Từ hành lang thoát lũ thành không gian sống
Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng là định hướng tổ chức hai bờ sông thành một trục kết hợp giao thông, cảnh quan, dịch vụ và sinh hoạt cộng đồng, thay vì chỉ xem đây là vùng thoát lũ hoặc dải ngắm cảnh. Cách nhìn mới đáng chú ý vì đặt trải nghiệm của cư dân và du khách vào cùng bài toán với bảo vệ tự nhiên. Theo Quyết định 6075/QĐ-UBND, sông Hồng được xác định là trục không gian chiến lược, kết nối đường thủy với giao thông công cộng, đường bộ và đường sắt đô thị. Phạm vi nghiên cứu khoảng 11.418,96 ha, trải trên 16 phường, xã, với dân số dự báo từ 800.000 đến 1,2 triệu người. Quy mô ấy khiến chất lượng triển khai quan trọng không kém bản vẽ: một trục ven sông chỉ có ý nghĩa khi người dân tiếp cận được mà không đánh đổi an toàn và sinh thái.

Bến khách chỉ có giá trị khi nối được với bờ
Điểm đáng kể của định hướng là không tách giao thông thủy khỏi hoạt động trên bờ. Quy hoạch dành không gian cho dịch vụ du lịch, vui chơi, văn hóa, lễ hội, thể thao và sinh hoạt cộng đồng; đoạn D3, từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở, được gắn với cảng hàng hóa, cảng hành khách và bến thủy nội địa phục vụ du lịch. Cùng khu vực này còn có công viên đô thị, công viên chuyên đề nghỉ dưỡng sinh thái và hoạt động trải nghiệm. Đó là nền tảng hợp lý cho du lịch sông Hồng, nhưng bến không thể là đích đến tự thân: giá trị của nó nằm ở khả năng đưa khách tới công viên, di tích, làng nghề và không gian công cộng. Quy hoạch chia hai bờ thành ba đoạn với tính chất khác nhau, mở hướng hình thành các hành trình liên kết thay vì gom mọi hoạt động vào một điểm.

Cảnh quan cần được đọc cùng đời sống ven sông
Bên cạnh hạ tầng, câu hỏi quan trọng là dòng sông sẽ được cảm nhận ra sao trong sinh hoạt thường ngày. Triển lãm “Sống cùng dòng sông – Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng” khai mạc sáng 17/11 tại không gian 49 Trần Hưng Đạo, trong khuôn khổ mùa văn hóa “Di sản xanh” và Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026. Triển lãm giới thiệu quá trình hình thành tuyến sinh thái, hệ sinh thái bãi bồi và những câu chuyện về đời sống cộng đồng địa phương. Tuyến đường ở phường Hồng Hà dài hơn 2 km, nối công viên rừng Phúc Tân và Chương Dương; khu bờ vở là môi trường sống của hơn 200 loài thực vật bản địa và 140 loài chim cư trú hoặc di cư. Những con số ấy nhắc rằng đời sống ven sông không chỉ là phông nền du lịch: đó là một hệ sinh thái và cộng đồng cần được tôn trọng.

Thước đo thành công là khả năng cùng tồn tại
Quy hoạch cũng định hướng chỉnh trang khu dân cư, cải thiện hạ tầng và bảo tồn bản sắc văn hóa tại các làng xóm ven sông; hai bờ được xác định là không gian công cộng cho văn hóa, lễ hội, du lịch, thể thao và sinh hoạt cộng đồng. Đây là hướng đi đúng nếu người dân hiện hữu được xem là chủ thể, chứ không bị đẩy ra ngoài bởi các tiện ích phục vụ khách. Nhưng khai thác phải nằm trong giới hạn an toàn: quy hoạch đặt ưu tiên “An toàn – Sinh thái – Giao thông”, yêu cầu kiểm chứng công trình bằng mô hình thủy văn, thủy lực và bảo đảm phòng, chống lũ, đê điều. Các tuyến du lịch cụ thể, bến đón khách, phương tiện và tần suất khai thác vẫn cần xác định ở bước tiếp theo. Vì vậy, thành công không nên đo bằng số bến hay lượng dịch vụ, mà bằng việc kết nối được mặt nước với cảnh quan và đời sống mà không làm tổn hại chúng.







