Chăm sóc toàn diện phải bắt đầu từ mục tiêu sống độc lập
Chăm sóc người cao tuổi toàn diện là cách tổ chức dịch vụ y tế kết nối điều trị, phục hồi chức năng, dinh dưỡng, hỗ trợ tâm lý và theo dõi lâu dài theo nhu cầu của từng người. Đó là chuyển đổi cần thiết: điều trị khỏi một đợt bệnh chưa đủ nếu người bệnh mất khả năng tự đi lại, ăn uống hay sinh hoạt thường ngày. Ngày 31/10, Bệnh viện Thống Nhất tổ chức Hội nghị khoa học thường niên năm 2026 với chủ đề “Lão khoa tích hợp trong kỷ nguyên già hóa dân số”, trong bối cảnh dân số già đi và bệnh không lây nhiễm, đa bệnh lý gia tăng. Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh yêu cầu tổ chức chăm sóc sức khỏe người cao tuổi theo hướng đáp ứng lâu dài.
Người cao tuổi có thể cùng lúc mắc nhiều bệnh, dùng nhiều loại thuốc và cần hỗ trợ ở nhiều mặt. Vì vậy, kế hoạch riêng lẻ giữa các chuyên khoa dễ tạo ra khoảng trống: điều trị không nối tiếp phục hồi, dinh dưỡng không được tính đến, còn tâm lý và điều kiện sống bị bỏ quên. Mục tiêu hợp lý hơn là giúp mỗi người duy trì tối đa chức năng, sống an toàn và giữ quyền tự chủ lâu nhất có thể. Đây cũng là thước đo thiết thực hơn cho “sống khỏe tuổi già” so với việc chỉ đếm số năm sống.
Phục hồi, dinh dưỡng và tâm lý không phải phần phụ
Một đợt điều trị thành công có thể mất ý nghĩa nếu người bệnh xuất viện trong tình trạng yếu, ăn uống kém hoặc sợ vận động. Phục hồi chức năng giúp duy trì và lấy lại khả năng hoạt động; dinh dưỡng hỗ trợ thể trạng; còn hỗ trợ tâm lý giúp người cao tuổi đối diện với bệnh tật, thay đổi vai trò và nỗi lo phụ thuộc. Gia đình, cộng đồng và đội ngũ y tế cần phối hợp thay vì xem những nhu cầu này là việc riêng của từng bên. Lãnh đạo Bộ Y tế nhấn mạnh chăm sóc người bệnh cao tuổi cần kết hợp điều trị, phục hồi chức năng, dinh dưỡng cùng hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng.
Cách tiếp cận tích hợp cũng đòi hỏi đánh giá lão khoa toàn diện: phát hiện sớm suy yếu, nguy cơ té ngã, suy dinh dưỡng hay suy giảm nhận thức; rà soát lợi ích và rủi ro của thuốc; rồi thống nhất mục tiêu chăm sóc giữa các chuyên môn. Điều này không có nghĩa mọi người cao tuổi đều cần cùng một gói dịch vụ. Ngược lại, kế hoạch phải phù hợp với sức khỏe, mong muốn, nơi ở và khả năng hỗ trợ của từng gia đình. Chăm sóc tốt là kế hoạch người bệnh có thể theo được, chứ không chỉ là danh sách can thiệp trên hồ sơ.
Y tế cơ sở giữ mạch chăm sóc sau khi xuất viện
Sự liên tục thường được quyết định sau khi người cao tuổi rời bệnh viện. Nếu không ai theo dõi thuốc men, vận động, dinh dưỡng và dấu hiệu trở nặng, gia đình dễ phải tự xoay xở cho đến khi vấn đề buộc phải nhập viện lại. Vì thế, y tế cơ sở cần là điểm kết nối thường xuyên giữa bệnh viện, gia đình và cộng đồng: theo dõi sức khỏe tại nơi cư trú, hướng dẫn người chăm sóc và chuyển tuyến kịp thời khi cần chuyên môn sâu. Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên đề nghị tăng cường chăm sóc người cao tuổi tại y tế cơ sở, gia đình và cộng đồng để người dân tiếp cận dịch vụ ngay nơi sinh sống.
Vai trò này cần được củng cố bằng đào tạo cho nhân viên y tế và người chăm sóc tại nhà, cùng cơ chế chuyển giao kỹ thuật có hướng dẫn, đánh giá sau chuyển giao. Bệnh viện Thống Nhất được đề nghị cụ thể hóa định hướng lão khoa thành mô hình có thể triển khai, đánh giá và nhân rộng; đồng thời kết nối theo dõi từ lúc tiếp nhận, điều trị đến sau xuất viện. Đây là hướng đi đúng, nhưng chỉ có giá trị nếu tuyến dưới đủ năng lực và người dân dễ tiếp cận. Dịch vụ thuận tiện, an toàn đặc biệt quan trọng với người hạn chế vận động, không thể thường xuyên đi xa để tái khám.
Đo thành công bằng chất lượng sống
Quy mô hội nghị cho thấy lão khoa tích hợp đang trở thành chủ đề được quan tâm: chương trình có 208 báo cáo khoa học, gồm 180 báo cáo chuyên đề và 28 báo cáo poster, trong 32 phiên khoa học. Nhưng nhiều báo cáo chỉ có ý nghĩa khi chuyển thành quy trình chăm sóc thực tế, phối hợp được các chuyên môn và giúp người cao tuổi cùng gia đình hiểu rõ việc cần làm.
Thước đo cuối cùng không nên chỉ là số bệnh được điều trị hay số ngày nằm viện giảm, mà còn là khả năng tự sinh hoạt, cảm giác an toàn và mức độ phù hợp của chăm sóc với đời sống mỗi người. Điều trị vẫn thiết yếu, nhưng không thể đứng một mình. Khi phục hồi chức năng, dinh dưỡng, hỗ trợ tâm lý và y tế cơ sở được nối thành một hành trình liên tục, người cao tuổi có cơ hội duy trì độc lập và chất lượng sống. Đó mới là ý nghĩa đầy đủ của chăm sóc người cao tuổi và là nền tảng để sống khỏe tuổi già.
