Đừng xem nhẹ những triệu chứng khởi đầu
Cúm A ở trẻ là bệnh truyền nhiễm do virus cúm gây ra, lây chủ yếu qua giọt bắn đường hô hấp hoặc tiếp xúc với bề mặt nhiễm virus rồi chạm tay lên mắt, mũi, miệng. Dù phần lớn trẻ có thể hồi phục, cúm mùa vẫn cần được theo dõi cẩn thận, nhất là ở trẻ nhỏ và trẻ có bệnh nền. PGS.TS Nguyễn Thị Hoài An, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa An Việt, nguyên Trưởng khoa Tai mũi họng trẻ em, Bệnh viện Tai mũi họng Trung ương, cho biết số ca cúm mùa, đặc biệt là cúm A, có xu hướng tăng và một số trẻ phải nhập viện điều trị. Ho, sốt, nghẹt mũi hay chảy nước mũi có thể giống cảm lạnh thông thường, nhưng không nên vì vậy mà chủ quan. Theo dõi diễn tiến của trẻ và chú ý các thay đổi về hô hấp, ăn uống, mức tỉnh táo là bước đầu quan trọng để nhận ra bệnh đang trở nặng.
Những sai lầm dễ làm chậm việc điều trị
Sai lầm đáng tránh nhất là tự ý cho trẻ dùng thuốc hoặc làm theo mẹo truyền miệng chưa được kiểm chứng. Khi trẻ ho, sốt, sổ mũi, việc tự chọn thuốc thay vì hỏi nhân viên y tế có thể khiến cha mẹ bỏ lỡ lúc cần đánh giá chuyên môn. Bác sĩ An khuyến cáo người chăm sóc nên đưa trẻ đi khám khi có triệu chứng bệnh lý tai mũi họng và chỉ sử dụng thuốc theo chỉ định. Cũng không nên chờ đến khi trẻ kiệt sức mới tìm trợ giúp: triệu chứng kéo dài, nặng lên hoặc xuất hiện khó thở đều cần được thăm khám kịp thời. Chăm sóc trẻ cúm không đồng nghĩa với tự chẩn đoán hay cố xử lý mọi biểu hiện tại nhà; điều quan trọng là theo dõi sát và tìm tư vấn y tế khi diễn tiến khiến cha mẹ lo ngại.
Dấu hiệu cúm nặng cần được xử trí ngay
Khó thở, bú kém, tím tái hoặc bất kỳ biểu hiện bất thường nghiêm trọng nào là dấu hiệu cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay, không nên chờ xem bệnh có tự giảm hay không. Đây là những dấu hiệu cúm nặng mà cha mẹ cần ghi nhớ, đặc biệt với trẻ còn nhỏ chưa thể mô tả rõ cảm giác của mình. Viêm tiểu phế quản, thường gặp ở trẻ dưới 2 tuổi, có thể bắt đầu bằng ho, chảy nước mũi và sốt rồi tiến triển thành thở nhanh, khò khè hoặc khó thở. Các bệnh đường hô hấp do nhiều tác nhân cũng có thể có biểu hiện ban đầu tương tự, nên không thể chỉ dựa vào triệu chứng để tự kết luận trẻ mắc cúm. Biến chứng cúm mùa đôi khi cần theo dõi và điều trị tại cơ sở y tế; vì vậy, khi tình trạng xấu đi, đánh giá chuyên môn quan trọng hơn việc tiếp tục thử các cách chăm sóc tại nhà.
Chăm sóc đúng cách và giảm nguy cơ lây nhiễm
Khi trẻ mắc bệnh, hãy theo dõi triệu chứng, giữ ấm phù hợp và tránh tự ý dùng thuốc. Trong thời tiết lạnh hoặc có gió mùa, nên giữ ấm vùng cổ, ngực và bàn chân; bảo đảm ăn uống cân đối, sinh hoạt điều độ và vệ sinh răng miệng, mũi họng. Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, nhất là trước khi ăn và sau khi tiếp xúc với người có triệu chứng hô hấp, cũng giúp hạn chế lây lan. Cha mẹ có thể trao đổi với bác sĩ về vaccine phù hợp độ tuổi và tình trạng sức khỏe của trẻ, gồm vaccine phòng cúm mùa và biện pháp phòng RSV theo khuyến cáo hiện hành. Những biện pháp này hỗ trợ phòng bệnh nhưng không thay thế việc khám khi trẻ có dấu hiệu đáng lo. Chăm sóc trẻ cúm an toàn bắt đầu bằng việc không chủ quan với triệu chứng, tránh điều trị tùy tiện và biết lúc nào cần nhờ đến nhân viên y tế.
