Một đề xuất lớn, chưa phải dự án đã được chấp thuận
Điện mặt trời Quảng Ninh là nhóm nguồn điện khai thác ánh sáng mặt trời để bổ sung điện sạch cho hệ thống, gồm các nhà máy tập trung và mô hình gắn với hồ chứa hoặc hoạt động sản xuất. UBND tỉnh Quảng Ninh vừa thống nhất tiếp tục nghiên cứu, đề xuất bổ sung 8 dự án vào Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, sau khi rà soát danh mục nguồn điện và lưới điện trên địa bàn. Điểm đáng chú ý không chỉ là quy mô công suất, mà còn là việc tỉnh muốn mở rộng lựa chọn nguồn điện trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng xanh. Tuy nhiên, đề xuất chưa đồng nghĩa với quyết định đầu tư: hồ sơ còn phải được tổng hợp, đánh giá và trình cấp có thẩm quyền xem xét. Vì vậy, đây là tín hiệu về hướng đi và tham vọng quy hoạch, chưa phải nguồn cung mới có thể tính ngay vào cân đối điện.
Tám dự án có thể bổ sung bao nhiêu công suất?
Tổng công suất dự kiến của 8 dự án là 2.199–2.399 MW. Danh mục gồm Nhà máy Điện mặt trời Quảng Ninh 700 MW, Tràng Lương 600 MW, An Sinh và Sơn Dương mỗi dự án 250 MW, hồ Tràng Vinh 200 MW, hồ Cao Vân 50–100 MW, hồ Chúc Bài Sơn 100–250 MW, cùng nhà máy điện mặt trời công nghệ cao Uông Bí kết hợp nuôi trồng thủy sản 49 MW. Dự án lớn nhất, Nhà máy Điện mặt trời Quảng Ninh, được đề xuất với công suất nền phát lên lưới khoảng 700 MW; phương án nghiên cứu còn nêu hệ thống điện mặt trời tổng công suất 4.000 MW và pin lưu trữ 8.800 MWh, trên khu vực khoảng 12.000 ha tại Mông Dương, Cẩm Phả và Hải Hòa. Những con số này cho thấy quy mô tiềm năng rất lớn, nhưng cũng đặt ra bài toán về đất, đấu nối và giải tỏa công suất.
Đáng chú ý, định hướng không chỉ dừng ở nhà máy chuyên phát điện. Dự án Uông Bí gắn điện mặt trời với nuôi trồng thủy sản, còn một số phương án đặt tại hồ chứa. Cách kết hợp này có thể giúp sử dụng không gian đa mục đích, nhưng hiệu quả thực tế cần được cân nhắc cùng yêu cầu môi trường, sản xuất và khả năng vận hành.
Nguồn điện sạch có ý nghĩa gì với người dân?
Nếu được quy hoạch và triển khai đồng bộ, các dự án có thể mở rộng cơ cấu nguồn điện sạch, giảm sự phụ thuộc vào các nguồn năng lượng truyền thống và nâng khả năng đáp ứng nhu cầu điện tại địa phương. Với hộ gia đình và cơ sở sản xuất, lợi ích dễ nhận thấy nhất không phải là hóa đơn tự động giảm ngay, mà là khả năng hệ thống có thêm nguồn cung khi nhu cầu tăng. Điện mặt trời cũng có thể hỗ trợ mục tiêu xanh hóa hoạt động công nghiệp, nhất là khi được kết nối với lưu trữ và lưới điện phù hợp. Theo quy hoạch hiện hành được nêu trong đề xuất, giai đoạn 2025–2030 Quảng Ninh có 400 MW điện mặt trời tập trung và 1.418 MW điện mặt trời mái nhà. Vì thế, 8 dự án mới nên được nhìn như phần mở rộng tiềm năng của cơ cấu nguồn, không phải lời bảo đảm rằng điện sạch sẽ lập tức thay thế nguồn truyền thống.
Quy hoạch và lưới điện sẽ quyết định bước tiếp theo
Thách thức lớn nhất là biến danh mục đề xuất thành dự án khả thi. Công suất mặt trời chỉ tạo giá trị khi có phương án đấu nối và hạ tầng đủ sức tiếp nhận, đồng thời việc sử dụng đất và không gian hồ chứa phải được đánh giá thận trọng. UBND tỉnh yêu cầu các đơn vị đề xuất rà soát, hoàn thiện phương án đấu nối và giải tỏa công suất phù hợp với phương thức vận hành. Đây là khâu không thể xem nhẹ: nếu nguồn phát tăng nhanh hơn năng lực truyền tải, công suất dự kiến trên giấy sẽ không chuyển thành điện hữu ích cho người dùng. Các hồ sơ sẽ được gửi Sở Công Thương tổng hợp, đánh giá, tham mưu UBND tỉnh báo cáo Bộ Công Thương xem xét theo quy định.
Quảng Ninh đang đặt điện mặt trời vào một chiến lược rộng hơn: đa dạng hóa nguồn cung, khai thác tiềm năng tái tạo và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng xanh. Hướng đi này hợp lý, nhưng thước đo thành công không phải số dự án được đề xuất. Đó phải là công suất được quy hoạch, đấu nối và vận hành an toàn, hài hòa với đất đai, môi trường và nhu cầu điện thực tế. Trước mắt, 8 dự án vẫn ở bước nghiên cứu, đề xuất bổ sung quy hoạch; chưa đồng nghĩa với việc đã được chấp thuận chủ trương đầu tư hay xây dựng.
