Phòng bệnh bắt đầu từ nhận biết và báo sớm
Bệnh não mô cầu là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, lây chủ yếu qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần và có thể tiến triển nhanh thành viêm màng não hoặc nhiễm khuẩn huyết, gây biến chứng nghiêm trọng nếu chậm phát hiện, điều trị. Vì vậy, phòng bệnh não mô cầu trong trường học không thể chỉ trông chờ vào khử khuẩn: học sinh, phụ huynh và giáo viên cần nhận diện dấu hiệu, giữ vệ sinh và báo sớm cho nhân viên y tế. Sốt, đau đầu dữ dội, cứng gáy, buồn nôn, nôn ói hoặc ban xuất huyết là những dấu hiệu cần được chú ý. Biểu hiện ban đầu đôi khi không đặc hiệu, dễ bị nhầm với cảm cúm thông thường. Nếu trẻ có triệu chứng đáng ngờ, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá, thay vì tự kết luận hoặc chờ bệnh tự khỏi.
Trong hơn một tuần, TP.HCM ghi nhận 5 ca mắc não mô cầu, trong đó có một trường hợp tử vong; các ca xuất hiện tại trường học làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lây lan trong cộng đồng. Mối lo này cần được đáp lại bằng hành động bình tĩnh, nhất quán và dựa trên hướng dẫn y tế, không phải tin đồn hay tự ý dùng thuốc.
Khử khuẩn đi cùng theo dõi sức khỏe mỗi ngày
Một số trường tại TP.HCM đã kết hợp vệ sinh môi trường với kiểm tra sức khỏe học sinh ngay từ đầu giờ. Tại Trường Tiểu học Đặng Trần Côn, giáo viên chủ nhiệm phối hợp nhân viên y tế điểm danh, quan sát từng em; học sinh có biểu hiện bất thường được kiểm tra ban đầu tại phòng y tế và phụ huynh được liên hệ để đưa trẻ đi khám. Sau khi có thông tin về ca bệnh, trường tổng vệ sinh lớp, lau bàn ghế, tay nắm cửa và vật dụng thường xuyên tiếp xúc bằng dung dịch sát khuẩn, đồng thời mở cửa phòng học để thông thoáng. Đây là cách làm hợp lý, nhưng khử khuẩn trường học không thay thế việc theo dõi triệu chứng hay khám bệnh khi cần.
Học sinh nên rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch, che miệng, mũi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay khi ho, hắt hơi, không dùng chung ly, bình nước hay đồ cá nhân; khẩu trang được khuyến khích ở nơi đông người. Cần hạn chế tiếp xúc gần với người có biểu hiện bệnh đường hô hấp. Mỗi em cũng nên báo giáo viên hoặc gia đình khi thấy sốt, mệt bất thường, thay vì mặc định đó là cảm cúm.
Trạm y tế đưa hướng dẫn đến lớp và phụ huynh
Truyền thông chỉ có tác dụng khi học sinh hiểu rõ việc cần làm và phụ huynh nhận được cùng một hướng dẫn. Trạm Y tế phường Chợ Lớn đã phối hợp với 7 trường, gồm 4 trường tiểu học, 2 trường trung học cơ sở và một trường trung học phổ thông, để hướng dẫn các biện pháp phòng bệnh lây qua đường hô hấp, trong đó có não mô cầu. Thông tin còn được chuyển tới gia đình qua trang điện tử, mạng xã hội và các nhóm Zalo lớp học, giúp việc theo dõi sức khỏe giữa nhà và trường thống nhất hơn.
Sáng 26/10, Trạm Y tế phường Bình Đông tổ chức truyền thông phòng, chống não mô cầu và tay chân miệng cho hơn 7.200 học sinh, giáo viên tại 5 trường tiểu học: An Phong, Nguyễn Trung Ngạn, Bùi Minh Trực, Hoàng Minh Đạo và Bông Sao. Phụ huynh nên trao đổi với nhà trường về dấu hiệu cần báo, lịch sử tiêm chủng của con và hướng dẫn tiêm vắc-xin phù hợp. Kháng sinh dự phòng chỉ nên dùng khi cơ quan y tế chỉ định; tự mua hoặc tự uống thuốc không phải cách phòng bệnh an toàn.
Cà Mau: dự phòng cho người tiếp xúc, nhưng nguồn lây chưa rõ
Tình hình tại Cà Mau nhắc rằng điều tra nguồn lây có thể chưa cho kết quả ngay, nhưng người tiếp xúc gần vẫn cần được hướng dẫn cụ thể. Ngày 30/10, CDC tỉnh cho biết bệnh nhân nữ N.T.D., 33 tuổi, ở ấp Rạch Dinh, xã Sông Đốc, mắc viêm não mô cầu và tử vong tại bệnh viện. Theo điều tra dịch tễ, trong hai tuần trước khi mắc bệnh, chị không đi xa nhà và chưa ghi nhận tiếp xúc với người mắc não mô cầu. Đến thời điểm được thông tin, nguồn lây trong các ca bệnh tại Cà Mau vẫn chưa xác định.
Bảy người tiếp xúc với chị D. trước khi nhập viện được cấp thuốc kháng sinh dự phòng; các hộ dân gần nhà được hướng dẫn vệ sinh, khử khuẩn và bảo vệ cá nhân. Với người tiếp xúc gần bệnh nhân N., cơ quan chức năng tiến hành sàng lọc, cấp thuốc dự phòng và hướng dẫn theo dõi sức khỏe trong 10 ngày. Đây là việc dành cho nhóm có yếu tố tiếp xúc được y tế đánh giá, không phải hướng dẫn dùng kháng sinh đại trà. Kết luận cần nhớ rất rõ: báo sớm dấu hiệu nghi ngờ, làm theo hướng dẫn chuyên môn và phối hợp theo dõi sức khỏe là những bước thiết thực nhất để hạn chế nguy cơ lây lan trong môi trường học đường.
