Nhổ răng sâu tại nhà: hành động tưởng nhỏ, hậu quả có thể tàn phá não
Nhổ răng sâu tại nhà là việc người lớn hoặc trẻ tự dùng tay, dây hoặc dụng cụ không chuyên để kéo chiếc răng bị sâu ra khỏi miệng, thường không có gây tê, không vô trùng và không được nha sĩ đánh giá trước; hành vi này có thể tạo ra vết thương hở, làm vi khuẩn từ khoang miệng xâm nhập vào máu, gây nhiễm trùng lan rộng và dẫn tới những biến chứng nguy hiểm cho tim, não và toàn cơ thể. Nhìn từ bên ngoài, một chiếc răng sâu có vẻ chỉ là chuyện đau nhức, hôi miệng hay khó ăn. Nhưng trường hợp bé trai 10 tuổi tên Phi Phi cho thấy nhổ răng sâu tại nhà có thể là mắt xích trong chuỗi biến cố dẫn đến xuất huyết não ở trẻ. Khi phụ huynh coi răng sâu là chuyện nhỏ, tự xử lý bằng mẹo dân gian hoặc để trẻ tự nhổ, họ đang đánh cược với sức khỏe thần kinh của con.
Ca bệnh Phi Phi: từ chiếc răng sâu đến trực thăng cấp cứu và khối máu 40 ml trong não
Ngày 12/10, một trực thăng cấp cứu phải hạ cánh xuống Bệnh viện Trung Nam thuộc Đại học Vũ Hán để chuyển bé Phi Phi, 10 tuổi, từ huyện Hồng An đến khu cấp cứu vì xuất huyết não đột ngột. Hình ảnh CT cho thấy lượng máu trong não lên tới hơn 40 ml, kèm liệt nửa người và rối loạn ngôn ngữ nặng. Đây không phải là chấn thương đầu, mà là hậu quả của nhiều túi phình động mạch não mang dấu hiệu viêm nhiễm. Khi bác sĩ lần ngược lại tiền sử, họ phát hiện vài tháng trước bé từng tự dùng tay nhổ một chiếc răng sâu. Ê-kíp nghi ngờ ổ nhiễm trùng răng miệng đã đưa vi khuẩn vào máu, gây viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn, hình thành các khối sùi trên van tim rồi trôi lên não tạo túi phình động mạch. Một túi phình vỡ, máu tràn trong sọ, và một đứa trẻ khỏe mạnh bỗng thành bệnh nhân thần kinh nguy kịch.
Vì sao nhiễm trùng sau nhổ răng có thể tấn công tim và não trẻ
Điểm đáng sợ của nhổ răng sâu tại nhà là nguy cơ nhiễm trùng sau nhổ răng không dừng lại ở miệng. Khi nhổ răng bằng tay hoặc dụng cụ không vô trùng, đặc biệt trên nền răng đang viêm, sưng, chảy máu, vi khuẩn trong khoang miệng có thể đi thẳng vào dòng máu. Ở Phi Phi, bác sĩ phát hiện những khối sùi nhiễm trùng bám trên van tim, phù hợp với viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn. Những khối sùi này có thể bong ra, theo tuần hoàn lên não, gây tắc mạch, làm tổn thương thành mạch và hình thành túi phình động mạch nhiễm khuẩn có nguy cơ vỡ, gây xuất huyết não ở trẻ. Dù không thể khẳng định chỉ riêng hành vi tự nhổ răng đã trực tiếp gây toàn bộ chuỗi biến chứng, các bác sĩ nhấn mạnh: vi khuẩn từ khoang miệng có thể vào máu trong một số tình huống, và khi đã bám được vào tim, hậu quả thần kinh có thể tàn phá.
Nhận diện dấu hiệu cảnh báo và khi nào phải đưa trẻ đi cấp cứu
Xuất huyết não ở trẻ không phải bệnh thường gặp, nhưng khi xảy ra, thời gian là yếu tố quyết định. Trẻ có nhiễm trùng sau nhổ răng hoặc sau các vấn đề răng miệng kéo dài thường không chỉ đau răng. Nếu trẻ sốt dai dẳng, mệt mỏi, ăn uống kém hoặc lừ đừ không rõ nguyên nhân, phụ huynh không nên mặc định đó là cảm lạnh. Đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng nặng, trong đó có viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn. Khi trẻ đột ngột yếu hoặc liệt một bên cơ thể, nói khó, mất khả năng nói, co giật hay rối loạn ý thức, cần gọi cấp cứu ngay lập tức. Những biểu hiện này là tiếng chuông báo động của xuất huyết não ở trẻ. Đừng chờ đợi xem có đỡ không, vì mỗi phút trôi qua đều có thể làm tổn thương não thêm. Cha mẹ phải coi các triệu chứng thần kinh sau chấn thương miệng, nhiễm trùng răng miệng là tình huống khẩn cấp, không tự điều trị tại nhà.
Phòng ngừa: đưa trẻ khám nha sĩ định kỳ thay vì tự nhổ răng sâu tại nhà
Điều đáng mừng là chuỗi biến chứng như Phi Phi gặp phải hoàn toàn có thể giảm nguy cơ bằng những bước rất cơ bản. Thay vì nhổ răng sâu tại nhà, phụ huynh cần đưa trẻ đi khám nha sĩ định kỳ để phát hiện sớm sâu răng, viêm nướu, áp xe và xử lý đúng cách. Trẻ phải được đánh giá xem răng đó có thể tự thay, cần điều trị hay phải nhổ theo chỉ định chuyên môn, trong điều kiện vô trùng và được kiểm soát nhiễm trùng. Không nên tự nhổ răng bằng tay hoặc dùng dụng cụ không được vệ sinh đúng cách, nhất là khi răng đang viêm, sưng hoặc chảy máu. Phụ huynh cũng cần quan tâm đến sức khỏe răng miệng nói chung: đánh răng đúng, hạn chế đồ ngọt, và đưa trẻ đi khám kịp thời khi có dấu hiệu bất thường, thay vì chờ đến lúc đau không chịu nổi mới xử lý. Đây không chỉ là chăm sóc răng, mà là bảo vệ tim và não của con.
