Khoảng trống giữa học tập và việc làm đang nới rộng
Thanh niên NEET là những người trong độ tuổi thanh niên không có việc làm và cũng không tham gia học tập hoặc đào tạo, một nhóm dễ bị mắc kẹt khi thiếu kỹ năng, định hướng và kết nối với thị trường lao động. Quý III/2026, khoảng 1,6 triệu người từ 15-24 tuổi thuộc nhóm này, tương đương 11,2% tổng số thanh niên và tăng 195.100 người so với quý trước.
Ngày 13/11/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành văn bản truyền đạt chỉ đạo của Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà về phát triển thị trường lao động và tạo việc làm thanh niên. Con số 1,6 triệu không tăng so với cùng kỳ năm 2025, còn tỷ lệ giảm từ 11,5% xuống 11,2%; nhưng mức tăng mạnh theo quý vẫn là tín hiệu không thể xem nhẹ. Quý III thường trùng thời điểm nhiều người vừa tốt nghiệp, phải chuyển từ trường học sang thị trường việc làm. Vì vậy, vấn đề không chỉ là thiếu chỗ làm: một bộ phận thanh niên còn thiếu cầu nối để biến bằng cấp, kỹ năng và mong muốn đi làm thành cơ hội cụ thể.

Chỉ đạo đúng hướng, nhưng cần biến thành lộ trình dễ tiếp cận
Phó Thủ tướng cơ bản đồng ý với nhiệm vụ và giải pháp do Bộ Nội vụ đề xuất, đồng thời giao bộ này chủ trì phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài chính, Trung ương Đoàn, các cơ quan liên quan và địa phương. Trọng tâm gồm tư vấn hướng nghiệp, tổ chức đào tạo và đào tạo lại, phát triển kỹ năng nghề, tạo cơ chế hỗ trợ tìm việc, vận hành hiệu quả sàn giao dịch việc làm quốc gia và kết nối cung cầu lao động.
Đây là hướng tiếp cận hợp lý vì chỉ đăng thông tin tuyển dụng không đủ giúp người trẻ vượt qua rào cản kỹ năng hoặc thiếu kinh nghiệm. Cần nối các bước thành một hành trình: đánh giá năng lực, chọn khóa đào tạo nghề phù hợp, thực hành tại nơi làm việc rồi được giới thiệu tới vị trí tuyển dụng. Bộ Giáo dục và Đào tạo được đề nghị tăng liên kết giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp, mở rộng khóa nghề ngắn hạn, linh hoạt để người từng gián đoạn học tập có thể quay lại học hoặc học nghề. Hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc các cơ chế này có dễ tìm, dễ tham gia và gắn với nhu cầu tuyển dụng thực tế hay không.

Ưu tiên người ít cơ hội và hỗ trợ cả chi phí tiếp cận
Không thể dùng một mô hình chung cho mọi thanh niên NEET. Đề xuất của Bộ Nội vụ yêu cầu hỗ trợ dựa trên đặc điểm, nhu cầu và nguyên nhân của từng nhóm, kết hợp tư vấn nghề nghiệp với rèn kỹ năng, giới thiệu việc làm và hướng dẫn tiếp cận chính sách. Thanh niên nông thôn, nữ thanh niên, thanh niên dân tộc thiểu số và người có hoàn cảnh khó khăn cần được ưu tiên.
Địa phương được giao rà soát hoàn cảnh, nhu cầu và lồng ghép nguồn lực để hỗ trợ chi phí học tập, đi lại cũng như khả năng tiếp cận dịch vụ. Đây là chi tiết có ý nghĩa thực tế: một khóa học hoặc phiên tư vấn dù phù hợp vẫn nằm ngoài tầm với nếu người học không thể đi lại hay không biết nơi đăng ký. Đoàn Thanh niên phối hợp với chính quyền cơ sở cần chủ động tìm đến người trẻ ngoài hệ thống trường học và việc làm, tư vấn, kết nối cơ hội, hỗ trợ khởi nghiệp và hướng dẫn tiếp cận vốn vay theo quy định.
Trách nhiệm phải được đo bằng kết quả chuyển tiếp
Doanh nghiệp cũng cần tham gia bằng cách nhận thanh niên thực tập, đào tạo tại chỗ và tuyển dụng, đồng thời bảo đảm điều kiện làm việc, tiền lương và cơ hội phát triển nghề nghiệp phù hợp. Nếu trải nghiệm đầu tiên chỉ là việc làm bấp bênh, người trẻ khó duy trì gắn bó; nếu đào tạo không sát vị trí tuyển dụng, nguồn lực dành cho học nghề cũng khó tạo ra chuyển biến.
Các bộ, ngành và địa phương được yêu cầu gắn trách nhiệm với kết quả phát triển thị trường lao động, năng suất và chất lượng nhân lực; đồng thời thực hiện chính sách lao động, việc làm, an sinh, chủ động cân đối cung cầu và thúc đẩy tạo việc làm, nhất là cho người trẻ. Những vướng mắc vượt thẩm quyền cần được báo cáo kịp thời. Thước đo nên là có bao nhiêu người được kết nối với khóa học phù hợp, hoàn tất đào tạo và tìm được công việc có triển vọng, thay vì chỉ đếm số hoạt động tư vấn. Chỉ đạo đã nêu đúng các mắt xích; bước quyết định là phối hợp đủ sát để thanh niên đi từ hỗ trợ đến việc làm thực chất.






