Từ trao đổi công nghệ đến năng lực tự chủ
AI tự chủ là năng lực nghiên cứu, phát triển và ứng dụng các hệ thống trí tuệ nhân tạo dựa trên tri thức, hạ tầng và nguồn nhân lực trong nước, đồng thời hợp tác quốc tế để mở rộng năng lực làm chủ công nghệ. Đây nên là thước đo của hợp tác AI Việt Nam – Hàn Quốc, thay vì chỉ đếm số dự án hay thỏa thuận được ký.
Diễn đàn AI và Công nghệ số Việt Nam – Hàn Quốc 2026 diễn ra tại Hà Nội ngày 29/10, kết nối cơ quan quản lý, doanh nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu hai nước. Điểm đáng chú ý là diễn đàn dành trọng tâm cho việc trao đổi kinh nghiệm phát triển các mô hình AI tự chủ, chuyển cuộc đối thoại từ hợp tác số nói chung sang năng lực công nghệ cụ thể.
Sự dịch chuyển này có lý do rõ ràng: AI đang làm thay đổi sản xuất và quản trị, đồng thời trở thành yếu tố quyết định sức cạnh tranh quốc gia. Nếu chỉ tiếp nhận sản phẩm có sẵn, doanh nghiệp có thể ứng dụng nhanh nhưng khó kiểm soát hướng phát triển, dữ liệu và khả năng thích nghi với nhu cầu trong nước. Vì vậy, mục tiêu hợp lý là cùng nghiên cứu, cùng phát triển và tạo ra giá trị có thể thương mại hóa.
Ba trụ cột phải đi cùng nhau
Trụ cột thứ nhất là nghiên cứu, phát triển và ứng dụng mô hình AI nền tảng, mô hình ngôn ngữ lớn cùng giải pháp phục vụ sản xuất, kinh doanh và dịch vụ. Hướng đi đúng không phải chạy theo mô hình lớn nhất, mà là chọn bài toán thực tế, tạo sản phẩm hữu ích và tích lũy năng lực làm chủ qua quá trình triển khai.
Trụ cột thứ hai là hạ tầng dữ liệu, hạ tầng tính toán, môi trường thử nghiệm và công nghệ bán dẫn phục vụ AI. Diễn đàn đặt vấn đề xây dựng, vận hành trung tâm dữ liệu AI và phát triển năng lực tính toán; đây là điều kiện để tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp tiếp cận tài nguyên cần thiết, thay vì để năng lực AI chỉ nằm trong tay một số đơn vị.
Trụ cột thứ ba là nhân lực AI, được đào tạo gắn với nghiên cứu và triển khai thực tế. Trao đổi chuyên gia, nghiên cứu chung, đào tạo kỹ sư và nâng kỹ năng ứng dụng AI cho người lao động cần trở thành các hoạt động nối tiếp nhau. Thiếu một trong ba trụ cột, mô hình khó đi vào ứng dụng; có công nghệ mà thiếu tính toán hoặc người vận hành, mục tiêu tự chủ cũng khó thành hiện thực.
AI và bán dẫn Việt Hàn: cơ hội cần biến thành năng lực
Hợp tác AI sẽ khó bền nếu tách khỏi bán dẫn. AI cần chip và năng lực tính toán; ngược lại, AI cũng đang làm thay đổi ngành bán dẫn. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc dưới tác động của công nghệ mới, Việt Nam và Hàn Quốc có cơ hội bổ sung thế mạnh: Hàn Quốc có vị thế nổi bật về chip nhớ, còn Việt Nam đang mở rộng tham gia hệ sinh thái bán dẫn.
Hội nghị AI – Bán dẫn Việt Nam – Hàn Quốc lần thứ nhất, dự kiến tổ chức ngày 12/11/2026 tại Hà Nội, sẽ tập trung vào nhân lực, chính sách hợp tác, kết nối kinh doanh và triển lãm công nghệ. Doanh nghiệp Việt Nam có thể tìm đối tác Hàn Quốc trong thiết kế vi mạch, đóng gói, kiểm thử chip và ứng dụng AI; hai bên cũng dự kiến trao các biên bản ghi nhớ hợp tác.
Vai trò của doanh nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu sẽ quyết định liệu những kết nối này có tạo ra năng lực lâu dài hay chỉ dừng ở sự kiện. Doanh nghiệp cần đem bài toán và nhu cầu thị trường; trường, viện cần đào tạo và nghiên cứu chung; đối tác công nghệ cần tạo điều kiện chuyển giao và thử nghiệm. Với người dân, kết quả đáng kỳ vọng là AI được ứng dụng rộng hơn trong dịch vụ công, giáo dục, y tế và hoạt động kinh tế, chứ không chỉ là những tuyên bố về công nghệ.
Thước đo cuối cùng là khả năng làm chủ
Ba hướng hợp tác—mô hình AI, hạ tầng tính toán và nhân lực—chỉ tạo thành chiến lược khi gắn với bán dẫn, nhu cầu thực tiễn và sự tham gia liên tục của doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu. Diễn đàn tháng 10 đã mở ra trọng tâm AI tự chủ; hội nghị dự kiến vào tháng 11 là bước tiếp theo để nối đối thoại với đối tác và các thỏa thuận cụ thể.
Thành công không nên được đánh giá bằng số cuộc gặp hay biên bản ghi nhớ, mà bằng sản phẩm được triển khai, kỹ sư được đào tạo và năng lực công nghệ được giữ lại trong hệ sinh thái hai nước. Nếu hợp tác AI Việt – Hàn đi theo hướng đó, AI tự chủ sẽ không còn là khẩu hiệu: nó sẽ trở thành khả năng thiết kế, vận hành và cải tiến công nghệ phục vụ người dân, doanh nghiệp.
