Đà tăng xuất khẩu là tín hiệu, không phải đích đến
Xuất khẩu Quảng Ninh sang Indonesia là dòng hàng hóa do doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh bán vào thị trường Indonesia; mức tăng gần ba lần trong năm năm cho thấy quan hệ thương mại địa phương đang mở rộng, nhưng chưa tự nó chứng minh chiều sâu hợp tác đã tương xứng với tiềm năng. Kim ngạch xuất khẩu tăng từ 22,5 triệu USD năm 2020 lên 63 triệu USD năm 2025. Cùng giai đoạn, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hai chiều vượt 600 triệu USD, trong khi nhập khẩu từ Indonesia cũng tăng từ 37 triệu USD lên 72 triệu USD. Những con số này cho thấy trao đổi hàng hóa có đà đi lên ở cả hai chiều, chứ không chỉ là câu chuyện bán hàng một chiều. Tuy nhiên, bài toán đáng quan tâm hơn là biến mức tăng thành quan hệ cung ứng ổn định, đa dạng và tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp địa phương.
Cơ cấu hàng hóa hiện tại phản ánh nền tảng công nghiệp và sản xuất: Quảng Ninh xuất sang Indonesia than cục, bạt nhựa, vải cotton và linh kiện, thiết bị máy móc; chiều nhập khẩu gồm sáp thực vật, dầu cọ, phế liệu nhựa và máy móc phục vụ sản xuất. Đây là nền trao đổi thực chất, song còn phụ thuộc vào một số nhóm hàng. Bởi vậy, tăng trưởng trong giai đoạn tới cần được đánh giá không chỉ bằng tổng giá trị, mà còn bằng khả năng mở thêm mặt hàng có giá trị cao và gắn thương mại với đầu tư, chế biến.
Thương mại song phương đang có thêm lực đẩy
Bức tranh năm 2026 cho thấy nhịp giao thương vẫn đáng chú ý: trong 10 tháng, Quảng Ninh xuất khẩu sang Indonesia 56,8 triệu USD và nhập khẩu 70 triệu USD, đưa tổng kim ngạch hai chiều lên 126,8 triệu USD, gần bằng cả năm 2025. Con số này củng cố nhận định rằng thương mại Indonesia đã trở thành một hướng kết nối đáng kể với doanh nghiệp trong tỉnh, dù cần theo dõi kết quả cả năm để xác định đà tăng có tiếp tục hay không. Ở cấp quốc gia, quan hệ Việt Nam–Indonesia được nâng lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 3/2025; hai nước đặt mục tiêu đưa thương mại hai chiều lên 18 tỷ USD vào năm 2028. Bối cảnh ấy tạo thuận lợi, nhưng không thay thế được việc tháo gỡ rào cản và tìm đối tác cụ thể ở cấp doanh nghiệp.
Một bước kết nối cụ thể diễn ra ngày 29/10, khi Hội nghị Xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch Quảng Ninh–Indonesia được tổ chức trong khuôn khổ Meet Indonesia 2026; chương trình khép lại với việc ký ba biên bản ghi nhớ giữa các trường đại học hai nước. Đây là tín hiệu hợp tác rộng hơn giao dịch hàng hóa, dù các biên bản ghi nhớ chỉ tạo khuôn khổ ban đầu, chưa tự bảo đảm dòng vốn hay dự án thương mại mới. Tỉnh cũng đón gần 41.000 lượt khách Indonesia trong giai đoạn 2021–2025, một kênh giao lưu có thể hỗ trợ kết nối thị trường và du lịch.
Muốn đi xa, cần biến lời mời đầu tư thành chuỗi cung ứng
Khoảng trống đáng kể nằm ở đầu tư trực tiếp: Quảng Ninh hiện có một dự án của Indonesia, Nhà máy Xi măng Thăng Long do PT Semen Indonesia đầu tư. Vì vậy, lời mời doanh nghiệp Indonesia tham gia công nghiệp chế biến, chế tạo công nghệ cao, năng lượng tái tạo, logistics và các khu kinh tế là hướng đi hợp lý, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào dự án thực tế và liên kết với doanh nghiệp địa phương. Tỉnh cũng nêu định hướng kinh tế tuần hoàn, năng lượng sạch và công nghệ cao, đồng thời cho biết sẽ áp dụng mức ưu đãi đầu tư cao nhất theo quy định. Đây là cơ hội để dịch chuyển từ mua bán hàng hóa sang hợp tác sản xuất; nếu thiếu kết nối cung ứng và kế hoạch triển khai cụ thể, lợi thế cửa ngõ vẫn có nguy cơ chỉ dừng ở lời giới thiệu.
Đề xuất phát triển chuỗi giá trị Halal là hướng mở rộng có tiềm năng, bởi nó gắn thương mại với sản xuất và tiêu chuẩn dành cho thị trường người tiêu dùng Hồi giáo. Quảng Ninh muốn hợp tác xây dựng chuỗi sản xuất, cung ứng nông sản, thủy sản và thực phẩm đạt chứng nhận Halal, đồng thời đóng vai trò cửa ngõ cho hàng hóa có giá trị cao. Đây không nên chỉ là khẩu hiệu xúc tiến: doanh nghiệp cần đối tác, năng lực đáp ứng chứng nhận và đầu ra rõ ràng. Nếu những điều kiện ấy được kết nối với logistics và đầu tư chế biến, chuỗi Halal có thể bổ sung mặt hàng mới cho xuất khẩu Quảng Ninh, thay vì chỉ làm đẹp thêm danh sách định hướng.
Tăng trưởng cần được đo bằng chiều sâu hợp tác
Mức tăng xuất khẩu gần gấp ba và kim ngạch song phương vượt 600 triệu USD là nền tảng đáng kể, nhưng không nên nhầm quy mô giao dịch với năng lực hợp tác dài hạn. Những dấu hiệu cần theo dõi là số dự án đầu tư mới, mức độ đa dạng của hàng hóa, liên kết giữa doanh nghiệp hai bên và tiến triển thực tế của chuỗi giá trị Halal. Hội nghị xúc tiến, các biên bản ghi nhớ và lời mời đầu tư mở ra kênh làm việc; bước kế tiếp là chuyển chúng thành đơn hàng, hợp đồng cung ứng và hoạt động sản xuất có thể duy trì. Quảng Ninh có vị thế cửa ngõ và quan hệ song phương đang được nâng tầm, nhưng lợi thế ấy chỉ tạo giá trị bền vững khi doanh nghiệp biến kết nối thành năng lực cạnh tranh. Vì thế, đà tăng hiện nay là tín hiệu tích cực — còn phép thử thật sự nằm ở chiều sâu của hợp tác trong những năm tới.
