệnh hài lòng. Đào tạo, hỗ trợ chuyên môn và chuyển giao chỉ thực sự nâng tầm y tế cơ sở khi cùng phục vụ tiêu chí ấy.
