Đối thoại biến cam kết thành khoản nợ được thanh toán
Nợ bảo hiểm xã hội là tình trạng doanh nghiệp chậm hoặc không thực hiện nghĩa vụ đóng các chế độ bảo hiểm bắt buộc, khiến quyền lợi an sinh của người lao động có nguy cơ bị ảnh hưởng. Tại Hải Phòng, đối thoại trực tiếp đã tạo chuyển biến cụ thể: 16 trong 34 doanh nghiệp được mời tham dự hội nghị đã thanh toán toàn bộ khoản nợ bảo hiểm ngay sau sự kiện. Đây là kết quả đáng chú ý vì nó cho thấy việc nhắc nhở và yêu cầu giải trình có thể thúc đẩy hành động nhanh hơn những lời kêu gọi chung chung. Ngày 30/10/2026, Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 8 phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội, công an và chính quyền sáu phường tổ chức hội nghị tuyên truyền pháp luật, làm việc với các đơn vị chậm đóng. Hội nghị cũng phổ biến Nghị quyết 205/2025/QH15 về thí điểm viện kiểm sát khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương và lợi ích công.
Quy mô nợ đòi hỏi giám sát đến cùng
Kết quả của 16 doanh nghiệp là tín hiệu tích cực, nhưng không nên nhầm một đợt thanh toán với việc vấn đề đã được giải quyết trên toàn địa bàn. Theo báo cáo của cơ quan bảo hiểm xã hội cơ sở Hải Dương, có 69 doanh nghiệp chậm đóng hoặc nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp; 34 đơn vị có khoản nợ từ ngưỡng được mời đã dự hội nghị. Vì vậy, đối thoại chỉ phát huy tác dụng khi đi cùng theo dõi và trách nhiệm rõ ràng. Tại cuộc họp, doanh nghiệp trình bày khó khăn sản xuất, kinh doanh; các cơ quan chức năng giải đáp vướng mắc, nhắc nghĩa vụ pháp lý và hướng dẫn cách khắc phục. Kết luận hội nghị, lãnh đạo đơn vị tổ chức đề nghị doanh nghiệp hoàn tất biên bản cam kết lộ trình thanh toán, đồng thời nộp tiền vào tài khoản chuyên thu của cơ quan bảo hiểm xã hội. Cam kết cần được kiểm chứng bằng tiến độ thực hiện, không chỉ dừng ở biên bản.
Công đoàn can thiệp khi người lao động bị nợ lương
Bảo vệ quyền lợi người lao động không thể chỉ tập trung vào bảo hiểm; tiền lương còn thiếu cũng cần được xử lý nhanh, bởi đây là khoản thu nhập gắn trực tiếp với sinh hoạt hằng ngày. Công đoàn phường Thủy Nguyên đã tiếp nhận kiến nghị của chị N.T.H, người chưa được thanh toán lương tháng cuối sau khi nghỉ việc, rồi chủ động làm việc với doanh nghiệp. Ngày 29/10, chị nhận được khoản lương còn thiếu. Đây là minh chứng cụ thể cho vai trò của công đoàn: tiếp nhận phản ánh, kết nối người lao động với doanh nghiệp và yêu cầu giải quyết quyền lợi. Trước đó, các cấp công đoàn Hải Phòng phối hợp với cơ quan chức năng xử lý vụ việc 18 công nhân thời vụ chưa được trả lương trong nhiều tháng; sau quá trình làm việc, nhóm công nhân đã nhận đủ phần lương còn thiếu. Khi người lao động khó tiếp cận người sử dụng lao động, sự can thiệp kịp thời giúp kiến nghị không bị bỏ ngỏ.
Theo sát nợ lương để ngăn tranh chấp leo thang
Tình trạng nợ lương công nhân có thể kéo dài và làm tổn thương nhiều gia đình, nên hỗ trợ từng vụ việc cần đi đôi với theo dõi quan hệ lao động tại doanh nghiệp. Tại Công ty TNHH Mecalium ở xã Mao Điền, 146 lao động bị chậm trả lương trong các tháng từ tháng 6 đến tháng 9/2026; công đoàn địa phương đã làm việc với doanh nghiệp, yêu cầu thanh toán và thực hiện chế độ liên quan. Liên đoàn Lao động thành phố cũng quyết định trợ cấp đột xuất cho 54 đoàn viên có hoàn cảnh khó khăn tại công ty, đồng thời tiếp tục nắm bắt tâm tư và phối hợp xử lý vấn đề phát sinh. Hướng đi này cần được duy trì: xử lý sớm khoản nợ giúp người lao động giảm thời gian chờ đợi, hạn chế nguy cơ tranh chấp và củng cố niềm tin vào cơ chế bảo vệ quyền lợi. Những tháng cuối năm, các cấp công đoàn dự kiến chủ động theo dõi việc làm, thu nhập và quan hệ lao động để phát hiện sớm bất ổn. Đối thoại tạo lối ra, còn giám sát bảo đảm lối ra ấy được thực hiện.
