Khủng hoảng phòng gym: từ biểu tượng fitness đến hộp tiền 10.000 đồng
Khủng hoảng tài chính tại các chuỗi phòng gym lớn là tình trạng doanh nghiệp fitness mở rộng nhanh, bán gói hội viên dài hạn nhưng không duy trì được dòng tiền, dẫn tới phòng gym đóng cửa, chậm trả lương nhân viên, nợ bảo hiểm xã hội và cắt giảm dịch vụ, khiến cả huấn luyện viên lẫn hội viên cùng lúc mất quyền lợi và niềm tin vào thị trường. Trong bức ảnh lan truyền từ ngày 7/10, một chiếc túi giấy đỏ đặt cạnh gương lớp yoga kèm tờ giấy giải thích rằng California Fitness & Yoga đang khó khăn nên các thầy yoga nhiều tháng nay không có lương, kêu gọi hội viên đóng “tùy tâm” từ 10.000 đồng mỗi ca để duy trì lớp. Hình ảnh ấy không chỉ gây tranh cãi, mà còn cho thấy một trật tự đảo ngược: khách đã trả tiền gói tập trước, nay lại phải bù lương cho người dạy.
Lương nhân viên gym bị treo: từ hộp quyên góp đến nợ bảo hiểm hàng tỷ đồng
Khi một chuỗi lớn phải đặt hộp tiền 10.000 đồng trong lớp yoga, đó là tín hiệu rõ ràng rằng lương nhân viên gym đã trở thành khoản “tùy tâm” hơn là quyền lợi được bảo đảm. Tờ giấy gửi hội viên thừa nhận các thầy yoga nhiều tháng nay không có nhiều lương, trong khi trên mạng xã hội tiếp tục xuất hiện chia sẻ của nhân viên về việc bị chậm lương và hoa hồng. Ở tầng sâu hơn, vấn đề không chỉ là vài tháng lương trễ mà là cả hệ thống nghĩa vụ tài chính bị bỏ ngỏ. California Fitness & Yoga từng nằm trong danh sách doanh nghiệp chậm đóng bảo hiểm xã hội trên 6 tháng với số tiền được công bố vượt 6,5 tỷ đồng, liên quan 550 lao động. Một số số liệu khác cho thấy trụ sở chính và chi nhánh Hà Nội cộng lại nợ bảo hiểm xã hội hơn 14 tỷ đồng cho hàng trăm người lao động. Đây không còn là chuyện “khó khăn tạm thời”, mà là rủi ro dài hạn cho quyền lợi hưu trí, ốm đau, thai sản của cả một đội ngũ.
Huấn luyện viên nước ngoài kẹt tiền thuê nhà, hội viên mất lớp đã trả trước
Khủng hoảng không dừng ở biên giới lao động trong nước. Một bài đăng trên mạng xã hội cho thấy hình ảnh một huấn luyện viên yoga nước ngoài cùng ảnh chụp màn hình cuộc trò chuyện với chủ nhà, phản ánh việc người này gặp khó khăn tài chính giữa cáo buộc bị chậm lương tại California Fitness & Yoga. Bài đăng đã khơi dậy làn sóng kêu gọi chuỗi này thanh toán lương còn nợ và thậm chí gợi ý hội viên góp tiền hoặc thuê riêng huấn luyện viên để hỗ trợ. Dù các cáo buộc này chưa được xác minh độc lập, câu chuyện cho thấy mức độ mong manh của huấn luyện viên nước ngoài khi thu nhập không ổn định: họ không chỉ mất lương mà còn có nguy cơ không trả nổi tiền thuê nhà đúng hạn. Trong khi đó, hội viên – những người đã trả tiền trước, có người cả năm đến năm năm – phải đối mặt với lớp học bị cắt, dịch vụ bị tạm dừng và các thông báo phòng gym đóng cửa đột ngột, khiến họ “chạy tán loạn” tìm chỗ tập mới.
Mô hình thẻ dài hạn và cuộc khủng hoảng phòng gym đóng cửa
Để hiểu vì sao lương nhân viên gym và quyền lợi lao động fitness bị đẩy vào vùng rủi ro, cần nhìn lại mô hình kinh doanh của các chuỗi lớn. Nhiều thương hiệu theo đuổi mô hình “all-in-one” với cơ sở diện tích lớn, nhiều dịch vụ, đội ngũ hàng trăm người và chi phí mặt bằng cao. Họ nuôi dòng tiền bằng cách bán thẻ dài hạn; về mặt kế toán, tiền hội viên trả trước là doanh thu nhận trước, tức nghĩa vụ phải cung cấp dịch vụ trong tương lai. Khi doanh thu mới suy yếu, khoản tiền này không còn đủ nuôi chi phí hiện tại, vòng quay lập tức đảo chiều. Làn sóng phòng gym đóng cửa và thu hẹp hoạt động ở nhiều chuỗi lớn, từ California Fitness & Yoga đến các thương hiệu khác, là kết quả trực tiếp của mô hình này. Thực tế, một số cơ sở của California đã lần lượt thông báo đóng hoặc tạm dừng hoạt động, trong khi một số dịch vụ Centuryon bị tạm ngưng trên toàn hệ thống.
Bảo vệ quyền lợi lao động fitness: ba tầng trách nhiệm cần được siết lại
Khủng hoảng hiện tại đặt ra câu hỏi: khi California Fitness & Yoga và các chuỗi khác chậm lương, nợ bảo hiểm, ai sẽ đứng ra bảo vệ người lao động? Về pháp lý, khi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán, người lao động có quyền yêu cầu chi trả tiền lương, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm và các quyền lợi hợp pháp chưa được thanh toán. Trường hợp doanh nghiệp phá sản, tiền lương và quyền lợi của người lao động thuộc nhóm nghĩa vụ được ưu tiên trong quá trình phân chia tài sản. Luật bảo hiểm xã hội cũng quy định doanh nghiệp đóng thiếu gây thiệt hại phải bồi thường bằng tiền, độc lập với việc truy đóng cho cơ quan nhà nước. Nhưng luật trên giấy không đủ. Doanh nghiệp phải công bố lộ trình rõ ràng bằng văn bản: cơ sở nào tiếp tục, cơ sở nào đóng, phương án chuyển hội viên và trả phần dịch vụ chưa sử dụng. Cơ quan quản lý cần giám sát chặt việc đóng bảo hiểm, còn người lao động phải chủ động nắm hợp đồng, sao kê bảo hiểm và sẵn sàng lên tiếng khi quyền lợi bị xâm hại. Nếu không, mỗi lần một phòng gym đóng cửa, câu hỏi “ai trả nợ lương?” sẽ tiếp tục bị bỏ lửng.
