Tuổi 40 là lúc cần biết mình đang ở đâu
Kiểm tra tim mạch là việc đánh giá các chỉ số và yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe tim, mạch máu nhằm nhận diện nguy cơ, kể cả khi một người chưa thấy dấu hiệu bất thường. Đây không phải thủ tục chỉ dành cho người đang bệnh: sau tuổi 40, chủ động kiểm tra có thể giúp phát hiện vấn đề từ sớm, khi còn cơ hội điều chỉnh.
Tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, tiểu đường và bệnh lý mạch máu thường hình thành qua nhiều năm trước khi gây biến cố. Ở tuổi 40, thành mạch có thể giảm đàn hồi, huyết áp có xu hướng tăng, còn chuyển hóa đường và chất béo chậm lại. Ít vận động, tăng cân cùng áp lực công việc càng khiến các yếu tố này dễ bị bỏ qua. Vì vậy, cảm giác khỏe mạnh không đủ để kết luận nguy cơ thấp; sức khỏe tuổi 40 cần được theo dõi bằng chỉ số cụ thể.
ThS.BS Đoàn Dư Mạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, khuyến nghị mỗi người hiểu rõ huyết áp, đường huyết, mỡ máu, cân nặng và vòng eo để biết tình trạng của mình.
Con số ở TP.HCM là lời nhắc, không phải chẩn đoán
Dữ liệu khám sức khỏe toàn dân được Sở Y tế TP.HCM phân tích cho thấy trong nhóm hồ sơ người trên 40 tuổi đủ điều kiện đánh giá, 14,7% thuộc nhóm nguy cơ tim mạch cao và 16,2% thuộc nhóm rất cao — cộng lại gần 31%. Đây là tín hiệu đáng lưu ý về nhu cầu nhận diện và dự phòng sớm, nhưng không thể xem là tỷ lệ đại diện cho toàn bộ dân số thành phố.
Phân tầng nguy cơ giúp bác sĩ xác định ai cần được ưu tiên tư vấn và can thiệp. Theo bác sĩ Ngô Thị Kim Ánh, người thuộc nhóm nguy cơ cao có khả năng gặp nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ trong 10 năm ở mức 10%–20%; nhóm rất cao là từ 20% trở lên. Những mức này không đồng nghĩa người đó chắc chắn sẽ mắc bệnh hay đã bị hẹp động mạch vành. Chúng là lời cảnh báo để kiểm soát những yếu tố có thể thay đổi, thay vì chờ đến khi cơ thể phát tín hiệu.
Kiểm tra đúng mức và duy trì phòng ngừa
Không nên đợi đau ngực, khó thở hoặc mệt bất thường mới đi khám: bệnh tim mạch có thể tiến triển âm thầm nhiều năm. Nên chủ động kiểm tra định kỳ và có ít nhất một lần đánh giá tim mạch tương đối đầy đủ, thường gồm đo huyết áp, xét nghiệm đường huyết, mỡ máu và điện tâm đồ. Bác sĩ có thể xem thêm chức năng thận, tiền sử bệnh và thói quen sinh hoạt; hãy mang theo kết quả xét nghiệm, đơn thuốc và số đo huyết áp tại nhà nếu có.
Không phải ai cũng cần cùng một danh mục tầm soát chuyên sâu. Người có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch hoặc đột quỵ sớm, hút thuốc lâu năm, thừa cân, tăng huyết áp, tiểu đường hay rối loạn mỡ máu nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và chỉ định phù hợp.
- Vận động đều đặn, chọn hình thức vừa sức như đi bộ nhanh hoặc đạp xe; hướng tới ít nhất 150 phút hoạt động thể lực cường độ trung bình mỗi tuần.
- Ăn giảm muối, thực phẩm chế biến sẵn, mỡ động vật, chất béo bão hòa, đồ ngọt và rượu bia; tăng rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và cá.
- Bỏ thuốc lá, tránh khói thuốc và kiểm soát cân nặng.
- Nếu mắc tăng huyết áp, tiểu đường hoặc rối loạn mỡ máu, theo dõi chỉ số theo hướng dẫn, dùng thuốc đúng chỉ định và tái khám định kỳ.
Phòng bệnh tim không đòi hỏi chờ đến khi có triệu chứng hay tự chọn xét nghiệm chuyên sâu. Bắt đầu bằng một lần đánh giá phù hợp, rồi duy trì lối sống và theo dõi theo tư vấn y tế là cách thiết thực hơn để giảm nguy cơ.
