AI trong giáo dục phải bắt đầu từ nhu cầu học thật
AI trong giáo dục là việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ dạy học, cá nhân hóa trải nghiệm của người học và cải thiện các hoạt động quản lý tại cơ sở giáo dục. Giá trị của công nghệ này không nằm ở việc đưa thêm công cụ vào lớp, mà ở khả năng giúp giáo viên xử lý những nhu cầu cụ thể tốt hơn. Tại Hà Nội, Tổ Toán - Tin Trường THPT Hoài Đức A tổ chức chuyên đề “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào Toán học trong kỷ nguyên số”, mở ra trao đổi về cách đưa AI vào dạy và học môn Toán. Đây là hướng đi dễ hình dung: thay vì xem AI như màn trình diễn công nghệ, nhà trường đặt nó cạnh một môn học vốn khiến nhiều học sinh e ngại vì các nội dung trừu tượng. Cách tiếp cận này đáng chú ý vì đổi mới chỉ có ý nghĩa khi giúp người học hiểu bài, tiến bộ và chủ động hơn.
AI dạy môn Toán: trực quan hơn, học theo nhịp riêng
Điểm mạnh được nêu trong chuyên đề ở Hoài Đức A là khả năng biến khái niệm khó thành hình ảnh có thể quan sát và tương tác. Công cụ AI tạo sinh và hệ thống học máy có thể hỗ trợ mô phỏng, trực quan hóa mô hình toán học; học sinh có thể theo dõi đồ thị biến đổi theo thời gian thực hoặc khám phá hình học không gian thay vì chỉ nhìn hình vẽ tĩnh trên bảng. Nhưng lợi ích đáng kể hơn là cá nhân hóa lộ trình: hệ thống có thể phân tích kết quả bài kiểm tra ngắn để điều chỉnh độ khó, giúp học sinh cần củng cố có thêm bài nền tảng, còn nhóm khá giỏi được thử sức với câu hỏi nâng cao. AI dạy môn Toán vì thế có tiềm năng hỗ trợ nhiều nhịp học trong cùng lớp, chứ không thay vai trò của giáo viên. Nhà trường cũng nhấn mạnh học sinh cần biết dùng công nghệ đúng mục đích, có chọn lọc và trách nhiệm; đây là điều kiện để công cụ hỗ trợ tư duy thay vì làm bài thay người học.
Trường cao đẳng đưa AI vào cả lớp học lẫn vận hành
Ở bậc nghề, Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh (BCI) theo đuổi một mục tiêu rộng hơn một môn học: kết hợp AI với chuyển đổi số, đổi mới phương pháp đào tạo và liên kết doanh nghiệp để chuẩn bị nhân lực cho ngành công nghệ cao. Nhà trường hướng tới mô hình trường nghề số, ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành và tổ chức đào tạo, đồng thời phát triển nền tảng học tập số cho toàn bộ học sinh, sinh viên. BCI cho biết 100% giảng viên đạt chứng chỉ hoặc chứng nhận liên quan đến năng lực số, AI trong giảng dạy và quản lý, cùng chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp. Con số này cho thấy trường không chỉ mua công cụ mà còn đặt trọng tâm vào năng lực của người dạy. Kết hợp học trực tiếp và trực tuyến, người học có thể tiếp cận học liệu, củng cố kỹ năng; mô hình đào tạo cùng doanh nghiệp giúp họ làm quen với yêu cầu thực tế của việc làm, từ kỹ năng nghề đến quy trình quản lý xưởng.
Đào tạo gắn với sản xuất cũng làm rõ mục đích của AI trường cao đẳng: công nghệ cần phục vụ năng lực nghề nghiệp, không phải là mục tiêu đứng riêng. Năm học 2025–2026, chương trình 1+1+1 với Goertek Vina được triển khai cho bốn ngành công nghệ cao; BCI cũng phối hợp với Hitachi Energy đào tạo chuyên sâu về robot công nghiệp cho giảng viên. Bên cạnh đào tạo, trường nghiệm thu 29 đề tài nghiên cứu cấp cơ sở trong năm 2025. Hướng tiếp theo là xây dựng tiêu chí, tiêu chuẩn cho trường nghề số và tiếp tục gắn chương trình học với nhu cầu doanh nghiệp.
Từ lớp học đến quản trị: hai hướng cần nối với nhau
Ở Đông Nam Bộ, Câu lạc bộ các trường đại học, cao đẳng trong khu vực tổ chức hội thảo về ứng dụng AI trong giảng dạy và quản lý cơ sở giáo dục. Đại diện trường và chuyên gia trao đổi về khả năng dùng AI trong đào tạo, quản lý dữ liệu và nâng cao hiệu quả quản trị đại học. Nếu Hoài Đức A tập trung vào trải nghiệm học tập cụ thể, còn BCI xây dựng môi trường đào tạo số gắn với nghề nghiệp, cuộc thảo luận ở Đông Nam Bộ mở rộng câu hỏi sang cách vận hành toàn trường. Ba hướng này bổ trợ nhau nhưng không thể đánh đồng. Cá nhân hóa bài tập có thể giúp một học sinh tiến bộ; số hóa quy trình có thể mở rộng học liệu và chuẩn hóa hoạt động; phân tích dữ liệu có thể hỗ trợ quản trị. Chuyển đổi số giáo dục sẽ hụt mục tiêu nếu chỉ có nền tảng mà thiếu thiết kế sư phạm, năng lực giảng viên và nguyên tắc sử dụng dữ liệu. Kết luận nên rõ: hãy chọn AI từ vấn đề cần giải quyết, đo hiệu quả với người học và giữ giáo viên ở vị trí dẫn dắt.
